Een gebombardeerd en uitgebrand flatgebouw in Marioepol. Zo'n 80 a 90 procent van de woningen is de stad is geheel of gedeeltelijk verwoest, schatten de lokale autoriteiten enkele dagen geleden.

ReportageMarioepol

Sergej (63) en Iryna (62) ontsnapten uit Marioepol. ‘Het idee dood te zijn gaf enige opluchting’

Een gebombardeerd en uitgebrand flatgebouw in Marioepol. Zo'n 80 a 90 procent van de woningen is de stad is geheel of gedeeltelijk verwoest, schatten de lokale autoriteiten enkele dagen geleden.Beeld REUTERS

Samen met zijn vrouw overleefde Sergej Vaganov de belegering van Marioepol en de vlucht uit de havenstad.

Michiel Driebergen

Pas na aankomst in Oezjhorod hadden hij en zijn vrouw elkaar hun doodswens bekend. “We verwachtten elk moment een Russische bom door het raam. Het idee dood te zijn gaf enige opluchting. Maar die gedachten deelden we pas hier.”

Sergej Vaganov (63) en zijn vrouw Iryna (62) overleefden twintig dagen in de belegerde havenstad Marioepol. Nu zit de gepensioneerde fotograaf op een stoeltje op een terras bij het theater in de West-Oekraïense stad. Hij wenst een cappuccino, en water. Veel water. “Dat dat hier gewoon uit de kraan komt. Dat is een geschenk.”

Sergej Vaganov vertelt over de geslaagde vluchtpoging die hij met zijn vrouw Iryna deed om uit hun stad Marioepol weg te komen. Ze zijn nu in de West-Oekraïense plaats Oezjhorod.
 Beeld Michiel Driebergen
Sergej Vaganov vertelt over de geslaagde vluchtpoging die hij met zijn vrouw Iryna deed om uit hun stad Marioepol weg te komen. Ze zijn nu in de West-Oekraïense plaats Oezjhorod.Beeld Michiel Driebergen

‘De stad werd van drie kanten aangevallen’

Zijn vrouw heeft Sergej Vaganov zojuist bij de schoonheidssalon afgeleverd. Tijdens het beleg had ze haar nagels bijgehouden met een vijl uit de gereedschapskist. Die behoeven dringend reparatie.

“Genocide.” Dat is het woord dat de gevluchte inwoner van Marioepol wil delen met de buitenwereld. “Gas, water en elektriciteit werden ons ontnomen. Er was geen winkel en apotheek. De stad werd van drie kanten aangevallen. Pas gisteren begreep ik dat de stad ook vanuit zee beschoten werd. Als je in de kelder kruipt, word je bedolven onder het puin van je huis.”

Het krappe, vochtige hol onder hun flatje was niet geschikt voor verblijf. Dus bleven ze in hun woning, hopend op het beste. ’s Nachts lagen ze onder drie dekens, want uit de ramen was het glas allang verdwenen.

Aan het bombarderen kwam geen eind. Op de dag voor ze de stad verlieten telde Iryna tussen vier uur ’s ochtends en een uur ’s middags 21 luchtaanvallen. “Elk vliegtuig gooide vier raketten af. Na de vierde waren we telkens even opgelucht.”

null Beeld brechtje rood
Beeld brechtje rood

Een kopje kokend water was een delicatesse

Hun huis werd niet geraakt, hoewel het trilde bij elke explosie. Het negen verdiepingen tellende gebouw naast hun flatje ging in vlammen op.

Ze hadden een beetje eten, een beetje water, en wat medicijnen: Sergej Vaganov heeft astma. “Ik vroeg me af welke van de drie het eerste op zou zijn.”

’s Ochtends hielp Sergej Vaganov de buren om een vuur aan te maken. Daarop kookten ze anderhalve liter water, dat ze uit de badkuip schepten; op de dag dat het water stokte, was die halfvol geweest. “Een kopje kokend warm water was een ware delicatesse.”

Buiten begon het grote sterven

Het restant goten ze in een thermoskan, waarmee ze gedurende de dag verzekerd waren van thee. ’s Middags toog Iryna naar het vuur, waar ze zich redde met wat restanten uit de voorraadkast: een aardappel en een stukje vlees om wat soep van te trekken. “Het vroor acht graden. De kou martelde ons, maar hielp ons ook voedsel te bewaren.”

Een inwoner van Marioepol wordt gecontroleerd bij een Russisch check-point in de belegerde stad.  Beeld Anadolu Agency via Getty Images
Een inwoner van Marioepol wordt gecontroleerd bij een Russisch check-point in de belegerde stad.Beeld Anadolu Agency via Getty Images

Buiten begon het grote sterven. Op de stoep lag het lichaam van een buurtgenoot. “Ik vroeg me af waar ik mijn vrouw zou onderbrengen als ze sterven zou”, aldus Sergej Vaganov. Op het balkon, besloot hij. Haar plastic ID-kaart zou hij in haar kleding verstoppen. “Dan zou ze ooit geïdentificeerd kunnen worden”, zegt hij, terwijl zijn stem stokt. “Na afloop bleek dat ze voor mijn lichaam hetzelfde voornemen had.”

In die ene nacht zonder beschietingen waren ze samen op het balkon gaan staan. “Nooit eerder ervoer ik zo’n duisternis. De staalfabriek functioneerde niet, dus de lucht was schoon. We keken omhoog. De sterren waren zo groot, zo dichtbij…”

Samen gingen ze ook de depressie te lijf. “Als ik op de bodem zat, trok zij me uit de put. En andersom.”

Wat resteert is de angst om de achterblijvers

Op 14 maart was er uitkomst. Eerdere pogingen te evacueren waren mislukt. Die dag durfde een bevriend stel het aan om per auto te vertrekken. De Russen bij de controleposten dwongen de mannen zich uit te kleden, op zoek naar wapens of nationalistische tattoos. Sergej Vaganov lieten ze ongemoeid.

Sergej en Iryna Vaganov tijdens de registratie voor hun bruiloft, afgelopen januari.
 Beeld fotograaf onbekend
Sergej en Iryna Vaganov tijdens de registratie voor hun bruiloft, afgelopen januari.Beeld fotograaf onbekend

Het tweetal vond een tijdelijk onderkomen in het ziekenhuis van Oezjhorod: een bekend adres, want hij liet zich er eerder behandelen.

De toekomst is ongewis. Wat resteert is de angst om de achterblijvers. “Die vliegtuigen moeten worden neergeschoten, verjaagd, gedood”, zegt Sergej Vaganov, die pleit voor internationale steun bij luchtafweer. “De stad zal sterven. Maar ook als er maar één persoon achterblijft, verdient die het te worden gered.”

Lees ook:

Straatgevechten in Marioepol zeer riskant voor Russisch leger. ‘Je krijgt een David-tegen-Goliath-effect’

In de omsingelde Oekraïense havenstad Marioepol worden de eerste straatgevechten gemeld. Tim Sweijs, directeur defensieonderzoek van het Hague Centre for Strategic Studies, ziet veel nadelen voor de Russen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden