Gemeenteraadsverkiezingen Rusland

‘Slim stemmen’ zorgt voor een onverwachte winst van de Russische oppositie

Oppositieleider Aleksej Navalny bij een stembureau in Moskou. Beeld EPA

Toch nog onverwacht haalde de Russische oppositie winst bij de gemeenteraadsverkiezingen in Moskou: de Kremlin-partij verloor enorm. Oorzaak: slim stemmen.

De Russische oppositie viert de overwinning na de verrassende uitslag van de zondag gehouden gemeenteraadsverkiezingen in Moskou. De partij van het Kremlin, Verenigd Rusland, behoudt weliswaar de meerderheid in de gemeenteraad, maar heeft een derde van de zetels verloren aan haar politieke tegenstanders. De stembusuitslag in Moskou is een reactie van de kiezers op het uitsluiten van tientallen oppositiekandidaten van verkiezingsdeelname en excessief politiegeweld tijdens protestdemonstraties in de afgelopen maanden.

Van de 45 zetels in de gemeenteraad blijven er 25 in handen van Verenigd Rusland. De Communistische Partij krijgt er dertien, Rechtvaardig Rusland drie en de links-liberale oppositiepartij Jabloko vier, het beste resultaat dat die partij ooit behaalde. Het resultaat verrasst nog meer gezien de voor lokale verkiezingen gebruikelijke lage opkomst van bijna 22 procent, die doorgaans uitwerkt in het voordeel van de zittende macht. Een deel van de politiek gemotiveerde kiezers heeft waarschijnlijk niet gestemd uit protest. 

Volgens oppositieleider Aleksej Navalny is het succes van de oppositie vooral te danken aan zijn strategie van ‘slim stemmen’. Maandenlang heeft Navalny dag in dag uit de kiezers opgeroepen om op 8 september te stemmen op de meest perspectiefrijke kandidaat, zolang die niet behoort tot de Kremlinpartij. Binnen de oppositie was ‘slim stemmen’ niet onomstreden, omdat Navalny in veel gevallen de kiezers maande hun stem aan communistische kandidaten te geven.

Gevoelige klappen voor Poetin

In sommige kiesdistricten heeft de strategie duidelijk gewerkt, bijvoorbeeld in het district waar de populaire oppositiepoliticus Ilja Jasjin aanvankelijk kandidaat stond. Jasjin werd van deelname uitgesloten en kwam afgelopen week vrij, na ruim anderhalve maand te hebben doorgebracht in een politiecel wegens oproepen de straat op te gaan. Vanuit de cel vroeg hij zijn achterban te stemmen op een betrekkelijk onbekende politicus, Magomet Jandijev, die in het strijdperk trad tegen de kandidaat van Verenigd Rusland. Jandijev won. Elders in Moskou moest ook de leider van de Moskouse partijorganisatie van Verenigd Rusland, die door Navalny is beschuldigd van corruptie, het onderspit delven.

Verenigd Rusland probeert het succes van de oppositie te bagatelliseren. “Verenigd Rusland blijft de leidende politieke kracht in ons land”, verklaarde partijleider en premier Dmitri Medvedev monter na het sluiten van de stembussen. Het neemt niet weg dat niet alleen in Moskou, maar ook in veel andere regio’s waar zondag verkiezingen zijn gehouden, de partij van Medvedev en president Poetin gevoelige klappen heeft moeten incasseren.

Met uitzondering van het provinciale parlement in Chabarovsk, waar de rechts-nationalistische LDPR met de overwinning ging strijken, heeft Verenigd Rusland wel overal de meerderheid weten te behouden. Ook zijn in diverse regio’s de gouverneursverkiezingen voor het Kremlin naar wens verlopen. Maar de tendens is duidelijk. Tegen de achtergrond van de al jaren verslechterende economische situatie en breed gedeelde onvrede over bijvoorbeeld het verhogen van de pensioenleeftijd, verliest de partij van de macht snel terrein. Dat kan serieuze gevolgen hebben voor de landelijke parlementsverkiezingen van 2021, waar de door de uitslag in Moskou sterk gemotiveerde oppositie zich nu op zal richten.

Of in Moskou nu een zekere rust zal weerkeren, na maanden van groeiende politieke spanningen, is nog maar de vraag. Met de verkiezingen achter de rug komt het accent nu te liggen op het lot van oppositiedemonstranten die de afgelopen weken tot meerdere jaren gevangenisstraf zijn veroordeeld wegens vermeend gebruik van geweld tegen de politie. Partijvoorzitter Grigori Javlinski heeft laten weten dat hun vrijlating de eerste zorg is van de kersverse Jabloko-fractie in de Moskouse raad.

Lees ook:

Ljoebov Sobol is de rijzende ster van de Russische oppositie

Oppositiepolitica Ljoebov Sobol was zondag uitgesloten van deelname aan de verkiezingen in Moskou. Dat weerhield haar er niet van de afgelopen maanden haar achterban via sociale media te mobiliseren. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden