OnderzoekSeksueel misbruik

Seks voor hulp of een baantje: WHO-medewerkers hebben tientallen vrouwen in Congo misbruikt

Overlevenden van ebola marcheerden begin augustus door Beni, om het einde van de uitbraak te vieren.Beeld EPA

Hulpverleners hebben vrouwen in Congo seksueel misbruikt, zo blijkt uit een onderzoek door journalisten. Na eerdere schandalen in onder meer Haïti lijkt er weinig veranderd.

Het was altijd druk rond de ziekenhuizen in de stad Beni, in Oost-Congo. Tijdens de ebola-uitbraak in dat gebied, van 2018 tot juni dit jaar, hingen daar lijsten met vacatures van hulporganisaties, zoals de wereldgezondheidsorganisatie WHO, Oxfam en Artsen zonder Grenzen. Veel vrouwen verdrongen zich daaromheen, in de hoop werk te vinden als kok, schoonmaakster of sociaal werker.

Met zulke banen konden zij vijftig tot honderd dollar per maand verdienen, meer dan het normale loon in de regio – waar weinig werk was. Juist van die schaarste maakten mannelijke hulpverleners misbruik. Ze zetten vrouwen onder druk of deden beloftes in ruil voor seks. Gedwongen seks was volgens vrouwen in Oost-Congo in feite de enige manier om werk te vinden.

WHO-dokter

Een 25-jarige schoonmaakster vertelt in het onderzoek dat een WHO-dokter haar thuis uitnodigde om te praten over een promotie. “Hij deed de deur dicht en zei: ‘Er is een voorwaarde. We moeten nu direct seks hebben.’ Hij begon mijn kleren uit te trekken. Ik deed een stap terug maar hij duwde zich tegen me aan en bleef mijn kleren uittrekken. Ik begon te huilen en zei dat hij moest stoppen… dat deed hij niet, dus deed ik de deur open en rende naar buiten.” Haar contract werd niet verlengd.

Het is slechts een van de vele verhalen die de vrouwen anoniem vertellen in het grondig gedocumenteerde onderzoek van persbureau Reuters en nieuwsorganisatie The New Humanitarian. Medewerkers van de hulporganisaties en de Verenigde Naties bevestigen de verhalen volgens Reuters.

Ook voormalige patiënten werden misbruikt. Een 32-jarige vrouw die ebola overleefde, vertelde dat ze werd uitgenodigd voor een therapeutisch gesprek in een hotel. In de lobby nam ze een glas frisdrank aan. Uren later werd ze naakt en alleen wakker in een hotelkamer, naar eigen zeggen verkracht.

Zonder condoom

Veel mannen weigerden volgens de vrouwen een condoom te gebruiken, terwijl in het gebied naast ebola ook aids een groot probleem is. Twee vrouwen zeiden zwanger te zijn geworden door gedwongen seks.

De verhalen van de vrouwen zijn bevestigd door mannen uit de regio, die vaak als chauffeur of lokale hulpverlener werkten. Chauffeurs vertellen dat ze er geregeld op uit gestuurd werden om vrouwen op te pikken, onder meer bij de ziekenhuizen en bij supermarkten. Sommige hulpverleners vroegen niet om vrouwen maar om jonge mannen.

Hulpverleners uit België, Canada en Frankrijk 

Bij de aanpak van de ebola-uitbraak in 2018-2020, die meer dan 2000 mensen het leven kostte, waren duizenden hulpverleners betrokken. Niet alleen medewerkers van de WHO worden beschuldigd, dat geldt ook voor Oxfam, Artsen zonder Grenzen, Unicef, World Vision, Alima en de vluchtelingenorganisatie IOM. De mannen die zich volgens de vrouwen schuldig maakten aan misbruik kwamen onder meer uit België, Canada en Frankrijk.

De meeste organisaties erkennen dat klachten bij hen bekend zijn en dat die worden onderzocht. Maar veel vrouwen zeggen geen klacht te hebben ingediend, omdat ze niet wisten dat dit mogelijk was of omdat ze er niets van verwachtten. De WHO belooft de nieuwe beschuldigingen grondig te onderzoeken.

Dit onderzoek is niet het eerste waarin wangedrag door hulpverleners in crisissituaties aan het licht komt. Medewerkers van Oxfam maakten zich schuldig aan seksueel misbruik in Haïti, na de grote aardbeving in 2010. Ook in Mozambique, de Centraal-Afrikaanse Republiek en Bosnië hebben hulpverleners en VN-militairen zich misdragen tegenover vrouwen. 

Lees ook: 

Meisjes lopen in oorlogsgebieden meer gevaar dan soldaten’

Hoe komt het dat hulpverleners en vredessoldaten in crisisgebieden seksueel over de schreef gaan? Trouw zocht met experts naar verklaringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden