Spanje

Separatistische ‘tsunami van protest’ legt Catalonië lam

Duizenden demonstranten gingen in Barcelona de straat op om te protesteren tegen de zware straffen opgelegd aan de Catalaanse separatisten. Beeld Reuters

Het protest in Catalonië wordt harder en inventiever. Geïnspireerd door Hongkong opereren de demonstranten onvoorspelbaar en ongrijpbaar. Vrijdag gingen ze weer de straat op. Wie zitten achter de massale demonstraties? 

Tieners met bedekte gezichten rollen vliegensvlug vuilcontainers richting een blokkade van de mobiele eenheid in Barcelona. Al snel staan de plastic bakken vol huisvuil in lichterlaaie, net als even later tientallen auto’s die in vlammen opgaan.

De rookwolken walmen deze week boven de skyline van de Catalaanse hoofdstad uit, terwijl de politie getrakteerd wordt op stenen en molotovcocktails. “De straten zullen altijd van ons zijn”, klinkt het, uit de kelen van de demonstranten, die uiteenstuiven als politiebusjes met loeiende sirenes oprukken.

Protesten rond het vonnis van maandag tegen twaalf onafhankelijkheidsleiders, houden Catalonië al de hele week in de greep. Met iedere dag tientallen aanhoudingen en gewonden, waarvan ook een aanzienlijk deel aan de kant van de politie.

Sagrada Familia op slot

Honderdduizenden mensen zijn vrijdag in Barcelona opnieuw de straat op gegaan om te protesteren tegen de veroordeling tot gevangenisstraffen van negen separatistische leiders van Catalonië.

Oproerpolitie schiet met rubberen kogels en gebruikt busjes om een groep demonstranten uiteen te jagen die het hoofdkantoor van de politie heeft omsingeld. Agenten krijgen eieren, verf en flessen naar hun hoofd gegooid. Demonstranten hebben vuilcontainers in brand gezet.

Het Spaanse ministerie van binnenlandse zaken heeft extra legerversterking gestuurd naar de buitenwijken van Barcelona. Ook staakten vrijdag veel werknemers en ging de Sagrada Familia, de bekende basiliek in de stad, op slot.

In de aanloop naar het gewraakte vonnis tegen de separatistenleiders dook een tot dan toe onbekende groep op, die zich laat inspireren door de demonstratiegolf in Hongkong. De ‘Democratische Tsunami’, zoals de groep zich noemt, was verantwoordelijk voor de verrassingsbezetting van het vliegveld, wat de demonstranten in Hongkong eerder ook voor elkaar kregen.

Duizenden demonstranten gingen in Barcelona de straat op om te protesteren tegen de zware straffen opgelegd aan de Catalaanse separatisten. Beeld Reuters

‘Vloeibaar als water’

De beelden van duizenden demonstranten die triomfantelijk heersten over Barcelona’s luchthaven, zette de onafhankelijkheidsbeweging twee jaar na het referendum weer op ieders netvlies. 

De Democratische Tsunami wil net als in Hong Kong leiderloos verrassingsdemonstraties organiseren en ‘vloeibaar als water’ ongrijpbaar blijven voor de autoriteiten. Tactieken uit de ‘hogere demonstratiekunde’ die niet misstaan in handboeken van gestaalde antikapitalisten. 

Aan inventiviteit ontbreekt het de demonstranten, die een veelvoud aan protestfronten bespelen, niet: de ene dag wordt het vliegveld van Barcelona bezet, op andere dagen beheersen rellen en brandende barricades de Catalaanse hoofdstad.

Vrijdag komen de zogenoemde Marsen voor de Vrijheid – de demonstranten zeggen Ghandi als hun inspiratiebron te zien – uit de hele regio samen in Barcelona om te midden van een staking de protestweek massaal af te sluiten.

‘Vreedzame beeld kan zo worden verspeeld’

Joan Esculies, historicus aan de Open Universiteit van Barcelona, denkt dat het onafhankelijkheidsproces een andere fase ingaat nu de protesten het imago van de separatisten internationaal en in eigen kring deuken oploopt. “Het beeld van vreedzame demonstraties dat zij jarenlang hebben opgebouwd, kan binnen een paar dagen verspeeld worden”, zegt Esculies, die onderzoek doet naar nationalisme.

Hij denkt dat de politieke lading van de protesten nu gauw kan ­overgaan in een discussie over de openbare orde. “Madrid wilde de ­onafhankelijkheidsbeweging twee jaar terug ‘onthoofden’ door de leiders op te pakken. Nu zij veroordeeld zijn, is er is alleen nog een stuurloze blinde romp”. 

Wie er precies achter de ‘tsunami’ zit, is onduidelijk. Volgens online krant El Diario zouden het dezelfde activisten zijn die tijdens het onafhankelijkheidsreferendum via ingenieuze logistieke operaties stembussen naar de stembureaus kregen.

De groep is de nieuwste loot aan het separatistische straatprotest in Catalonië dat eerder werd aangevoerd door Omnium Cultural, van oorsprong een culturele organisatie, en de radicalere Nationale Catalaanse Assemblee. Het initiatief werd na de aanhouding van hun leiders deels overgenomen door lokaal georganiseerde eveneens leiderloze burgercomités, de CDR’s. 

Maar de Democratische Tsunami is nog een slag geheimzinniger. De beweging die veelal via Twitter en Telegram communiceert, heeft nu ook een speciale app gecreëerd die te activeren is via een QR-code die alleen door vrienden en familie die te vertrouwen zijn moet worden doorgegeven.

Via de app worden activisten op de hoogte gehouden van een groots aangekondigde actie op 26 oktober, de dag voor de onafhankelijkheidsverklaring twee jaar terug. Om de onrust die dag te ontlopen wil de Spaanse voetbalbond dat de klassieker, FC Barcelona – Real Madrid die dag gespeeld wordt in de Spaanse hoofdstad.

‘Uitdaging aangenomen’, twitterde de Democratische Tsunami strijdlustig. 

Een demonstrant in Barcelona. Beeld AFP

Catalaanse regering in spagaat

De beelden van de veldslagen met brandende barricades brengen de regioregering van Catalonië onder leiding van Quim Torra in een lastige spagaat: de separatistische regiopresident roept namelijk zelf zijn achterban op massaal te protesteren, maar hij moet ook de politie op diezelfde demonstranten afsturen. Rond het onafhankelijkheidreferendum twee jaar terug, stelden de Catalaanse politie zich nog passief op. Maar nu treedt de mobiele eenheid van de ‘Mossos d’Esquadra’, zij aan zij met de Nationale Politie, hard op. Torra heeft het protestgeweld inmiddels veroordeeld, en afgedaan als het werk van ‘geïnfiltreerden’. Ondertussen bekijken de demonstranten op straat hem nu met argusogen.

Pedro Sánchez zegt ondertussen te weten wie er achter de ‘tsunami’ zit, al is er nog niemand aangehouden. De demissionaire premier van Spanje heeft bezworen ‘geen enkel scenario’ uit te sluiten om de orde in Catalonië te herstellen, maar houdt vooralsnog zijn kaarten op zaak. Net als twee jaar terug kan hij het regiobestuur overnemen en verkiezingen laten uitschrijven. Al is ingrijpen voor hem ingewikkelder nu hij een zakenkabinet runt in afwachting van nieuwe verkiezingen volgende maand.

Aan de Catalaanse regiopresident Torra wordt te midden van alle onrust aan alle kanten getrokken door verschillende separatistische facties. Hij heeft voorgesteld een nieuw onafhankelijkheidsreferendum te houden om uit de crisis te komen.

Lees ook: 

Demonstranten bezetten het vliegveld van Barcelona na een bitter vonnis voor de Catalaanse separatisten

Het hooggerechtshof in Madrid heeft hoge celstraffen uitgedeeld aan twaalf kopstukken van de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd. Demonstranten reageerden fel. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden