Oorlog in Syrië

Syriërs vrezen deportatie door Turkije: ‘We zijn pionnen in een geopolitiek schaakspel’

Vluchtelingen in het noordwesten van Syrië na een Turks bombardement. Beeld AFP

President Erdogan zegt ruim twee miljoen Syrische vluchtelingen te willen overplaatsen naar een ‘veilige zone’ in Noord-Syrië. Maar wat vinden de Syriërs daar zelf van?

Het is spitsuur in het kantoor van de Syrische liefdadigheidsorganisatie Rocham in de Istanbulse wijk Fatih. De NGO zet zich in voor wezen, gewonden en andere kwetsbare vluchtelingen. Aan belangstelling geen tekort: het kille kantoortje wordt platgelopen door verlegen tieners en vrouwen met kinderwagens.

Gharam Lari, een jonge vrouw uit Aleppo met groen vestje en een rugtas, woont al zes jaar in Turkije. Ze spreekt vloeiend Turks, verdient haar eigen geld en is begonnen aan een cursus Engels. Haar kinderen gaan naar een Turkse school, maar komen steeds vaker in tranen thuis.

“Ze worden ontzettend gepest”, vertelt Lari aangeslagen. “Hun Turkse klasgenootjes vertellen hen dat Syriërs moeten oprotten naar hun eigen land. Ik heb geprobeerd om met het schoolbestuur te praten, maar dat reageert net zo vijandig.”

Turkije’s gastvrijheid voor 3,6 miljoen Syrische vluchtelingen raakt op. Het Turkse offensief in Noord-Syrië dat woensdag van start ging is dan ook niet alleen bedoeld om de Koerdische YPG te verdrijven. Een tweede doel is het opzetten van een zogenaamde ‘veilige zone’ langs de Turks-Syrische grens waarin Ankara miljoenen vluchtelingen zegt te willen hervestigen.

Een, twee of drie miljoen

Met aantallen wordt losjes omgesprongen. Eind september hadden Turkse media het over een miljoen terugkeerders, een week later over twee miljoen, en deze week verklaarde president Erdogans woordvoerder dat de veilige zone mogelijk zelfs drie miljoen vluchtelingen zal opvangen.

Hun thuis zal opnieuw uit de grond moeten worden gestampt. Turkije verklaarde maar liefst honderdveertig gloednieuwe dorpen en tien districtcentra te willen bouwen. Naast tweehonderdduizend huizen – een eerste begin – zijn er plannen voor nieuwe scholen, moskeeën, ziekenhuizen en sportcentra. Totale kosten: 26,6 miljard dollar – ter gedeelde rekening van de internationale gemeenschap.

Lari is niet overtuigd. Volgens haar is het ondenkbaar dat miljoenen Syriërs uit andere delen van het land vrijwillig in kunstmatige dorpen langs de Turkse grens gaan wonen. Maar ze weet dat het niet vrijwillig is. “Turkije is al begonnen met deportaties”, stamelt ze. “Ik ben bang dat we zullen worden gedwongen.”

Ook Mohammed, een ondernemer die niet met zijn volledige naam in de krant durft, ziet weinig in de plannen. “Je kunt niet zomaar de kaart van Syrië opnieuw inkleuren en ons maar ergens neerplanten”, zegt hij. “Het is net als met een boom. Als je die uit de grond trekt en verplaatst, duurt het jaren voordat hij weer tot bloei kan komen.”

Toch steunt de veertiger het Turkse offensief tegen de Koerdische YPG. Volgens zijn familieleden in de regio Deir ez-Zor, deels in handen van de strijdgroep, onderdrukt de YPG de lokale bevolking. “Het zijn tirannen”, stelt hij fel. “Iedereen is bang om zich tegen hen uit te spreken. Zeker de Koerden zelf, want zij lopen een groot risico dat hun kinderen worden gerekruteerd als soldaten.”

‘Tijd dat het 

Bovenal wantrouwt Mohammed het Westen. De Verenigde Staten en Europa zijn allang niet meer geïnteresseerd in de strijd tegen het Assad-regime, stelt hij. Nu Islamitische Staat verslagen lijkt, trekken ze zich liever terug. “Maar een dakloze natie blijft achter”, sist de Syriër. “Je kunt niet een land binnenvallen en dan verwoest achterlaten. Het wordt tijd dat het Westen verantwoordelijkheid neemt.”

Dat is precies de toon die Erdogan zelf ook aanslaat. Tijdens een bijeenkomst van zijn AK-partij, gistermiddag, waarschuwde de Turkse president dat Europa geen recht heeft hem te bekritiseren zonder haar eigen beloftes aan het Syrische volk waar te maken. Hij verwees daarbij onder andere naar het feit dat de EU nog altijd niet het beloofde aantal Syrische vluchtelingen uit Turkije heeft opgenomen.

“Hé Europese Unie!” donderde Erdogan met gebruikelijk bombast. “Kom tot jezelf. Als jullie onze operatie als een bezettingsoperatie proberen neer te zetten, is onze taak simpel. Dan openen we de poorten en sturen jullie 3,6 miljoen Syriërs.”

Voor moeder Lari laat die uitspraak goed zien hoe de wereld tegen Syriërs aankijkt. “We zijn geen mensen meer”, concludeert ze. “We zijn pionnen in een geopolitiek schaakspel.”

De volledige naam van Mohammed is bekend bij de redactie.

Lees ook:

Turkse aanval in Syrië moet Koerden breken

De Turkse inval komt op het moment dat Koerdisch-Syrische strijders van de SDF waren begonnen zich te mobiliseren langs de Syrisch-Turkse grens om de invasiemacht af te slaan. De Turken begonnen vroeger met hun invasie dan de Koerden en de Turkse bondgenoten hadden verwacht.

Wat wil Nederland met zijn jihadgangers? Daar moet het kabinet ineens snel over beslissen

Jarenlang rekenden Nederland en andere Europese landen erop dat de Koerden en de VS hun jihadgangers wel gevangen hielden. Door de aanstaande Turkse invasie van Noord-Syrië valt dat plan in duigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden