Escalatie

Serviërs in Kosovo leggen het werk neer, spanningen lopen op

In Noord-Kosovo gingen zondag duizenden Serviërs de straat op om te demonstreren. Beeld AFP
In Noord-Kosovo gingen zondag duizenden Serviërs de straat op om te demonstreren.Beeld AFP

Servische functionarissen hebben zich collectief teruggetrokken uit de openbare instellingen in Kosovo. Daarmee escaleert het conflict tussen de buren verder.

Thijs Kettenis

Servische politieagenten trokken zaterdag voor het oog van tv-camera’s demonstratief hun Kosovaarse uniform uit. Ook rechters, burgemeesters en de enige Servische minister in de regering in de Kosovaarse hoofdstad Pristina legden hun taken neer. Daarmee protesteren ze tegen wat zij zien als de weigering van Kosovo om beloften uit de akkoorden met Servië uit te voeren.

Servië verloor de macht over zijn zuidelijke provincie Kosovo na de oorlog in 1999, waarna de VN het bewind overnamen. Pristina verklaarde zich vervolgens in 2008 onafhankelijk, maar Belgrado en onder meer Rusland, China en vijf EU-landen erkennen die zelfstandigheid niet.

Dat leidt vooral in het noorden van Kosovo tot spanningen, waar zo’n 40.000 Serviërs wonen, en nauwelijks etnisch Albanese Kosovaren. Pristina heeft daar in de praktijk weinig in de melk te brokkelen; de bewoners kijken voor alles naar Belgrado.

Dialoog

In die broze constellatie onderhandelen de twee regeringen al meer dan tien jaar, onder leiding van de EU, over normalisering van de verhoudingen. Dat is een voorwaarde voor een normaal leven voor de inwoners van Kosovo én toetreding tot de EU op termijn, waar zowel Belgrado als Pristina naar streeft.

De dialoog heeft tot nu toe bijzonder weinig opgeleverd – het schort vooral aan uitvoering van overeengekomen maatregelen. Zo beschuldigt Pristina Belgrado ervan ondanks afspraken Noord-Kosovo te blijven financieren en aansturen.

Servië op zijn beurt is kwaad dat Kosovo maar niet overgaat tot het installeren van een toegezegde nieuwe regionale bestuurslaag voor Serviërs. Afgelopen week zei de Kosovaarse premier Albin Kurti dat die er nooit zou komen.

Kentekenplaten

Daarbovenop komt een langslepende ruzie over kentekenplaten. Serviërs in Kosovo staan erop Servische nummerborden te gebruiken. Kosovo schermt al jaren met een verbod, maar steeds als dat dreigt in te gaan, deinst de regering terug vanwege dreigende onlusten.

Nu geldt een overgangsregime waarbij aan de grens over en weer delen van kentekenplaten moeten worden afgeplakt. Vorige week ging de regel in dat automobilisten uit Kosovo met Servische kentekens een officiële vermaning zouden krijgen, waarna later boetes zouden volgen en dan per april volgend jaar een verbod. De Servische baas van de politie in Noord-Kosovo weigerde mee te werken aan het waarschuwingsprotocol, en werd vrijdag geschorst.

Daarop legden de Servische functionarissen collectief hun werk neer. Ze spelen daarmee een sterke troef, aangezien de integratie van Serviërs in het Kosovaarse systeem een van de weinige successen was uit de dialoog onder auspiciën van Brussel.

‘Dit is Servië’

“De recente ontwikkelingen zetten jaren van hard werk en resultaten op het spel, en bedreigen de veiligheidssituatie in de regio en daarbuiten”, zei EU-buitenlandvertegenwoordiger Josep Borrell. Hij riep beide partijen op terug te keren naar de onderhandelingstafel, en zich te houden aan afspraken. Navo-macht Kfor, ongeveer 4.000 man en vrouw sterk, verklaarde klaar te staan om in te grijpen mochten er gewelddadigheden ontstaan.

Duizenden Serviërs gingen zondag de straat op in Noord-Kosovo om te demonstreren. In de hele regio verschenen nieuwe Servische en Russische vlaggen, vergezeld van opschriften: “Dit is Servië”. Volgens critici probeert de Servische president Aleksandar Vucic, die de Servische machthebbers in Kosovo aanstuurt, de aandacht af te leiden van een ander probleem: zijn weigering mee te doen aan de westerse sancties tegen Rusland. Door eerst een crisis met Kosovo te forceren heeft het westen hem vervolgens nodig als vredesduif en ziet het andere zaken door de vingers, is de gedachte.

Lees ook:

Kosovo stelt inreisregels voor Serviërs uit en haalt de spanning uit de lucht - voorlopig althans

Nadat de vlam bijna in de pan sloeg, is in Kosovo de rust wedergekeerd. Maar de onenigheid is niet verdwenen.

Kosovo probeert in stroomcrisis het ‘minen’ van bitcoins te verbieden

In de strijd tegen stroomtekorten neemt de regering van Kosovo een ongebruikelijke stap. Pristina verbiedt het zogeheten minen van cryptovaluta, zoals de bitcoin.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden