Pushbacks

Syrische vluchtelingen zitten al dagen vast op Grieks eilandje: ‘Help ons alsjeblieft’

Baida, een van de groep Syrische vluchtelingen die vastzit op het riviereilandje, deelde deze selfie met journalisten. 
 Beeld Baida
Baida, een van de groep Syrische vluchtelingen die vastzit op het riviereilandje, deelde deze selfie met journalisten.Beeld Baida

Al dagen zit een groep vluchtelingen gevangen op een eilandje in de grensrivier Evros tussen Griekenland en Turkije. Een meisje van vijf is omgekomen.

Thijs Kettenis

Opnieuw voltrekt zich een vluchtelingendrama aan de grens tussen Griekenland en Turkije. Al dagenlang zit een groep van 39 mensen vast op een eilandje in de rivier Evros, die de grens tussen de twee landen vormt.

Het eiland is Grieks grondgebied, maar Athene weigert de vluchtelingen hulp te verlenen, ook na een bevel daartoe van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Inmiddels is een vijfjarig Syrisch meisje overleden.

Het is lastig vast te stellen hoe de vluchtelingen, onder wie twaalf kinderen en drie zwangere vrouwen, precies op het eilandje bij het dorp Kissari zijn terechtgekomen en onder welke omstandigheden zij daar verblijven. Via hun telefoons staan de vluchtelingen in contact met mensenrechtenorganisaties, advocaten en journalisten. Die hebben geen vrije toegang tot de regio rond de Evros, aangezien Griekenland dat tot militair gebied heeft verklaard.

‘We houden het hier niet langer uit’

“Het is hier de hel. We zijn met geweld naar dit eiland gedwongen. We houden het hier niet langer uit. We hebben honger en dorst. Help ons alsjeblieft”, zei de 28-jarige Syrische vrouw Baida maandag in een spraakbericht aan journalisten van onder meer de Griekse krant Efimerida ton Syntakton (EfSyn) en het Duitse weekblad Der Spiegel.

Enkele uren later overleed het vijfjarige meisje, volgens de vluchtelingen na een steek van een schorpioen. Ze stuurden foto’s van haar levenloze lichaam. Een ander negenjarig meisje zou ook gebeten zijn, en medische zorg nodig hebben.

Politieagenten patrouilleren langs de Grieks-Turkse grens in de rivierdelta van de Evros, bij Alexandroupoli, in het noordoosten van Griekenland.  Beeld AFP
Politieagenten patrouilleren langs de Grieks-Turkse grens in de rivierdelta van de Evros, bij Alexandroupoli, in het noordoosten van Griekenland.Beeld AFP

Net zoals de overtocht over zee naar eilanden als Lesbos en Samos is de oversteek over de Evros een veelgebruikte manier voor vluchtelingen en migranten om Griekenland binnen te komen. De Griekse overheid probeert de route te ontmoedigen met onder meer strenge patrouilles en een metershoog hek. Dat is nu veertig kilometer lang, maar Athene heeft de Europese Commissie gevraagd om financiering van nog eens tachtig kilometer.

Soms wordt grof geweld ingezet

Talloze getuigenissen, satellietbeelden, foto’s en gps-data wijzen erop dat de Griekse overheid vluchtelingen systematisch terugstuurt of -brengt naar Turkije, met gebruik van soms zeer grof geweld, voordat zij asiel hebben kunnen aanvragen.

Volgens internationaal recht mag dat niet. Athene ontkent zich hieraan schuldig te maken en wijst naar Turkije: dat zou de vluchtelingen juist naar Griekenland escorteren.

Op de situatie van de 39 vluchtelingen op het eilandje in de Evros wil Ankara noch Athene reageren. Volgens reconstructies van journalisten en hulporganisaties strandde een grotere groep vluchtelingen er voor het eerst op 14 juli toen zij werden tegengehouden bij een poging Griekenland te bereiken.

De vluchtelingen zouden twaalf uur in extreme hitte hebben doorgebracht op het eiland, dat vol muggen, slangen en schorpioenen zit. Daarbij zouden ze hebben geleefd van etensresten en water uit de rivier.

Na een week verordonneerde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in Straatsburg dat Griekenland de groep moest helpen. De Grieken zouden de vluchtelingen echter hebben terugbracht naar Turkije.

Ze zeggen dat ze daar in legerbarakken hebben vastgezeten, waarna de Turken hen terugbrachten naar de rivier en hen onder schot dwongen Griekenland weer binnen te gaan, waarna ze zondag weer op het eilandje strandden.

null Beeld

Autoriteiten 'kunnen vluchtelingen niet vinden’

Het EHRM beval Griekenland maandag opnieuw de vluchtelingen te helpen, maar dat is tot nu toe niet gebeurd. De Griekse autoriteiten zeggen hen ondanks de via telefoons verstuurde locatiegegevens niet te kunnen vinden.

Behalve in EfSyn, die op de hand van de oppositie is, krijgt het drama in nauwelijks aandacht in grote Griekse media, die de huidige regering veelal gunstig gezind zijn. Dat geldt ook voor de pushbacks.

“De situatie bij de Evros is hopeloos”, zeiden de Griekse advocaten Maria Papamina en Evgenia Kouniaki tegen Der Spiegel. “Er moet een eind komen aan de sterfgevallen. En iemand moet daarvoor rekenschap afleggen.”

Artsen zonder Grenzen ziet meer geweld aan Europese grenzen

Niet alleen de Griekse, ook bijvoorbeeld Hongaarse autoriteiten gebruiken steeds vaker grof geweld om asielzoekers buiten de deur te houden, meldt hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG). Doktoren zien wekelijks ernstige kneuzingen, diepe snijwonden, ontwrichtingen en breuken die in lijn zijn met de horrorverhalen die vluchtelingen hebben over mishandeling en vernedering.

Een patiënt vertelde hoe hij met veertig mensen twaalf uur werd opgesloten in een container en herhaaldelijk met pepperspray werd bespoten, zonder eten en drinken of de mogelijkheid om naar het toilet te gaan.

“Lidstaten van de Europese Unie gebruiken opzettelijk geweld om mensen ervan te weerhouden asiel aan te vragen. Ze investeren in hekken met scheermesjes en knijpen een oogje dicht bij het gebruik van geweld. Gedwongen terugkeer en geweld zijn illegaal”, zegt Ellen van der Velden van AzG.

De organisatie roept Nederland op andere EU-landen op het geweld aan te spreken, en als dat niets oplevert ervoor te ijveren EU-steun voor migratiebeleid aan deze landen stop te zetten.

LEES OOK:

Mogelijk vijftig doden bij scheepsdrama Griekenland

Tientallen vluchtelingen zijn omgekomen toen hun schip onderweg van Turkije naar Italië zonk, zo wordt gevreesd. Vanwege strenge controles op kortere routes kiezen migranten vaker voor de lange en gevaarlijke optie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden