AnalyseStoelendans

‘Sofagate’ blijft gemoederen in de EU bezighouden, mede dankzij de Italiaanse premier Draghi

Dinsdag, Ankara, het EU-moment van de week: voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie kijkt verbaasd toe hoe Charles Michel (midden) en Recep Tayyip Erdogan de twee beschikbare stoelen innemen.  Beeld AFP
Dinsdag, Ankara, het EU-moment van de week: voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie kijkt verbaasd toe hoe Charles Michel (midden) en Recep Tayyip Erdogan de twee beschikbare stoelen innemen.Beeld AFP

Een gênant stoelincident met Ursula von der Leyen in Ankara heeft geleid tot een verbale Italiaans-Turkse ruzie.

Het komt ook een beetje doordat het na Pasen doorgaans een nieuwsluwe week is in Brussel dat ‘sofagate’ iedereen daar al dagenlang bezighoudt. Dat beeld van EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die in de Turkse hoofdstad Ankara moet toekijken hoe twee heren op de enige beschikbare hoogwaardigheidsstoelen plaatsnemen en haar aan haar lot overlaten, maakte de nodige indruk. Dat geldt ook voor het verbolgen ‘eeehm’ dat ze daarbij uitbracht. Zijzelf werd naar een lange sofa gedirigeerd, op ruime afstand van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en EU-raadsvoorzitter Charles Michel.

Vier dagen later is de vraag waar dit verhaal eigenlijk over gaat. Seksisme? Openlijke Turkse machtspolitiek of intimidatie van de EU? Een beschamend zwak optreden van de EU op het wereldtoneel? Ordinaire interne ruzie tussen EU-instituties? Of speelt ook een overspannen journalistieke fixatie op dit soort relletjes een rol?

De Italiaanse premier Mario Draghi leek te gokken op de eerste twee, toen hem op een persconferentie donderdagavond werd gevraagd naar zijn mening over het stoelincident. “Ik betreurde het zeer, de vernedering die Von der Leyen moest ondergaan”. En, verwijzend naar Erdogan: “Met deze – laten we ze noemen wat ze zijn – dictators moet men openhartig zijn bij het uitdrukken van onze verscheidenheid aan visies, meningen, gedragingen, visies op de maatschappij.”

Onaanvaardbare, populistische retoriek

Die woorden, vooral dat D-woord, vielen verkeerd in Ankara. De Turkse minister van buitenlandse zaken, Mevlut Cavusoglu, reageerde onmiddellijk op Twitter. “Wij veroordelen met klem de onaanvaardbare, populistische retoriek van de aangewezen Italiaanse premier Draghi en zijn lelijke en onbeheerste uitspraken over onze gekozen president.”

Losjes vertaald: ‘Wat je zegt ben je zelf’. Voormalig ECB-president Draghi is immers in februari ‘technocratisch’ premier geworden van een brede regering zonder dat er verkiezingen aan te pas zijn gekomen (al geniet Draghi brede steun in het parlement en onder de Italiaanse bevolking). Vanwege Draghi’s uitlatingen werd de Italiaanse ambassadeur in Ankara op het matje geroepen bij het Turkse ministerie van buitenlandse zaken.

Von der Leyen en Michel na een bezoek aan de Turkse president Erdogan. Beeld AP
Von der Leyen en Michel na een bezoek aan de Turkse president Erdogan.Beeld AP

De Turkse regering ontkent met klem dat Von der Leyen een loer is gedraaid met de stoelopstelling. Volgens Ankara gingen EU-functionarissen bij de protocollaire voorbereidingen akkoord met deze opzet. Maar uit een interne notitie van Charles Michels Raad, die (ook nog nooit vertoond) breed onder journalisten werd verspreid, blijkt dat het EU-protocolteam vooraf juist werd weggehouden uit de ruimte waar Erdogan zijn gasten zou ontvangen. Als ze die zaal wel hadden gezien, aldus de notitie, dan hadden ze de gastgevers zeker gewezen op de ontbrekende stoel voor de commissievoorzitter.

Een ‘rampzalig beeld’

Charles Michel, die kritiek kreeg omdat hij Von der Leyen niet te hulp schoot, reageerde pas laat op de commotie. Donderdagavond zei hij het incident ‘te betreuren’ en sprak hij van een ‘rampzalig beeld’. De werkelijke oorzaak is volgens hem een ‘strikte interpretatie’ door Turkije van een internationaal protocol dat de voorzitter van de EU-raad hoger plaatst dan die van de commissie.

Lees ook:
Stoelincident in Ankara verpest humeur in Brussel

Net in een periode dat het wat beter lijkt te gaan met de betrekkingen tussen de Europese Unie en Turkije, heeft een even gênant als ordinair incident de aandacht van die ontwikkelingen afgeleid.

Waar komt het Turkse charmeoffensief opeens vandaan?

Zocht Turkije vorig jaar in het buitenland vooral de confrontatie op, dit jaar klinkt er juist een verzoenende toon uit Ankara.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden