Interview Sergej Tsoekasov

Sergej Toekasov: De autoriteiten willen de mening van onafhankelijke, vrije burgers niet horen

Sergej Tsoekasov voert campagne in zijn district in het noorden van Moskou. Beeld Geert Groot Koerkamp

Sergej Tsoekasov was een van de weinige onafhankelijke kandidaten die nog dacht aan de gemeenteraadsverkiezingen in Moskou mee te mogen doen. Totdat de rechter onlangs ook zijn deelname verbood.

Bekende sprekers waren tijdens de grote protestdemonstratie in Moskou afgelopen zaterdag op de vingers van een hand te tellen. Diverse kandidaten voor de Moskouse gemeenteraadsverkiezingen zaten op dat moment in de cel, meestal ­wegens oproepen tot deelname aan ongeoorloofde straatprotesten. Sergej Tsoekasov was als een van de weinige onafhankelijke kandidaten wel op vrije voeten, en hield een vlammend betoog.

“De autoriteiten willen ons laten zien dat ze geen onafhankelijke Moskouse gemeenteraad willen, ze willen de mening van onafhankelijke, vrije burgers niet horen”, sprak hij tot zijn gehoor van 60.000 ­demonstranten, zijn grootste publiek ooit. “Onze ordehandhavers zijn ordeverstoorders geworden. Men drijft de spot met ons, ze slaan ons, pakken ons op, sluiten ons op onder verzonnen voorwendselen.”

Tsoekasov (51) is kandidaat ­namens het Ostankino-district in het noorden van de hoofdstad. Voor hoe lang nog, is de vraag, want de rechter heeft onlangs zijn deelname aan de verkiezingen verboden. Tsoekasov had bij zijn registratie een foutje gemaakt bij het invullen van een formulier. De stippellijn achter de vraag over buitenlandse bezittingen had hij opengelaten, omdat hij die niet heeft. Maar volgens de regels had hij er het woord ‘ontbreken’ moeten invullen. “De kiescommissie had mij daar bij inlevering op moeten wijzen, maar dat is niet gebeurd.”

Vijfduizend handtekeningen, een huzarenstuk

Een rivaal diende daarop een klacht tegen hem in en kreeg gelijk van de rechter. Dat Tsoekasov in zijn district wel de vereiste vijfduizend handtekeningen van kiezers had verzameld ter ondersteuning van zijn kandidatuur – een waar ­huzarenstuk – deed opeens niet meer ter zake.

Tsoekasov is in beroep gegaan en wacht nu op het definitieve oordeel van het hooggerechtshof. Zonder veel hoop, want een andere kandidaat is al om precies dezelfde reden uit de race gehaald. “Het is zeer waarschijnlijk dat het hooggerechtshof in mijn geval dus net zo zal besluiten.” Tot dat moment zet hij zijn campagne voort.

“Ik denk dat men mij van het ­begin af niet wilde toelaten tot de verkiezingen”, zegt Tsoekasov, die in voorgaande weken ook actief deelnam aan straatprotesten tegen het uitsluiten van kandidaten. “Dat ik onafhankelijke kandidaten steun en demonstraties bezoek is geen ­geheim voor de autoriteiten, ook niet dat ik een onverzoenlijk tegenstander ben van het bouwbeleid van burgemeester Sobjanin. Ze hadden geen twijfel over hoe ik me als gemeenteraadslid zou gedragen.”

Volgens Tsoekasov hoopten hij en enkele andere kandidaten in de raad hooguit een kleine fractie te vormen, om het monopolie van de partij van het Kremlin, Verenigd Rusland, te doorbreken. Het idee ontstond een jaar eerder, na de burgemeestersverkiezingen, die met glans waren gewonnen door Sobjanin. “We zijn toen met andere onafhankelijke districtsraadsleden om de tafel gaan zitten om te praten over samenwerking.”

Waarom is de overheid zo geschrokken?

Tsoekasov was op dat moment nog een relatieve onbekende aan het Moskouse politieke firmament, in tegenstelling tot andere onafhankelijke leden van districtsraden als Joelia Galjamina of Konstantin Jankauskas, die nu zijn opgepakt. Hij was aanvankelijk niet eens van plan zelf een gooi te doen naar een gemeenteraadszetel en concentreerde zich op zijn functie als lid van de districtsraad. “Toen we in ons kiesdistrict, voor het eerst in de geschiedenis van Moskou, voorverkiezingen besloten te houden ­onder onafhankelijke kandidaten, hebben ze me overgehaald mee te doen.” Tsoekasov geniet in zijn ­eigen district brede bekendheid en won de voorverkiezing, waarna hij zich kandidaat stelde voor de ­gemeenteraad.

Hij verbaast zich over de felle ­reactie van de autoriteiten. “Waarom de overheid zo is geschrokken van die kleine fractie die zou kunnen ontstaan? Misschien omdat ze bang zijn dat die mensen een platform krijgen vanwaar ze openlijk kunnen spreken over corruptie of over ineffectieve besteding van overheidsgeld. Hoe dan ook hebben de autoriteiten besloten koste wat kost de komst van onafhankelijke raadsleden in de gemeenteraad te voorkomen, en daar houden ze tot op heden aan vast.”

Dat blijft niet zonder gevolgen, is Tsoekasovs overtuiging. “Alles wijst erop dat die verkiezingen door de Moskovieten als niet legitiem zullen worden beschouwd, met als gevolg dat de gemeenteraad niet ­serieus zal worden genomen. De populariteit van Sobjanin zal kelderen, als gevolg van die schandalen, het uiteenjagen van demonstraties, het niet toelaten van raadsleden. Maar kennelijk heeft men besloten dat dat niet zo belangrijk is, met nog vier jaar te gaan tot de eerstvolgende burgemeestersverkiezingen, en dat ze dat wel op een of andere manier zullen overleven.”

Lees ook:

Een sneeuwbaleffect: overal in Rusland steekt onrust de kop op

De tijd dat Russische burgers zich weinig tot niets van politiek aantrokken, lijkt voorbij. Van onderop komt er een protestbeweging op gang van ontevreden burgers die wordt gevoed door lokale problemen.

Hoe gaat het nu verder met de Russische protestgolf?

Hoeveel is veel? Die vraag zingt sinds zaterdag rond op Russische sociale media, en de antwoorden erop lopen uiteen. Was de jongste demonstratie in Moskou voor vrije verkiezingen en tegen politiegeweld een succes, of juist een tegenvaller? En bloedt deze protestgolf uiteindelijk dood, net als in 2012, of is er meer aan de hand?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden