Nieuws Soedan

Soedanese volksopstand lijkt terug bij af

Generaal Mohamed Hamdan Dagalo, bijgenaamd Hemedti (midden) laat zich in Khartoem door aanhangers toejuichen terwijl hij met zijn stok zwaait. Hij profileert zich steeds meer als de opvolger van afgezette dictator Al Bashir. Beeld EPA/MARWAN ALI

De militaire junta in Soedan draait keer op keer gemaakte afspraken met de leiders van de volksopstand terug. Een burgerregering lijkt steeds verder uit het zicht.

“Het lijkt er op dat we terug bij af zijn met de Soedanese volksopstand.” Aan het woord is Babikir Faisal van de Forces of Freedom and Change (FFC), de paraplu-organisatie van oppositiepartijen en de ondergrondse vakbeweging die sinds half december de protesten leidt tegen het regime in Khartoem.

Ze brachten dictator Omar al-Bashir na bijna dertig jaar ten val. De FFC onderhandelt nu met de militaire junta over een overgangsperiode van drie jaar om daarna met verkiezingen eindelijk tot democratie te komen.

Teruggedraaid

Faisal zit in de FFC-delegatie die onderhandelt met de generaals in de Militaire Overgangsraad (TMC). “Het overleg zit vast”, zegt hij. “Resultaten die eerder waren overeengekomen met de generaals worden teruggedraaid.” De bebrilde man met het ronde gezicht en snor en baardje klinkt gespannen. Voor de rebellie schreef hij boeken over de Soedanese politiek en over democratisering en gaf commentaar bij Arabische televisiestations. Nu werkt hij aan de terugkeer van de democratie in zijn land.

Er was eerder overeenstemming met de generaals over het instellen van een parlement waarbij de FFC twee derde van de leden zou benoemen en de TMC de rest. Ook was besloten tot een burgerregering bestaande uit onafhankelijke technocraten voor de komende drie jaar. Twistpunt is steeds de samenstelling van het hoogste gezag in het land, de Soevereine Raad.

De Ethiopische premier Abiy schoot te hulp als onderhandelaar. Zijn voorstellen werden door de FFC geaccepteerd, maar de TMC verwees ze maandag naar de prullenbak.

Eigen troepenmacht

“De generaals hebben het plotseling over nieuwe politieke ontwikkelingen waardoor de samenstelling van de wetgevende vergadering nu weer anders moet. De TMC is bezorgd dat er wetten worden aangenomen die over de positie van het leger gaan.”

Zo noemt Faisal de levering van troepen aan Saudi-Arabië voor de oorlog in Jemen. Generaal Mohamed Hamdan Dagalo, bijgenaamd Hemedti, die een eigen troepenmacht heeft met zijn Rapid Support Force en geld verdient aan het sturen van zijn soldaten naar Saudi-Arabië, ligt steeds dwars. Hij is tevens de tweede man in de TMC en wil nu ineens een andere samenstelling van het parlement.

“We zijn bereid hem tegemoet te komen door te garanderen dat het parlement de komende drie jaar geen besluiten neemt over het leger en militaire operaties.”

Strafhof dreigt met vervolging

Het internationaal Strafhof (ICC) heeft laten weten de ontwikkelingen in Soedan op de voet te volgen en de autoriteiten die mensenrechten schenden te zullen vervolgen. Tegen oud-dictator Al Bashir heeft ICC een internationaal uitleveringsverzoek uitgevaardigd om hem strafrechtelijk te vervolgen voor tal van misdaden, schendingen van mensenrechten en volkerenmoord tijdens de burgeroorlog in Darfur. Bashir heeft arrestatie altijd kunnen ontlopen.

Hemedti vreest dat een parlement met een twee derde meerderheid zijn RSF kan opheffen. Het zijn ook zijn troepen die in Darfur de burgeroorlog hebben beslecht met massamoord, verkrachtingen en diefstal. En het is de RSF die de sit-in voor het legerhoofdkwartier in Khartoem na zes weken uiteen heeft geslagen met naar schatting 130 doden.

“Hemedti ontwikkelt zich als de sterke man van de militaire junta. Hij gedraagt zich als de nieuwe president en opvolger van Al Bashir”. Maar bij de onderhandelingen met de generaals heb ik hem zelden gezien. Achteraf draait hij onderhandelingsresultaten terug.”

Escalatie

De Afrikaanse Unie heeft Soedan tot en met aanstaande zondag gegeven om tot een machtsoverdracht aan burgers te komen. Faisal ziet het somber in. “We hebben nog een paar dagen en dan escaleert het weer.” De FFC heeft opgeroepen tot een mars van miljoenen burgers als er zondag geen akkoord ligt. “De generaals proberen onze revolutie uit te hollen door alles te vertragen. Voor ons staat op het behalen van de overwinning geen deadline.”

Faisal vreest dat de legertop onder leiding van Hemedti elementen van het oude Bashir-regime weer op het politieke toneel wil zetten. “Hemedti organiseert steun bij tribale chefs.” Een harde repressie ligt op de loer. “Ja, ik vrees voor mijn leven en dat van alle leiders van de FFC. Als het fout gaat, gaan we weer ondergronds. Dat is de prijs die we moeten betalen voor vrijheid en democratie, maar we geven het niet op.”

Lees ook:

De beruchte generaal Hemedti profileert zich als de nieuwe leider van Soedan

Demonstranten en militairen staan lijnrecht tegenover elkaar. Generaal Hemedti positioneert zich als keiharde nieuwe leider.

De hoop van de Soedanezen op een politieke omwenteling is alweer vervlogen

Een nieuwe regering is er nog niet en overleg is er niet meer. Soedan-kenner Magdi el-Gizouli waarschuwt voor instabiliteit in het Afrikaanse land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden