Verenigde Staten

Strijd om hoogste Amerikaanse hof brandt los met voordracht van Amy Coney Barrett

De Republikeinen hopen dankzij hun meerderheid in de Senaat de benoeming van Amy Coney Barrett nog voor de verkiezing te bekrachtigen.Beeld Reuters

Met de voordracht van Amy Coney Barrett als lid van het Hooggerechtshof heeft Donald Trump het startsein gegeven voor een gevecht om de politieke kleur van dat hof.

De Republikeinen prezen haar als mens en jurist de hemel in, en hopen dankzij hun meerderheid in de Senaat haar benoeming nog voor de verkiezing te bekrachtigen. De Democraten waarschuwden dat Barretts benoeming het einde betekent van het onder president Barack Obama ingevoerde zorgstelsel. Ze zullen de benoemingsprocedure zo veel mogelijk proberen te vertragen.

Zodra Barrett haar zetel inneemt, die vrijkwam toen eerder deze maand rechter Ruth Bader Ginsburg overleed, hebben rechters die zijn benoemd door Republikeinse presidenten een 6-3 meerderheid in het hof. Ze zijn niets aan die partij verplicht, en het komt regelmatig voor dat een conservatieve rechter de Democraten blij verrast. Maar door de bank genomen gaan de VS een periode tegemoet van misschien wel tientallen jaren waarin het Hooggerechtshof de standpunten van de Republikeinen goedgezind zal zijn. De rechters worden voor het leven benoemd, hun gemiddelde leeftijd is na de komst van Barrett ongeveer zestig jaar.

Des te meer reden, zeggen de Democraten, om zo’n gewichtige benoeming pas volgend jaar, na de presidentsverkiezingen, te laten regelen. De Republikeinen verhinderden in maart 2016 met datzelfde argument een benoeming door Barack Obama. Dit keer liggen de standpunten andersom, maar zijn de verkiezingen een stuk dichterbij en de belangen nog groter. In een peiling van The New York Times is 56 procent van de Amerikanen het met de Democraten eens. Zij zijn nu aan zet, en moeten ­beslissen hoe hard ze tegen de benoeming tekeer zullen gaan.

Toekomst van de gezondheidszorg

Een spektakel waarin een vrouw hard aangevallen wordt om haar standpunten en wellicht ook over de vraag welke rol haar rooms-katholieke geloof zal spelen, zou de Republikeinen kunnen helpen bij de verkiezingen. Maar de Democraten kunnen de hoorzittingen gebruiken om te waarschuwen voor de toekomst van de gezondheidszorg. Op 10 november, dus als Barrett mogelijk al geïnstalleerd is, bespreekt het Hooggerechtshof een rechtszaak die Obamacare in rook kan doen opgaan. In het verleden heeft Barrett zich over het juridische en economische fundament van dat zorgstelsel – de verplichting tot verzekeren – kritisch uitgelaten.

Aandacht voor de zorg betekent automatisch ook aandacht voor de coronapandemie in de VS, die de Republikeinen liever niet als verkiezingsthema hebben – ook al zijn er inmiddels 203.000 Amerikanen door overleden en neemt het aantal besmettingen en het aantal doden per dag  weer toe.

De wapens die de Democraten kunnen inzetten tegen Barrett zijn vooral procedurele acties die het werk van de Senaat vertragen. Een paardemiddel zou een impeachment-aanklacht zijn door het Huis van Afgevaardigden, bijvoorbeeld tegen minister van justitie William Barr. De Senaat moet die bij voorrang behandelen. De leider van de Democratische meerderheid in de Senaat, Nancy Pelosi, gevraagd naar die ­mogelijkheid, ging er niet op in, en begon over het zorgstelsel.

Lange tocht door de juridische woestijn

Ook als Barretts benoeming wordt uitgesteld tot na de verkiezingen, en de Democraten die ruimschoots winnen, kan ze nog benoemd worden. De machtswisseling in het Witte Huis en eventueel de ­Senaat is pas begin volgend jaar.

Sommige Democraten, vrezend voor een lange tocht door de juridische woestijn, bepleiten voor dat ­geval een nog radicalere maatregel: bij wet regelen dat het Hoog­gerechtshof meer leden krijgt, die president Biden dan mag benoemen, en voor alle leden een maximum­termijn invoeren.

De Republikeinen zullen dat dan ongetwijfeld veroordelen als een brute machtsgreep. Maar zonder zo’n maatregel heeft het Hooggerechtshof een serieus probleem, dat zijn oorsprong heeft in het Amerikaanse kiessysteem. Want van de zes conservatieve rechters die er straks de dienst uitmaken, zijn er dan drie voorgedragen door Donald Trump, een president die in het Witte Huis terechtkwam terwijl hij minder stemmen kreeg dan zijn tegenstander, Hillary Clinton. En ze werden benoemd door een Republikeinse meerderheid die maar een minderheid van de Amerikanen vertegenwoordigt, en die op gebieden als wapenbezit, abortus en zorg ook niet de mening van de meerderheid vertolkt. Dat brengt de norm aan het wankelen dat alle partijen zich,­ ­tevreden of niet, neerleggen bij de uitspraken van het hof.

Lees ook:

Trumps keuze voor Amy Coney Barrett is briljant voor rechts en conservatief christelijk Amerika

Al voordat Donald Trump Amy Coney Barrett officieel had voorgedragen als opperrechter, was ze zo veel besproken dat haar naam een afkorting werd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden