Intrige

Spionne Butterfly spil in machtsstrijd Botswana

Beeld Louman & Friso

De oude en de nieuwe president van Botswana voeren strijd over miljarden die verdwenen bij de Centrale Bank, met een hoofdrol voor de mysterieuze madame Butterfly.

Ian Fleming, de bedenker van James Bond, zou er zijn vingers bij aflikken: de spionnenaffaire in Botswana. Met als hoofdrolspeler madame Butterfly, het liefje van Isaac Kgosi, de voormalige baas van de geheime dienst van het land.

In het verhaal staan de oude president van het land, Ian Khama, en diens inlichtingenchef Kgosi tegenover de huidige president, Mokgweetsi Masisi. Volgens Masisi gaf zijn voorganger opdracht om 100 miljard pula (8,4 miljard euro) te verduisteren van de Centrale Bank van Botswana.

Dat is althans de beschuldiging die het Openbaar Ministerie uitte. De diefstal zou uitgevoerd zijn door Kgosi en diens minnares. Het geld zou mede gebruikt worden om Masisi uit het zadel te wippen. Maar het bewijs voor de beschuldiging blijft uit.

De afluisterapparatuur

Toen Masisi zijn oude leermeester Khama opvolgde als president in april 2018 had hij slechts een maand nodig om Kgosi te ontslaan als hoofd van de DISS, de geheime dienst. Kgosi zou loyaal zijn aan Khama en dat was gevaarlijk voor de nieuwe president. Het gerucht gaat dat Kgosi overal in het presidentiële paleis en de werkvertrekken spionageapparatuur heeft geïnstalleerd om Masisi en zijn getrouwen af te luisteren.

Op politiek niveau bleef de vorige president Khama actief. Hij stapte zelfs uit de regerende partij, de BDP die al vijftig jaar aan de macht is, om met zijn aanhang een nieuwe partij te beginnen en zo de positie van zijn opvolger te ondermijnen.

Masisi en Khama kwamen bij de presidentsverkiezingen in oktober vorig jaar recht tegenover elkaar te staan. Khama schoof een vertrouweling naar voren als presidentskandidaat, maar verloor van Masisi, die nu stevig in het zadel zit.

De spionne

Maar de strijd gaat onverminderd voort. Nu is er een hoofdrol weggelegd voor geheim agente Welheminah Mphoeng Maswabi, alias Butterfly, alias Lorato Hilton. De nieuwe baas van de DISS, Peter Magosi, liet haar ­arresteren. Niet voor die verdwenen 100 miljard pula.

De gouverneur van de Centrale Bank moest er aan te pas komen om uit te leggen dat de bank nog nooit over zoveel kasreserve heeft beschikt. Het bedrag is een equivalent van 60 procent van het bruto nationaal product van het land. Kortom, de ontvreemding van 100 miljard pula was een broodje-aapverhaal.

Daarmee was de kous niet af. Butterfly moest op 17 oktober vorig jaar voor de rechter verschijnen. Ze zou beschikken over 4,2 miljard pula (353 miljoen euro) op een rekening van de geheime dienst waar alleen zij over kon beschikken. Van de rekening bij de Royal Bank of Scotland in Zuid-Afrika zou ze 950.000 Amerikaanse dollar hebben overgemaakt naar haar vroegere baas en geliefde Kgosi.

Kgosi dreigde op 15 januari vorig jaar, volgens de aanklacht van de officier van justitie, terroristische aanslagen te plegen in Botswana als wraak voor zijn ontslag bij de DISS. Dus wordt Butterfly financiering van terrorisme ten laste gelegd.

Ook wordt haar verweten vijf paspoorten op verschillende namen in haar bezit te hebben. Zij zou zich tegenover de politie met zo’n paspoort hebben uitgegeven als Lorato Hilton om haar eigenlijke identiteit als Welheminah Maswabi te verhullen. Butterfly zegt dat ze die paspoorten had om als spionne voor de geheime dienst in het buitenland te kunnen opereren.

En naar het buitenland ging ze. Kgosi was zo verliefd op haar dat hij een van de vliegtuigen van de geheime dienst haar initialen als naam gaf: WM1. Ze vlogen naar Israël, deelden hotelkamers.

De nieuwe chef van de geheime dienst Magosi maakte er resoluut een einde aan. Het toestel heet nu DA-1. Butterfly zegt gechanteerd te worden door die nieuwe baas. Als zij haar geliefde en voormalige baas Kgosi verraadt, erbij lapt, zou Magosi haar beschermen.

De zaak

Na lang vast te hebben gezeten, heeft het gerechtshof in Gaborone, de hoofdstad van Botswana, haar vrijgelaten op borg. De strafzaak dient 17 augustus.

Butterfly lijkt het slachtoffer te worden van de strijd tussen machtige mannen in Botswana. Tussen een oude en een nieuwe president, tussen de vroegere en de huidige chef van de geheime dienst. Het curieuze is dat Kgosi en Khama nooit zijn gearresteerd of zelfs maar zijn gehoord in deze affaire. Ondertussen is madame Butterfly als de kwade genius in deze zaak al maanden het gesprek van de dag in Botswana.

Lees ook: 

De verkiezingen in Botswana draaien om iemand die niet verkiesbaar is: oud-president Ian Khama.

De parlements- en presidentsverkiezingen in Botswana draaien om iemand die niet verkiesbaar is: oud-president Ian Khama. Na tien jaar het hoogste ambt te hebben vervuld, zat zijn wettelijke termijn er in 2018 op. Toen droeg hij zijn post over aan zijn vicepresident Mokgweetsi Masisi, die Khama in 2014 zelf had gekozen

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden