Coronacrisis China

Straatverkopers als Liang Jie (19) mogen in China weer de straat op, en dat is maar goed ook

Straatverkoper Liang Jie met het haar ringenspel en knuffels in Shanghai, China Beeld Eefje Rammeloo
Straatverkoper Liang Jie met het haar ringenspel en knuffels in Shanghai, ChinaBeeld Eefje Rammeloo

Straatverkopers mogen in China weer de straat op. En dat is maar goed ook. “Wij zijn de onderste laag van de bevolking. Voor ons is er niets.”

Hoe eerder ze komt, hoe beter haar plekje is. Liang Jie (19) zet om twee uur ’s middags al haar speeltjes neer. Van kleine frutsels vlakbij de lijn die ze op de grond tekende, tot grotere knuffels achteraan. Om haar arm draagt ze een dikke laag ringen. In een microfoon roept ze langs wandelende bezoekers op om een kansje te wagen. Twintig yuan (2,50 euro) om twintig ringen te gooien.

Liang Jie is een van de honderden verkopers die op de markt in Shaoxing, aan de rand van Shanghai, hun waren hebben uitgestald. Aan het begin van de winkelstraat staan stalletjes met gemarineerde kippetenen, inktvis en paddestoel-kebab. De geur van het eten drijft boven het ratjetoe van verkopers dat medische hulpmiddelen, selfiesticks, beha’s, theedoeken en tutu’s verkoopt op het kilometer lange trottoir van de winkelstraat. Ertussen spelen kinderen op een luchtkasteel.

Beroep op straatverkopers

Premier Li Keqiang deed in juni een beroep op de straatverkopers. Hij riep ze op te blijven werken. Want officieel ligt het werkloosheidscijfer in China slechts op 5,7 procent, in werkelijkheid is het een stuk hoger want alle migrantarbeiders van het platteland die in de grote stad hun geld verdienen en dat naar huis sturen, tellen niet mee. Eind april liepen schattingen uiteen van 70 tot 200 miljoen migranten die hun inkomen op z’n minst zagen krimpen – als ze al niet volledig werkloos werden.

Zij konden niet anders dan terugkeren naar hun familie op het verre platteland, waar óók niets te doen is. Li Kequang riep ze vervolgens op om terug te komen om de lokale economie te stimuleren: “Straatverkopers zijn een deel van China’s vitaliteit. (…) Ze moeten overleven en bloeien zodat onze economie herstelt”, zei hij.

De ‘economie van de straatverkoper’

Het was het startschot voor de ‘economie van de straatverkoper’, waarin de afgelopen maanden de ene na de andere avondmarkt verrijst. Wie inventief genoeg is, kan er zijn inkomen aanvullen. “Wij doen wat Li Keqiang heeft gezegd”, zegt Ji Ping (40) tussen de rekken waar kindershirtjes hangen. Het inkomen uit haar kledingzaak halveerde de afgelopen maanden. Ze kon de huur van haar winkel niet langer betalen en dus verkoopt ze haar kleren nu op straat. “Hier betaal ik geen huur, en ik heb geen vergunning nodig.”

Straatverkoper Ji Ping met kleding in Shanghai, China Beeld Eefje Rammeloo
Straatverkoper Ji Ping met kleding in Shanghai, ChinaBeeld Eefje Rammeloo

De miljarden aan belastingvoordelen en steunmaatregelen van de regering komen vooral grote bedrijven te goede. Niet de kleine arbeiders of ondernemers. Aan de economische maatregelen hebben de worstelende migrantarbeiders dus niet veel, en al helemaal niet op de korte termijn.

Uitkeringen

Met uitkeringen is de Chinese staat ook al niet scheutig. Slechts 2,3 miljoen mensen kwam daar tot nu toe voor in aanmerking, en dagloners vallen buiten de boot. Liang Jie is niet anders gewend. Ze haalt haar schouders op alsof het de normaalste zaak van de wereld is. “Wij zijn de onderste laag van de bevolking. Voor ons is er niets.”

Ze kwam op haar veertiende uit de provincie Sichuan, in het midden van het land om in het geïndustrialiseerde oosten in een fabriek te werken. Later zette ze een winkeltje in gordijnen op, en om kosten te besparen verkoopt ze die nu online. Ze verdient er vierhonderd yuan (zo’n 50 euro) per week mee. Dat is niet veel, met het ringwerpen kan ze haar inkomen aanvullen tot het oude niveau. Op een heel goede avond levert het zo’n 700 yuan op, zegt ze.

Oproep

Dolblij zijn de verkopers hier met Li Keqiangs oproep. Maar Li’s oproep werd niet overal met gejuich ontvangen. In grote steden deden lokale bestuurders de afgelopen jaren juist hun best om de straatverkopers van de openbare weg te vegen. Het gespuis moet maar met hun rommel in de provincie blijven, was het credo in de hoofdstad in 2017. Tussen de chique winkelstraten, peperdure kantoorgebouwen en appartementencomplexen waren ze niet meer gewenst. Stedelijke ordebewaarders genaamd Chengguan, joegen ze - soms weinig zachtzinnig - weg.

Ook nu de straatverkopers van hogerhand weer de straat op mogen, weigert Beijing ze toe te laten. Sommige wijken van Shanghai staan wel toe dat bestaande winkeltjes hun spullen op de stoep uitstallen, maar loslopende migranten zijn er nog altijd niet welkom. In andere steden zijn het tot ieders ontsteltenis juist de gevreesde Chengguan die nu helpen bij het opzetten van de markten.

Miljoenen arbeidsmigranten

Naast zijn verrijdbare stalletje gooit Liu Deyuan (44) een paar maiskolven in een bak water. Hij is ook een van die miljoenen arbeidsmigranten die een nieuwe inkomstenbron moest zoeken. Zijn zoontje woont bij zijn ouders in Sichuan en zijn vrouw werkt in een kledingfabriek in de zuidelijkere provincie Fujian. Terwijl hij de maiskolven wast, vertelt hij hoe hij maandenlang niets te doen had.

Zijn hotpot-restaurant moest hij sluiten toen de epidemie de economie platgooide. Een paar maanden zette hij zich aan de productie van mondmaskers, waar de hele wereld om zat te schreeuwen. Maar daarna had hij geen inkomen meer. Een week geleden kocht hij het stalletje, een investering samen met een paar vrienden. “Dankzij Li Keqiang kunnen we hier nu gratis staan. Eerst moesten we betalen.”

Geen oplossing voor de lange termijn

Voor de moraal was Li’s mandaat onbetaalbaar. Toch is dit geen oplossing voor de lange termijn, zeggen critici. De economie kromp in het eerste kwartaal met 6,8 procent, en is hard bezig te herstellen. De productie neemt inmiddels weer toe, maar de verkoopcijfers blijven nog achter. Meer aanbod betekent niet automatisch meer consumptie – al hopen de verkopers in Shaoxing natuurlijk van wel.

Lees ook:

Prominente ideoloog hekelt beleid president Xi Jinping

Een voormalige belangrijke ideoloog van de Chinese Communistische Partij heeft in het openbaar snijdende kritiek geleverd op partijleider en president Xi Jinping.

Peking heeft Europa harder nodig dan Brussel in de gaten heeft

De afgelopen tijd zijn veel Europeanen uit Shanghai vertrokken, nu China zich van zijn minst gastvrije kant laat zien. Kan het land wel zonder de buitenlanders?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden