Een lid van een door Turkije gesteunde rebellengroep in het noorden van Syrië zet een commerciële drone in, in januari 2018.  Beeld AFP
Een lid van een door Turkije gesteunde rebellengroep in het noorden van Syrië zet een commerciële drone in, in januari 2018.Beeld AFP

Drones

Syrië is een ‘laboratorium’ voor drones: ‘Het is moeilijk om een antwoord te vinden op deze nieuwe dreiging’

De oorlog in Syrië is voor veel landen een uitstekende kans gebleken om het eigen drone-arsenaal uit te testen. De opgedane kennis wordt nu in Oekraïne grondig toegepast.

Isabel Bolle

Ze vliegen al decennia rond, maar met name de laatste jaren zijn ze onmisbaar geworden in oorlogsvoering: drones. Aanvankelijk waren het vooral de Verenigde Staten die in het nieuws kwamen met het inzetten van de onbemande vliegtuigen, die naast het verkennen en in kaart brengen van een gebied veelvuldig worden gebruikt voor liquidaties.

Maar de laatste jaren wordt het steeds drukker in de lucht, nu het voor landen duidelijk is geworden hoe groot de rol is die drones zullen spelen in toekomstige conflicten. Huidige conflicten bieden ondertussen een goede gelegenheid om de eigen dronetechnologie uit te testen en verder te ontwikkelen.

Een van de belangrijkste plekken waar de laatste jaren volop geëxperimenteerd is, is Syrië. Dat stelt de vredesorganisatie Pax in een dinsdag verschenen onderzoek.

Laboratorium

Landen als Rusland, Turkije, Iran, de Verenigde Staten en Israël investeren al jaren in hun eigen droneprogramma’s, en hebben de luchtvaartuigen regelmatig in Syrië ingezet, zegt Anne Pol, een van de onderzoekers. “Syrië is als een soort dronelaboratorium gebruikt. Er werden nieuwe ontwerpen getest, waarna ze weer terug naar de tekentafel zijn gestuurd, en opnieuw zijn getest.”

Verschillende drones die in het conflict in Syrië zijn ingezet.  Beeld Brechtje Rood
Verschillende drones die in het conflict in Syrië zijn ingezet.Beeld Brechtje Rood

Het was niet alleen een testruimte voor staten die de beschikking hadden tot een grootschalige drone-industrie, maar ook voor strijdgroepen als Islamitische Staat, die gretig gebruikmaakten van de veel goedkopere commerciële drones die vrij eenvoudig via internet te bestellen zijn.

“IS pakte het op een bijna industriële manier aan – zo ontwikkelden ze op grootschalige wijze munitie die ze dan aan de drones konden koppelen. Met die drones kon er een aardige druk gezet worden op hele legermachten”, aldus Pol.

Onderling afkijken

Naast het uittesten van de eigen technologie was het conflict in Syrië ook een uitgelezen kans om de technologie van de ander te bemachtigen. Doordat een groot aantal landen en strijdgroepen in een relatief klein gebied opereren komt het voor dat een drone van de ene partij in handen komt van de ander, vertelt dronespecialist Wim Zwijnenburg, die ook aan het onderzoek heeft meegewerkt.

“In Syrië zijn ooit foto’s opgedoken van Switchblades – een kleine Amerikaanse drone – die door regimetroepen online waren gezet. Die waren neergekomen in regimegebied. Vorige week kwam toevallig naar buiten dat Iran er een eigen versie van heeft gemaakt. Omdat Iran heel actief is in Syrië, waar het aan de kant staat van Assad, is het zeer waarschijnlijk dat ze via reverse engineering inspiratie hebben gehaald uit een neergekomen Switchblade , hoewel het niet uit te sluiten is dat dit al eerder in Afghanistan is gebeurd”, zegt Zwijnenburg.

Verschillende drones die in het conflict in Syrië zijn ingezet.  Beeld Brechtje Rood
Verschillende drones die in het conflict in Syrië zijn ingezet.Beeld Brechtje Rood

3D-printers

Veel van de landen die onderdeel zijn van het conflict in Syrië staan momenteel opnieuw, veelal indirect, tegenover elkaar in Oekraïne. De eerder opgedane kennis wordt nu op een nieuw strijdveld toegepast: zo zet Rusland grote aantallen ‘kamikaze-drones’ in die eerder in Syrië zijn gebruikt. Ook de drones die Iran aan Rusland levert, zijn de laatste jaren uitvoerig in Syrië getest en aangepast.

De innovaties met commerciële drones die eerder door IS zijn ingezet, steken ook opnieuw de kop op. “Je zag in Syrië bijvoorbeeld hoe er 3D-printers werden gebruikt”, zegt Zwijnenburg. “Waar er eerst gewoon een handgranaat aan een drone werd bevestigd, kon er met deze printers gespecialiseerd worden; bijvoorbeeld door het ontwikkelen van afwerpmechanismes en staartvinnen voor granaten. Dat zie je nu in Oekraïne een grote vlucht nemen. Maar het eerste zaadje werd geplant in Syrië.”

Handen in het haar

Als ze niet bewapend zijn, worden commerciële drones in Oekraïne ook breed ingezet als verkenners, die de vijandelijke posities in kaart moeten brengen en kunnen checken of de eigen artillerie het doel raakt. Met de grootschalige inzet van drones in Oekraïne is het land mogelijk een nieuw laboratorium geworden. Zwijnenburg en Pax pleiten voor duidelijke internationale normen rondom de export en inzet van militaire drones, nu het nog kan.

Zwijnenburg: “Wat we hebben geleerd op het slagveld in Syrië en nu in Oekraïne, is hoe moeilijk het is om een antwoord te vinden op deze nieuwe dreiging, met name die van commerciële drones. Die zijn heel moeilijk te onderscheppen. Het is echt een uitdaging waardoor krijgsmachten met de handen in het haar zitten.”

Lees ook:

Deze kamikaze-drones spelen een belangrijke rol in het oorlogsverloop in Oekraïne

De Verenigde Staten leveren honderd Switchblade-drones aan Oekraïne, die nu al zeer effectief zijn gebleken in de oorlog in Oekraïne.

Goedkope Russische ‘Alibaba-drones’ ontregelen Oekraïne met zwermtactiek

Aanvankelijk werden ze bespot, maar nu verwoesten eenvoudige Iraanse drones heel wat Oekraïens materieel.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden