Syrië

Situatie in Idlib nadert kookpunt, al 700.000 mensen op de vlucht

De vluchtelingenstroom vanuit Idlib naar Turkije is volgens de VN een van de grootste sinds het uitbreken van de oorlog in Syrië. Beeld AFP

Nu het Turks-Russische staakt-het-vuren in de Syrische provincie Idlib is gesneuveld, neemt het geweld toe. Al zeker 700.000 Syriërs zijn op de vlucht geslagen.

De spanningen tussen Turkije en ­Syrië zijn dinsdag opnieuw opgelopen. Regeringstroepen van de Syrische president Assad veroverden het laatste deel van een strategische snelweg in de noordwestelijke provincie Idlib op Syrische rebellen. Die weten zich gesteund door Turkije.

Eerder deze week kwam het ook al tot confrontaties tussen Ankara en Damascus. Maandag doodden Syrische troepen vijf Turkse militairen en ook vorige week kwamen er acht Turkse soldaten om het leven bij een aanval in de regio. Als vergelding bestookte Turkije meer dan honderd Syrische doelen in de provincie. Daarnaast heeft Ankara, vanwege het toenemende geweld de afgelopen week, duizenden extra troepen en tientallen tanks en ander wapentuig de grens over gestuurd.

Exodus

De beschietingen over en weer betekenen het einde van een staakt-het-vuren dat Turkije en Rusland in 2018 beklonken voor de provincie Idlib. Hoewel Ankara de Syrische rebellen steunt en Moskou juist de regering van Assad in het zadel houdt, werkten beide partijen achter de schermen al meermalen aan een politieke oplossing. Zodoende kwamen Ankara en Moskou twee jaar geleden overeen dat er een de-escalatiezone rondom Idlib werd ingesteld om het geweld een halt toe te roepen.

Daar is nu definitief een einde aan gekomen. Met de verovering van de M5-snelweg, die vanuit het zuiden van Syrië via de hoofdstad Damascus naar Aleppo loopt, gaat het offensief van het Syrische leger om de laatste rebellenbolwerken in Idlib te heroveren gestaag door. Sinds het begin van die opmars hebben de regeringstroepen al ruim zesduizend vierkante kilometer aan terrein teruggewonnen in het gebied.

Diverse hulporganisaties melden dat er een ware exodus op gang is gekomen vanuit Idlib in de richting van de Turkse grens. Sinds de strijd in de noordwestelijke provincie in december intensiveerde, zijn al zeker 700.000 mensen op de vlucht geslagen. De Verenigde Naties spreken van de grootste vluchtelingenstroom sinds het uitbreken van de oorlog in Syrië.

Beeld Sander Soewargana

Potdicht

Bij de Turkse grens lopen de vluchtelingen echter tegen een muur aan. Ankara houdt de grens met Syrië potdicht, omdat het zegt geen extra vluchtelingen meer op te kunnen vangen. In Turkije verblijven 3,6 miljoen Syrische vluchtelingen. Volgens Andrej Mahecic, hoge commissaris voor de mensenrechten van de Verenigde Naties, maken de winterse omstandigheden aan de Turks-Syrische grens, waar het vriest en sneeuwt, de situatie van de vluchtelingen alleen maar schrijnender.

Achter de schermen werken Turkije en Rusland koortsachtig aan een oplossing voor de explosieve situatie. Tot nog toe liepen die gesprekken op niets uit. Maandag keerde een Russische delegatie na een driedaags overleg met lege handen ­terug uit Ankara.

Wel had Turkije een duidelijke boodschap voor Damascus. Ankara liet weten de troepen van Assad te zullen verdrijven uit Idlib, tenzij het Syrische regeringsleger zich voor het einde van de maand op eigen initiatief heeft teruggetrokken.

Ook verklaarde de Turkse president Erdogan dinsdag dat de Syrische regering ‘een zware prijs’ zal betalen voor de dood van de dertien Turkse militairen. Verdere plannen voor Idlib zei hij in de loop van vandaag te zullen presenteren.

De mobilisatie van troepen ging in de tussentijd gestaag door. Volgens ooggetuigen trokken dinsdag wederom Turkse versterkingen de grens over. Ook aan Syrische zijde zouden er nieuwe offensieven begonnen zijn tegen de door Turkije gesteunde rebellen in de buurt van de steden Saraqib en Nairab. Daar zou dinsdagmiddag een Syrische legerhelikopter uit de lucht zijn geschoten.

Hoe de situatie in Idlib zich zal ontwikkelen, is ongewis. In een uiterste poging de crisis te bezweren, liet het Kremlin bij monde van het Russische persbureau Tass dinsdag weten dat Poetin met zijn Turkse evenknie zou bellen over de toestand in de regio.

Lees ook:

Wapenstilstand Syrië is slechts een adempauze voor grote slag

Ondanks een wapenstilstand bereiden de inwoners van de provincie Idlib zich voor op een groot regeringsoffensief. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden