Pegasus

Spaanse regering in de problemen door spionageschandalen met Israëlische spyware

De Spaanse minister-president  Pedro Sánchez telefoneert tijdens een top van de Europese Unie. Beeld AFP
De Spaanse minister-president Pedro Sánchez telefoneert tijdens een top van de Europese Unie.Beeld AFP

De onthullingen rondom de Israëlische spionagesoftware Pegasus volgen elkaar in Spanje snel op. Nadat bekend werd dat Catalaanse separatisten werden bespioneerd, blijken ook telefoons van regeringsleiders gehackt tijdens een diplomatieke crisis met Marokko. Het brengt de regering in de problemen.

Jurriaan van Eerten

Het begon met onthullingen van onderzoeksplatform Citizen Lab, dat half april bekendmaakte dat de telefoons van ruim zestig Catalanen waren gehackt met de Israëlische spionagesoftware Pegasus. Daar kwam maandag het nieuws bij dat premier Pedro Sánchez en de minister van defensie ook slachtoffer van een hack met Pegasus zouden zijn geweest, iets wat bekend werd gemaakt tijdens een speciaal belegde persconferentie van de regering. En dinsdag volgde een derde onthulling: ook de voormalig minister van buitenlandse zaken was gehackt, vorig jaar, toen Spanje een ernstige diplomatieke ruzie had met Marokko.

De eerste onthullingen, over de spionage van Catalanen, zorgden voor een ernstige vertrouwenscrisis tussen de Spaanse minderheidsregering en de kleine Catalaanse partijen die die regering gedogen. De hacks zouden niet alleen hebben plaatsgevonden onder de voormalige conservatieve premier Mariano Rajoy, maar ook onder de huidige regering-Sánchez. De Catalaanse gedoogpartners van Sánchez eisen een volledig onderzoek naar het gebruik van de spionagesoftware om te ontdekken wie precies wanneer hiervoor opdracht heeft gegeven.

Steun intrekken bij toekomstige stemmingen

De Spaanse inlichtingendienst CNI gaf inmiddels toe dat die de Pegasus-software enkele malen gebruikte om kopstukken van de separatistische beweging te volgen na het verboden onafhankelijkheidsreferendum in Catalonië in 2017. Maar volgens CNI ging het om veel minder hacks dan Citizen Lab beweert en is er telkens officieel aanvraag gedaan bij Justitie. De Catalanen vinden deze verklaring niet toereikend. Zij willen politieke koppen zien rollen en dreigen bij toekomstige stemmingen hun steun in te trekken, waardoor de regering geen meerderheid meer zou halen.

De onthullingen van deze week – dat de premier en twee ministers zouden zijn gehackt – zijn van totaal andere orde. Dat dit gebeurde tijdens een diplomatieke crisis met Marokko wijst in de richting van de zuiderburen van Spanje. Het Israëlische bedrijf achter Pegasus stelt de spyware alleen te verkopen aan overheden en officiële instanties, en Marokko is bekend als klant van het bedrijf.

De Spaanse justitie heeft een onderzoek geopend. Als het Noord-Afrikaanse land werkelijk achter de spionage zit, kan dit serieuze gevolgen hebben; juist nu de diplomatieke banden tussen Spanje en Marokko weer waren aangehaald.

Het zou niet de eerste keer zijn dat Marokko staatshoofden bespioneerde met de software. Vorig jaar lekte een lijst uit van de Marokkaanse geheime diensten, waarop het telefoonnummer van de Franse president Emmanuel Macron stond. Het Élysée heeft nooit bevestigd of de veronderstelde spionage werkelijk plaatsvond.

Inlichtingendienst voelt zich in zijn hemd gezet

Dat Spanje de hack van premier en ministers nu juist wel bekendmaakt, is mogelijk een bewuste keuze: hierdoor kan de aandacht mooi weggeleid worden van de spionage van de Catalaanse separatistische kopstukken door de Spaanse instanties. Alberto Núñez Feijóo, leider van de grootste oppositiepartij Partido Popular, stelde dan ook dat het wel erg opvallend is dat de Spaanse regering juist nu bekendmaakt dat de hacks bij de premier en de ministers hebben plaatsgevonden.

Ook inlichtingendienst CNI voelt zich door de bekendmaking van de laatste hacks in zijn hemd gezet. Een anonieme bron bij de inlichtingendienst beklaagde zich bij de Spaanse krant El Mundo over het politieke spel dat gespeeld wordt. “De regering heeft een ernstig veiligheidslek bekendgemaakt via een persconferentie. Dat gebeurt normaal helemaal niet in dergelijke situaties. Zij hebben hierdoor de staatsveiligheidsdiensten in het midden van een politieke oorlog geplaatst.”

Lees ook:

Pegasus-schandaal in Israël breidt zich uit: politie zou prominente Israëliërs hebben gehackt

Tientallen prominente Israëliërs zouden zijn gehackt met Pegasus, ingezet door de Israëlische politie.Ook de inner circle van oud-premier Netanyahu was mogelijk doelwit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden