Coronacrisis

Spanje vreest voor ongekende economische dip - nog erger dan de bankencrisis uit 2008

Twee mensen in een werkplaats in Barcelona waar lijkkisten gemaakt worden. Beeld Photo News

Terwijl de gezondheidscrisis in Spanje voortraast, neemt de angst toe over de economische gevolgen van de coronacrisis. Spaanse economen vrezen dat een ongekend diepe post-coronarecessie het land nog harder zal raken dan de bankencrisis van 2008. 

Spanje (47 miljoen inwoners) heeft meer bevestigde coronabesmettingen dan Italië en ontloopt het dodental van dat land niet veel.

Net als andere Europese staten heeft de Spaanse regering forse maatregelen getroffen om de economie te stutten zolang de coronacrisis aanhoudt. Premier Pedro Sánchez sprak van een noodzakelijke 'winterslaap' van de Spaanse economie, waardoor sinds eind vorige maand vrijwel alle niet essentiële economische activiteiten stilliggen tot na de Heilige Paasweek. Salarissen worden voorgeschoten, maar de 'verplichte vakantie' moet na de crisis wel door werknemers worden ingehaald. Sinds de lockdown, die half maart werd afgekondigd, werken Spanjaarden al zoveel mogelijk vanuit huis. De horeca zit op slot, net als alle andere middenstand die niet in voedsel of medicijnen voorziet.

Een noodpakket ter waarde van 200 miljard euro (waarvan 83 miljard via bedrijven binnenkomt) moet de klap van de gestokte Spaanse economie voorlopig opvangen. Vicepremier Pablo Iglesias kwam vorige week hoogstpersoonlijk uit quarantaine (zijn vrouw is besmet met het coronavirus) om de maatregelen toe te lichten die ervoor moeten zorgen dat minder draagkrachtige Spanjaarden niet de rekening betalen voor de coronacrisis.

Zo zijn er onder meer microkredieten en vergoedingen voor schoonmakers en seizoenwerkers. Spanjaarden die de huur of hypotheek niet kunnen betalen, krijgen uitstel, terwijl Iglesias zich inmiddels ook hardmaakt voor een soort coronabasisinkomen.

De vooruitzichten zijn uiterst grimmig

De hand van zijn partij, het activistisch-linkse Podemos, is duidelijk zichtbaar. Podemos, dat voortkwam uit de antibezuinigingsprotesten in Spanje tijdens de bankencrisis, vormt een linkse coalitieregering met de sociaal-democraten van premier Sánchez. Nu Iglesias zelf op het pluche zit, wil hij duidelijk een andere weg inslaan dan de harde bezuinigingslijn die de conservatieve premier Mariano Rajoy hanteerde tijdens de bankencrisis. 

Spanjaarden hebben de bezuinigingsgolf uit de crisisjaren nog vers in het geheugen. De Spaanse economie kromp tussen 2008 en 2013 met 8,6 procent. De werkloosheid piekte met 28 procent, de jeugdwerkloosheid zelfs met 56 procent. Banken die op omvallen stonden moesten met een Europees miljardensteunpakket worden gered. 

Hoewel de Spaanse economie de afgelopen jaren vaak boven het gemiddelde van de eurozone groeide en de werkloosheid eind vorig jaar daalde tot rond de 14 procent, zijn de vooruitzichten nu weer uiterst grimmig.

Ondanks de felle kritiek van de autonome regio's en van de oppositie op Sánchez’ crisisaanpak is men het wel eens over de noodzaak van aanzienlijke Europese hulp om de aanstaande economische malaise in Spanje te verzachten. De premier wil dat er een 'Marshallplan' wordt opgetuigd om de Spaanse economie na 'de winterslaap' een kickstart te geven en coronaschulden in Europees verband het hoofd bieden.

‘Brusselse geldhelikopter moet Spanje redden’

“Het laatste dat Spanje nodig heeft na de coronacrisis is een nieuwe schuldenberg”, zegt Javier Díaz Giménez, doelend op Europese noodleningen die het land mogelijk moet afsluiten om de economie te redden. De econoom aan de IESE Business School in Madrid pleit liever voor een ‘geldhelikopter’ uit Brussel die ervoor zorgt dat Spanjaarden de komende maanden zelf de hypotheek en boodschappen kunnen blijven betalen.

De Europese Centrale Bank zou volgens Díaz Giménez maandelijks bijvoorbeeld 1000 euro aan iedere Spanjaard kunnen uitkeren zonder dat de Spaanse staat schuld opbouwt. Hij denkt dat dit wellicht politiek een aantrekkelijker alternatief is dan de eurobonds waarover Europa het niet eens lijkt te worden. “Maar mijn geldhelikopter is geen magisch middel. Want door de inflatiestijging die dit tot gevolg heeft, worden de kosten door alle EU-landen gedragen.”

Díaz Giménez verwacht dat Spanje een ongekend zware periode van economische terugval tegemoet gaat. “Na 2008 ging het nog geleidelijk. Maar nu zal de val keihard zijn.” Allereerst verwacht de econoom dat het voor Spanje zo belangrijke toeristenseizoen (goed voor 12 procent van he BNP) vrijwel in het water valt.

Hij vreest dat de Spaanse economie, die op deels nog aan het bekomen is van de bankencrisis, in een permanente herstelsituatie blijft hangen als er geen paardenmiddelen worden ingezet. Díaz Giménez roept de Spaanse regering dan ook op om in Brussel harder met de vuisten op tafel te slaan. “Spanje zal straks op een brute manier ontdooien”, zegt hij. “Vergeet niet dat een recessie ook mensen doodt”.

Lees ook:

‘’Alleen omdat ic’s niet iedereen meer behandelen, kan Spanje de patiëntenstroom aan’

De Spaanse autoriteiten zeggen de zorg voor de coronapatiënten nog aan te kunnen. Maar volgens verpleegkundige Jesus Garcia is er veel te weinig personeel en een gebrek aan beschermend materiaal. ‘Collega’s dragen regenjassen en badmutsen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden