China

Superieure leider Xi is gecanoniseerd. Het zou zomaar kunnen dat hij tot zijn dood aan de macht blijft

President Xi Jinping op een scherm tijdens een viering van het honderdjarig bestaan van de Chinese Communistische Partij. Beeld REUTERS
President Xi Jinping op een scherm tijdens een viering van het honderdjarig bestaan van de Chinese Communistische Partij.Beeld REUTERS

Xi Jinping wordt opgenomen in de canon van de CCP. Wat betekent dat voor de nagenoeg onschendbare leider?

Eva Rammeloo

“Een man die weet wat hij wil, met diepe gedachten en gevoelens. Een man die durft te innoveren, die vooruitkijkt en onvermoeibaar is.” Persbureau Xinhua nam met deze tweet alvast een voorproefje op de historische resolutie die de top van de Communistische Partij deze week aanneemt. De bijna vierhonderd man komen deze week samen in een hotel in hoofdstad Peking voor hun jaarlijkse vergadering.

Xi Jinping – China’s hoogste leider sinds 2013 – krijgt een plek in de historische tijdlijn, de canon van de CCP, en dat gaat verder dan een feitelijke weergave van wat hij tot nu toe voor elkaar kreeg. Slechts twee keer eerder werd het CCP-canon aangepast.

Toen ging het om netelige kwesties waar een antwoord op moest komen. Hoe Mao tegenstanders had uitgeschakeld en de leiding over de partij nam, was het onderwerp van de eerste revolutie in 1945. En Deng Xiaoping had het in 1981 over ‘linkse fouten’ die waren gemaakt onder Mao’s Culturele Revolutie.

Xi heeft ook kritiek op zijn voorgangers. De economische liberalisering die Deng introduceerde, is in de decennia erna, onder de presidenten Jiang Zemin en Hu Jintao uit de hand gelopen. Met zijn campagne van Gedeelde Welvaart wil hij de staat weer een allesbepalende rol geven in de economie en de samenleving.

Groter dan Mao en Deng

Zal Xi, net zoals Deng deed, met kritiek op zijn voorganger een nieuw tijdperk inluiden? Hij kan de prestaties van Mao (het verenigen van het enorme land) en die van Deng (economische welvaart) niet zomaar opzijschuiven, dus met die kritiek zal het wel meevallen. Hu Jintao en Jiang Zemin liet hij bovendien al achter zich toen hij zijn ‘Gedachtegoed voor socialisme met Chinese kenmerken voor een nieuw tijdperk’ introduceerde. In de Partijgeschiedenis zijn Xi’s twee voorgangers nu niet meer dan passanten.

De staatsmedia publiceerden alvast de naam van de resolutie die de partijtop deze week aanneemt. Hij gaat over de ‘grote prestaties en historische ervaringen van de honderdjarige worsteling’. Xi’s naam is dus niet verbonden aan de laatste veertig, maar aan de laatste honderd jaar – wat hem nog groter doet lijken dan Mao en Deng. Het is Xi’s rol om de partij naar de toekomst te brengen. Nu niet meer worstelend, maar leidend in een zelfverzekerd, sterk land. Vooruitkijken dus, niet te veel achteruit.

Persoonlijkheidscultus

Vlak nadat hij president werd, citeerde Xi een oude Chinese filosoof: “Om een land te vernietigen moet je eerst zijn geschiedenis uitwissen”. Andersom werkt het ook: een partij die een sterk, samenhangend verhaal creëert over haar eigen geschiedenis, schept een solide basis voor haar toekomst. Het is bovendien een verhaal dat ze kan doorgeven aan de bevolking, en waar ze haar propaganda op kan bouwen.

Het benoemen van Xi in die resolutie over de partijgeschiedenis betekent dat zijn rol onbetwist is. Op- of aanmerkingen maken aan Xi’s adres, betekent kritiek op de partij. Dat zijn leiderschap nu opduikt in schoolboeken is ook niet vreemd. De persoonlijkheidscultus die een aantal jaar geleden nog wenkbrauwen omhoog deed gaan, is in volle omvang terug, met een sterkere fundering.

Xi Jinping laat zich volgend jaar naar alle verwachting herkiezen als partijleider en president. Dat een leider na twee termijnen bleef zitten, is sinds Mao niet meer gebeurd. Nu Xi is gecanoniseerd, zou het zomaar kunnen dat hij tot zijn dood aan de macht blijft.

Lees ook:

China-kenner Rogier Creemers: ‘Als je Xi’s beleid wilt verklaren moet je kijken naar de Godfather-films’

Laten we boven ‘ideologische vooroordelen’ uitstijgen, zei Xi Jinping tijdens het World Economic Forum in Davos. Opvallende woorden van de man die China regeert volgens zijn eigen gedachtegoed. Hoe ziet de zogenoemde ‘Xi Jinping Thought’ er uit? Rogier Creemers legt uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden