Thailand

Studenten demonstreren in Thailand: ‘We hebben een koning die niets om het Thaise volk geeft’

De student-demonstranten houden drie vingers in de lucht tijdens een demonstratie zondag op Lan Khon Mueang Town Square in Bangkok.Beeld Getty Images

De Thaise bevolking komt in opstand tegen het koningshuis. Met name studenten eisen hervormingen en willen dat de koning minder macht krijgt.

Panusaya Sithijirawattanakul is met de dood bedreigd. Ze is voor gek verklaard en ze weet zeker dat ze op een dag wordt gearresteerd. Haar misdaad? Tijdens een protest oproepen tot hervormingen in het Thaise koningshuis. “Ik heb besloten dat risico te nemen”, zei de 21-jarige studente sociologie in een interview met het Japanse zakenblad Nikkei Asian Review. “Ik denk dat ik het juiste heb gedaan.”

Openlijk kritiek leveren op het koningshuis is sinds jaar en dag het grootste taboe van Thailand. Wie de koning wil bekritiseren, gebruikt codetaal of duikt desnoods een donker achterafkamertje in, want zelfs een flauwe grap kan leiden tot jaren in de gevangenis. Maar tijdens recente protesten tegen de regering, waarbij onder meer nieuwe verkiezingen worden geëist, durft een groep studenten het toch aan. Hervorm het koningshuis, zeggen zij, alleen dan kan Thailand een echte democratie zijn.

De demonstranten keren zich publiekelijk tegen koning Maha Vajiralongkorn. Na de dood van de geliefde Bhumibol Adulyadej besteeg hij in 2016 de troon. Maar Vajiralongkorn lijkt nauwelijks op zijn vader, die de Thai ouderlijke adviezen gaf en bemiddelde bij politieke conflicten. Zijn flamboyante gedrag – hij trouwde zeker vier keer, de laatste keer met zijn ruim 25 jaar jongere bodyguard – maakte Vajiralongkorn als kroonprins al omstreden. Als koning onderneemt hij weinig pogingen zijn reputatie te verbeteren.

Gebrek aan moreel gezag

Terwijl Thailand lijdt onder de coronapandemie en een zware economische crisis, brengt Vajiralongkorn zijn tijd vooral door in Duitsland, waar hij naar verluidt een grote villa bezit. Eerder deze maand stapte hij nog wel op het vliegtuig naar Bangkok, om de verjaardag van zijn moeder bij te wonen. Maar de vorst vloog een dag na aankomst alweer terug naar zijn Duitse vakantieverblijf.

Het is deze desinteresse in zijn thuisland die studenten ertoe aanzet hervormingen te eisen, zegt Pavin Chachavalpongpun, Thailand-expert aan de universiteit van Kyoto. “Bhumibol was zo geliefd dat hij een morele autoriteit bezat die hem grotendeels beschermde tegen kritiek. Hij werkte hard voor de mensen. Nu hebben we een koning zonder moreel gezag die niets om het Thaise volk geeft.”

Dat is niet het enige wat de demonstranten beroert. Want hoewel hij officieel voornamelijk een symbolische rol heeft, trok Vajiralongkorn de afgelopen jaren ook grote politieke en economische macht naar zich toe. Zo plaatste hij kort na zijn aantreden twee belangrijke legereenheden onder zijn persoonlijke bevel en nam hij de volledige controle over het Crown Property Bureau, dat naar schatting voor 30 miljard dollar aan vastgoed en andere investeringen bezit.

Majesteitsschennis

Thailands strenge wet tegen majesteitsschennis, waarbij een overtreding tot vijftien jaar cel kan leiden, maakte het bekritiseren van zulke zaken jarenlang moeilijk. Zelfs voor het versturen van kritische sms’jes of het plaatsen van een paar foto’s op Facebook kregen mensen jarenlang celstraf. Opmerkelijk genoeg verklaarde de Thaise premier Prayuth Chan-ocha onlangs dat de wet op verzoek van Vaijralongkorn niet meer wordt gebruikt.

“Ik denk dat de koning zich realiseerde dat die wet de reputatie van het land en van het koningshuis beschadigde”, zegt Pavin, die zelf ook is beschuldigd van het beledigen van het koningshuis. Het betekent echter niet dat hervormingen eisende studenten zich geen zorgen hoeven te maken, aldus de Thailand-expert. Integendeel. “Nu gebruikt men andere wetten tegen critici, bijvoorbeeld door ze te beschuldigen van computermisdaden of van het verspreiden van valse informatie. De strenge straffen zijn vergelijkbaar met die onder de wet tegen majesteitsschennis.”

Thaise critici lopen bovendien kans ontvoerd te worden. Volgens mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zijn sinds 2014 zeker negen critici verdwenen. De laatste verdwijning was afgelopen juni, toen de in ballingschap levende activist Wanchalearm Satsaksit in de straten van Phnom Penh werd gekidnapt.

Pavin vreest vooral het moment dat de regering en de koning moe zijn van de protesten. Dan wordt mogelijk het leger op de demonstranten afgestuurd. “Ik sta honderd procent achter de eisen van de studenten, maar ik ben pessimistisch over de uitkomst. Ik denk niet dat de koning een compromis wilde sluiten. Ik vrees gewelddadig optreden.”

Activisten gearresteerd

In de afgelopen dagen zijn zeker negen Thaise activisten gearresteerd. Zij waren betrokken bij recente demonstraties tegen de regering en tegen het koningshuis. Volgens Thaise media zijn de activisten op borgtocht vrijgelaten en worden ze beschuldigd van het aanzetten tot een opstand.

De arrestaties lijken weinig impact te hebben op de protestbeweging. Een van de leidende actiegroepen, de Free Youth-beweging, zegt door te gaan met demonstreren tot de regering instemt met hun eisen, waaronder nieuwe verkiezingen. Een demonstratie afgelopen weekend trok meer dan 10.000 demonstranten. Het was het grootste antiregeringsprotest sinds een militaire coup zes jaar geleden.

Lees ook:

Impopulair op de troon: intriges en repressie aan het Thaise hof

De Thaise vorst Vajiralongkorn grossiert in excentrieke strapatsen en trekt steeds meer macht naar zich toe. “Zijn vader pretendeerde tenminste nog dat het een democratie was.”

Thaise koning doet waar hij zin in heeft en benoemt een ‘gemalin’

De nieuwe Thaise koning, die in mei werd gekroond, heeft deze week zijn reputatie als excentrieke rokkenjager weer eens waargemaakt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden