Bedreigde auteur

Schrijver Salman Rushdie neergestoken, ligt aan de beademing

Salman Rushdie Beeld AFP
Salman RushdieBeeld AFP

Ruim dertig jaar nadat iemand een prijs op zijn hoofd zette, is de schrijver Salman Rushdie neergestoken.

Romana Abels

Hij zou in de staat New York een lezing gaan geven over het leven van een schrijver die leeft onder dreiging, Salman Rushdie, maar zo ver kwam het niet. Toen de 75-jarige auteur in Chautauqua het podium betrad, werd hij neergestoken.

De politie van de staat New York heeft laten weten de aanval op de schrijver en op de interviewer te onderzoeken. De interviewer raakte slechts lichtgewond maar Rushdie is met een helikopter afgevoerd naar een ziekenhuis in de omgeving. Hij heeft meerdere steekwonden, onder andere in zijn nek.

Na een spoedoperatie ligt Rushdie aan de beademing, liet zijn literair agent Andrew Wylie vrijdagavond weten. Wylie meldt in een verklaring dat “het nieuws niet goed is”. Volgens hem verliest de schrijver vermoedelijk een oog en zijn de zenuwen in Rushdie’s arm door de steekpartij ernstig beschadigd geraakt. Ook is hij in zijn lever gestoken.

Ooggetuigen zagen dat hij op de grond lag en dat omstanders zijn benen en armen omhoog hielden. Dat is ook te zien op en foto die vrij snel na het incident door persbureaus werd verspreid.

Een 24-jarige man werd aangehouden. Hij wordt inmiddels verdacht van mishandeling en poging tot doodslag. Het motief van de verdachte is nog niet bekend, de politie en FBI doen daar onderzoek naar. Op basis van de uitkomsten daarvan kunnen de aanklachten eventueel worden verzwaard.

Rushdie, die veertien boeken op zijn naam heeft staan, werd beroemd door zijn romans Middernachtskinderen uit 1981 en De duivelsverzen uit 1988. Om dat laatste boek sprak de Iraanse leider Khomeini in 1989 een fatwa uit, omdat het beledigend zou zijn voor de profeet Mohammed.

De fatwa, die tot op de dag van vandaag nog geldt, betekende dat Rushdie vogelvrij is verklaard en wereldwijd doelwit kan worden van extremistische moslims. Iran loofde een beloning van eerst 2,5 miljoen dollar uit aan degene die Rushdie zou doden. Dat bedrag is een paar jaar geleden door een religieuze organisatie nog verhoogd naar 3,3 miljoen.

Ondergedoken

De schrijver was de eerste negen jaar na 1989 volledig ondergedoken. De laatste jaren verscheen hij wel weer in het openbaar, maar altijd in aanwezigheid van beveiligers.

Rushdie heeft net een nieuw boek voltooid, dat Victory City heet. Het meer dan 400 pagina’s tellende boek zal in februari tegelijk met de Engelse versie in het Nederlands verschijnen bij uitgeverij Pluim.

Pluim geeft op dat moment ook drie eerdere boeken van Rushdie uit: naast Middernachtskinderen en De duivelsverzen is dat ook Joseph Anton, een autobiografie die gaat over zijn leven sinds Valentijnsdag 1989, toen hij begreep dat hij zijn leven niet meer zeker was.

In alle jaren daarna bleef de dreiging, al dacht Rushdie zelf soms ook dat niemand meer in hem geïnteresseerd was. Dat was onwaar. Vrijdag greep iemand zijn kans.

Nederlandse uitgever: ‘Gewoon een steengoede schrijver’

Mizzi van der Pluijm geeft de Nederlandse vertalingen van de boeken van Rushdie uit. Over de jaren heen ontmoette ze de schrijver meerdere malen. Ze hebben een goede relatie, Van der Pluijm reageert dan ook aangeslagen op het nieuws van de steekpartij in New York. “We weten niet hoe het nu met hem gaat”, zegt van der Pluijm. “Iedereen is hard bezig meer te weten te komen”.

Daarom heeft van der Pluijm nog niet nagedacht over mogelijke gevolgen voor de uitgave van de Nederlandse boeken. Liever kijkt ze even terug op de de jarenlange samenwerking met Rushdie. “Ik kan altijd erg met hem lachen, hij heeft een heel goed gevoel voor humor.” In de jaren '90 ontmoette ze de schrijver voor het eerst op het Marineterrein in Amsterdam. “Ik was een onderknuppel bij de uitgeverij en wist niet wat we gingen doen, na een half uur rondjes rijden in een bus stapten we uit bij Rushdie. We kregen een gesigneerd boek, later ben ik zijn uitgever geworden.”

De jaren erna kwam ze vaak bij Rushdie in New York. In 2001 schreef hij het Nederlandse boekenweekgeschenk. “Dat was heel bijzonder”, zegt van der Pluijm “Rushdie is gewoon een steengoede schrijver.”

Juist daarom betreurt van der Pluijm het dat de uitgesproken fatwa een groot deel van Rushdie’s leven tot nu toe bepaalde. “Je kan hem nooit meer los zien van de fatwa, terwijl hij dat zelf wel wil. En nu gaat het weer alleen maar over het geweld.”

De laatste jaren zag van der Pluijm dat de beveiliging rond Rushdie bij bezoeken aan Nederland langzaam afnam. “Het beveiligingsniveau werd langzaam iets minder.”

Deze week kondigde uitgeverij Pluim aan ook het nieuwe boek van Rushdie ‘Victory City’ uit gaan geven. Voor de tour van het boek zou de schrijver ook Nederland bezoeken. (Tim van der Pal)

Rushdie  op de grond na de aanval in Chitauqua. Beeld AP
Rushdie op de grond na de aanval in Chitauqua.Beeld AP

Lees ook:

Salman Rushdie is back in town

In 1996 sprak redacteur Hanny van der Harst met Rushdie, die in de Amsterdamse Balie kwam praten over zijn nieuwste roman ‘De laatste zucht van de Moor.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden