analyse Soedan

Soedan is in de ban van staatsgrepen

Generaal Hashem Abdel Muttalib Ahmed. Hij is een van de hoge militairen en politici die donderdag zijn gearresteerd. Beeld AFP

Het gonst van de geruchten over staatsgrepen in Soedan. De vraag is wie er achter zit, en of de geruchten wel kloppen. Het land bevindt zich in een machtsvacuüm.

Soedan raakt steeds meer in de ban van het mysterie rondom verschillende couppogingen. Woensdag zijn opnieuw hoge militairen en politici gearresteerd op verdenking van een poging tot een staatsgreep.

De bekendmaking door de heersende militaire raad laat in het midden of het om een nieuwe poging gaat of om die van 11 juli. En berusten die meldingen wel op waarheid? 

Onder de arrestanten bevindt zich de stafchef van het leger, generaal Hashem Abdel Muttalib Ahmed. Hij bekleedde deze functie pas sinds april, nadat president Omar al-Bashir door het leger was afgezet. Hij leek vooral loyaal te zijn aan de voorzitter van de militaire raad, generaal Abdel Fattah Burhan.

Onduidelijk is hoe de relatie was tussen de stafchef en de vicevoorzitter van de militaire raad, Mohamed Hamdan Dagalo (beter bekend als Hemedti). Hij is de facto de echte machthebber in het land. 

Hemedti is de leider van de Rapid Support Forces (RSF), een militie die is aangesloten bij het leger. De gevreesde RSF deed sinds 2003 voor dictator Bashir het vuile werk in de oorlog tegen rebellen in het westelijke Darfur, en maakte zich schuldig aan oorlogsmisdaden.

Wantrouwen

Binnen de overheidsdiensten is er veel wantrouwen, zoals tussen het leger, de nationale inlichtingendienst NISS en de verschillende milities. Bashir speelde vroeger de onderdelen van de strijdkrachten tegen elkaar uit zodat ze niet te sterk werden om zijn positie te bedreigen. 

De RSF heeft met duizenden zwaarbewapende strijders en honderden militaire voertuigen de hoofdstad Khartoem in een wurggreep.

De paramilitairen worden ervan beschuldigd dat zij het bloedbad hebben aangericht onder demonstranten, begin juni, die met een vreedzame sit-in een burgerregering eisten. 

De meldingen over staatsgrepen door de militaire raad zijn door waarnemers in Soedan met scepsis ontvangen. Er bestaan vermoedens dat het pogingen kunnen zijn van de ambitieuze Hemedti, om zich zo te ontdoen van rivalen. Hij is de afgelopen weken steeds meer in de schijnwerpers getreden tijdens de onderhandelingen met de burgeroppositie over een overgangsregering. Voorzitter Burhan van de militaire raad is steeds minder te horen en te zien.

Voormalig bewind

Toch is het niet uitgesloten dat leden van het voormalige Bashir-bewind betrokken zijn bij de couppogingen. Onder de gearresteerde politici bevinden zich naast de voormalige vicepresident ook de ex-minister van buitenlandse zaken.

Daarnaast is Zubair Ahmed al-Hassan opgepakt. Hij is de secretaris-generaal van de Islamitische Beweging (IM). De twee laatste staan bekend als radicaal. 

De IM werd twintig jaar geleden opgericht door de partij van oud-dictator Bashir, toen hij in conflict raakte met zijn conservatief-islamitische partij-ideoloog Hassan al-Turabi. Bashir hoopte met de IM de steun van radicale islamitische groepen te behouden.

Machtsvacuüm

Al sinds Bashir werd afgezet in april verkeert Soedan in een machtsvacuüm door de afwezigheid van een regering die de dagelijkse leiding heeft. Dat kan een uitgelezen tijd zijn voor een coup. Bashirs medestanders bekleedden tenslotte posities die hen toegang verschaften tot de economische sectoren, waardoor ze zich konden verrijken. Ze willen die privileges niet kwijtraken.

Bovendien zijn ze fel gekant tegen een toekomstig overgangsbestuur waarin, naast militairen, ook burgers zitting hebben die de corruptie en patronagesystemen willen aanpakken.

Lees ook:
Soedanese volksopstand lijkt terug bij af

De militaire junta in Soedan draait keer op keer gemaakte afspraken met de leiders van de volksopstand terug. Een burgerregering verdwijnt steeds verder uit zicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden