Slovenië

Slovenen stemmen tegen illiberale democratie van autocratische premier Jansa, en vóór nieuwkomer Golob

Robert Golob spreekt partijleden via een scherm toe na de exitpoll die uitwees dat zijn Vrijheidsbeweging de verkiezingen won. Door een positieve covidtest kon hij niet live aanwezig zijn.  Beeld AFP
Robert Golob spreekt partijleden via een scherm toe na de exitpoll die uitwees dat zijn Vrijheidsbeweging de verkiezingen won. Door een positieve covidtest kon hij niet live aanwezig zijn.Beeld AFP

De naar autocratie neigende premier Janez Jansa kan niet door in Slovenië. Politieke nieuwkomer Robert Golob leidde zijn Vrijheidsbeweging naar de overwinning.

Iris Ludeker

Het was een goed weekend voor mensen die de Europese eenheid een warm hart toedragen. Niet alleen in Frankrijk, ook in Slovenië won een pro-Europese politicus bij landelijke verkiezingen, ten koste van een euroscepticus.

In Slovenië was het de partij van Robert Golob die verrassend zegevierde bij de parlementsverkiezingen, die Golob zelf van tevoren het predicaat ‘referendum over de democratie’ had meegegeven. Golobs Vrijheidsbeweging liet met 33 procent van de stemmen de rechts-populistische Sloveense Democratische Partij (SDS, 28 procent) van premier Janez Jansa achter zich. Samen met de kleinere sociaaldemocratische partij heeft hij een meerderheid in het parlement.

Hoge opkomst

Nieuwkomer Golob, een links-liberaal, stampte in januari een nieuwe partij uit de grond door de kleine Groene partij (die geen zetels in het parlement had) over te nemen en een nieuwe naam te geven. Met dit vehikel wist hij in korte tijd een groot deel van de bevolking politiek te mobiliseren: de opkomst was met 70 procent veel groter dan bij de vorige verkiezingen in 2018 (52 procent).

Vooral jongeren bleken gevoelig voor Golobs boodschap dat de democratie en rechtsstaat in gevaar waren door het beleid van Jansa, een zelfverklaard fan van Donald Trump. Die nam Slovenië, nadat hij in 2020 tussentijds aan de macht was gekomen, mee op een pad analoog aan dat van Viktor Orbán in Hongarije – richting ‘illiberale democratie’. Met Brussel botste hij herhaaldelijk op het vlak van persvrijheid en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Volgens rechtsstaatwaakhond Freedom House zakte Slovenië sinds het aantreden van Jansa van de 29 landen die de organisatie monitort, het hardst op de democratische ranglijst.

De afgelopen twee jaar gingen (tien)duizenden Slovenen wekelijks de straat op om tegen de regering te protesteren. “Ons doel is bereikt: een overwinning die ons in staat stelt het land terug naar de vrijheid te leiden”, juichte Golob zondagavond dan ook toen de uitslag bekend werd. Maar of het hem zal lukken Slovenië succesvol bij te sturen, moet nog blijken. Zijn partij heeft geen enkele ervaring – het ontbreekt vooralsnog aan mensen en infrastructuur.

Jansa nog niet uitgespeeld

Daarnaast zullen aantijgingen dat de verkiezingen niet eerlijk zijn verlopen hem achtervolgen. Jansa, die (anders dan Viktor Orbán) Oekraïne onomwonden steunde in de oorlog met Rusland, suggereerde al voor de verkiezingen dat Golob gesteund zou worden door Moskou. Die geluiden weerklinken nu ook in pro-SDS-media, en zelfs via het officiële Twitter-kanaal van de Europese Volkspartij, het conservatieve politieke blok in het Europarlement waar Jansa’s partij lid van is.

Hoe dan ook is Jansa politiek waarschijnlijk nog niet uitgespeeld. Zijn partij is al bijna twintig jaar lang een stabiele factor in het Sloveense politieke landschap, en Jansa zelf was al twee keer eerder premier – tussen 2004 en 2008 en van 2012 tot 2013. Dat hij zijn tweede term vroegtijdig moest beëindigen vanwege een corruptieschandaal voorkwam niet dat hij in 2020 weer premier kon worden.

Lees ook:

Slovenië is aan het orbaniseren: ‘Alles wat tegen de smaak van deze regering ingaat, wordt bedreigd’

De culturele vrijheid in Slovenië is sinds premier Janez Jansa een jaar geleden aan de macht kwam onder druk komen te staan, waarschuwen kunstenaars. Ze krijgen bijval uit het buitenland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden