China Afval

Shanghai vindt afval scheiden nog best ingewikkeld

Het afval scheiden staat in China nog in de kinderschoenen Beeld REUTERS

Sinds 1 juli moeten de 24 miljoen inwoners van Shanghai hun afval apart wegbrengen. En dat is even wennen. 

Een voor een komen de bewoners van de Lizhi-flat naar beneden met in hun hand een plastic zakje vol rotte tomaten, komkommerschillen en koolbladeren. Om zes uur

’s avonds trekt een van de beveiligers een geel hesje aan. Hij neemt plaats op een stoel onder het afdakje, met naast zich twee containers tot de rand gevuld met ‘nat’ en ‘droog’ afval. Braaf draaien mensen hun zakje om boven de vuilnisbak, om het plastic daarna in de andere bak te gooien. Plastic flessen, karton en glas gaan in aparte dozen.

Kippebotjes

Shanghai zamelt sinds 1 juli zijn afval gescheiden in, en dat is nogal een opdracht voor de 24 miljoen inwoners van de megastad. Van helemaal niets scheiden naar vier categorieën: nat, droog, recyclebaar en gevaarlijk afval. Die groepen zorgen voor de nodige verwarring. Moeten kippebotjes bij nat of bij droog afval? En wat is precies te recyclen? Glas en karton, ja. Maar wat te doen met de plastic etensbakjes waar nog een laagje saus in zit?

‘Als een varken het eet is het nat afval, als hij het niet wil is het droog’, luidde een ludieke poging op sociale media om duidelijkheid te scheppen in de ingewikkelde regels. In de aanloop naar 1 juli voerde Shanghai een uitgebreide campagne, en kinderen leerden op school over de verschillende categorieën.

Burgemeester Ying Yong kondigde de maatregel in januari aan, waarmee de stad een  voorloper is in China. Binnen een paar jaar moeten 46 grote steden volgen, het doel is zeker 35 procent van hun afval te recyclen. Alleen al in Shanghai produceren huishoudens 26.000 ton huishoudelijk afval per dag. Vuilnisbelten en afvalverwerkingsstations kunnen de toestroom niet meer aan.

Fikse boetes

In de eerste week van juli deelde de politie 190 boetes uit, en een onbekend aantal waarschuwingen. Zo had het luxe Swissotel niet de juiste vuilnisbakken neergezet, en bleek het servetjes bij het recyclebare afval te gooien.

Er zijn ook extra controles aangekondigd bij afvalsorteerstations nadat een video opdook van vuilnisophalers die de verschillende bakken in één wagen leeg kieperen. Voor overtredingen kunnen bedrijven tot 500.000 yuan (70.000 euro) boete krijgen, en burgers 200 yuan (30 euro). 

Met afval hoefden veel inwoners van Shanghai zich tot nu toe nooit bezig te houden. Ze zetten het eenvoudig op de gang van hun flatgebouw, waar vuilnisophalers het ophaalden. Nu verplicht de overheid hen verantwoordelijkheid te nemen voor het probleem dat ze mede veroorzaken.

330 miljoen rollen plakband

Dat is nieuw. Veel Chinezen groeiden op met het idee dat het leven almaar meer ‘comfortabel’ wordt. Ze maken bijvoorbeeld uitgebreid gebruik van de mogelijkheid alles online te bestellen, van een breedbeeldtelevisie tot kopjes koffie. De verpakkingen van al die pakketjes zorgen jaarlijks voor 13 miljard zakjes van verschillende soorten plastic en papieren dozen, en 330 miljoen rollen plakband. Minder dan een vijfde hiervan wordt ingezameld en opnieuw gebruikt.

Yang Jian Sheng heeft zoals de meeste flatbewoners nauwelijks plek voor verschillende afvalbakken. Hij begrijpt wel dat mensen klagen. “Het kost tijd om hun houding te veranderen.” Yang plaatst de ene na de andere foto van groene parken en tuinen op sociale media.

Sinds zijn pensionering is hij bestuurder bij de lokale afdeling van de Chinese stichting voor milieubescherming. “Over het algemeen hebben de regels een positief effect. Als we maar volhouden, zijn we in staat onze duurzame doelen te halen.”

Herleiden naar de eigenaar

De campagne leunt zwaar op vrijwilligers die door de buurt struinen om bewoners te wijzen op de nieuwe regels. In sommige media komen jongeren aan bod die klagen dat hun privacy geschonden wordt. “Ik had al uitgebreid gesorteerd, en toen wilde de vrijwilliger het opnieuw doen”, zegt Chi Mian. Er zijn ook berichten over buurten die met QR-stickers op vuilniszakken verkeerd gescheiden afval terug willen herleiden naar de eigenaar.

Veel regels in de Chinese samenleving zijn tot in de kleinste details uitgewerkt, maar buurten mogen zelf bepalen hoe ze hun afval scheiden. Sommige woongemeenschappen gaven hun bewoners een speciale afvalbak, met verschillende vakken. Anderen, zoals de bewoners van het Lizhi-complex, moeten het doen met een oekaze die op een aantal A4-tjes bij de ingang uit de doeken wordt gedaan. In de brievenbus troffen ze een toilettas met daarin een groen plastic schort  aan.

Sudderen

Het management besloot zelf inzamelmomenten in te stellen om het groenteafval niet urenlang te laten sudderen in de hete zon, maar vooral om in de gaten te houden of iedereen zich wel aan de regels houdt. Rigoureus gooit de zwijgzame beveiliger in het gele hesje een zakje dat volgens een opschrift volledig biologisch afbreekbaar is, bij het droge restafval.

“Het milieubewustzijn is aanmerkelijk verbeterd”, zegt Yang. Hij weet ook dat de echte winst pas komt als de regels het gedrag van de stadsbewoners veranderen. Terwijl de bewoners hun vuilnis brengen, parkeert een koerier zijn scooter voor de deur. Hij snelt naar de lift met in zijn hand een enkel kopje koffie, de koffiebeker met plastic deksel ingepakt in een kartonnen standaard, in een dichtgeniet papieren tasje.

Er is nog een lange weg te gaan. 

Zelfs geen kammetje meer

Om het vuilnisaanbod wat in te perken, voerde Shanghai nog twee belangrijke regels in. In hotelkamers mogen geen kammetjes, tandenborstels en zeepjes meer liggen, en restaurants mogen niet meer automatisch eetstokjes meesturen bij bestellingen. De autoriteiten roepen mensen op een tiplijn te bellen als het tóch gebeurt.

Lees ook:

Maleisië is het zat dat westerse landen niet-recyclebaar plastic opsturen

Sinds China vorig jaar de invoer van niet-recyclebaar plastic afval verbood, buigt de grote stroom afval uit rijke landen af naar Zuidoost-Azië. Daar groeit nu verzet. ‘We vechten terug, we laten ons niet koeioneren door ontwikkelde landen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden