Geboortepolitiek

Slowakije biedt excuses aan voor gedwongen sterilisatie van Roma-vrouwen

Een Roma meisje in een dorp in Slowakije. Jarenlang werden Roma vrouwen stiekem gesteriliseerd. De moeder van dit meisje ontsnapte aan deze praktijk, maar of ze bij de bevalling van haar dochter toch nog tegen haar wil is gesteriliseerd is onbekend. Beeld AP
Een Roma meisje in een dorp in Slowakije. Jarenlang werden Roma vrouwen stiekem gesteriliseerd. De moeder van dit meisje ontsnapte aan deze praktijk, maar of ze bij de bevalling van haar dochter toch nog tegen haar wil is gesteriliseerd is onbekend.Beeld AP

Decennialang werden Roma-vrouwen in Slowakije en Tsjechië van overheidswege gesteriliseerd. Nu biedt de Slowaakse regering haar excuses aan.

Hanna Hodgetts

Zonder instemming of zelfs zonder hun medeweten werden Roma-vrouwen in Slowakije en Tsjechië gesteriliseerd. Vaak gebeurde het na een keizersnede en soms werd de vrouw in kwestie ervan overtuigd dat het om een ‘levensreddende ingreep’ ging.

Ook Elena Gorolová, die op haar eenentwintigste beviel van haar tweede zoon: ‘De dokter vertelde me dat ik een keizersnede nodig had om mijn gezondheid en die van mijn kind te kunnen garanderen’, zo vertelt ze in een gesprek met The Guardian in maart. Een verpleegster gaf haar formulieren om te ondertekenen. ‘Ik had zoveel pijn dat ik niet in staat was om te beseffen wat ik ondertekende.’ Daarmee had Gorolová ingestemd met een sterilisatie. En ze was niet de enige. In de jaren die volgden, ontmoette ze vrouwen met vergelijkbare ervaringen, van wie sommigen er pas na jaren achter kwamen dat ze onvruchtbaar waren gemaakt.

Ongewenst hoog geboortecijfer

Woensdag bood de Slowaakse regering formeel haar excuses aan voor de gedwongen sterilisatie van Roma-vrouwen, één dag voor de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen. Deze praktijken begonnen in het communistische tijdperk om ‘het ongewenst hoge geboortecijfer van de Roma-minderheid te verlagen’, zo blijkt uit een rapport van de Tsjechische Ombudsman in 2005.

De ingrepen werden in Tsjechië en Slowakije voortgezet na de val van de muur, ondanks het feit dat Slowakije toen wetten had aangenomen die de rechten van de minderheid beschermde. Pas in 2004 werd er strengere wetgeving aangenomen waardoor de instemming van een vrouw bij sterilisatie aan bepaalde criteria moet voldoen.

Hoewel het aantal slachtoffers niet bekend is, schat Andrea Buckova, de vertegenwoordiger van de Roma-gemeenschap binnen de Slowaakse regering, dat het om ‘vele duizenden’ gaat.

Effectieve compensatie

Dunja Mijatovic, de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, noemde de excuses van de Slowaakse regering op Twitter ‘een belangrijke eerste stap’, maar voegde hieraan toe dat ze uitkeek naar een ‘snelle vooruitgang op het gebied van toegankelijke en effectieve compensatie’. Ze benadrukt dat noch compensatie noch excuses het leed ongedaan kunnen maken, maar dat deze stappen een bepaalde mate van rechtvaardigheid bieden. ‘Sommige slachtoffers zijn al overleden.’

In augustus werd in Tsjechië bekend gemaakt dat vrouwen die ongewild gesteriliseerd waren, een compensatie van 300.000 Tsjechische kronen (ongeveer 12.000 euro) zouden ontvangen. Een dergelijke regeling is in Slowakije nog niet aangekondigd.

Lees ook:

Met Amanda Gorman proberen Hongaarse Roma aan de misère te ontsnappen

In het Hongaarse Ózd blijven Roma-kinderen vastzitten in armoede en een lage opleiding. Filmmaakster Kriszta Bodis probeert die neerwaartse spiraal te doorbreken. Met succes. Onlangs vertaalden Roma-tieners het prestigieuze gedicht van Amanda Gorman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden