Britse verkiezingen

Schotse nationalisten slijpen de messen; ze willen een nieuw referendum over onafhankelijkheid

De leider van de Schotse Nationale Partij, Nicola Sturgeon, na haar speech in Edinburgh. Beeld EPA

De nationalisten hebben de verkiezingen royaal gewonnen in Schotland. Voor de Schotse Nationale Partij (SNP) reden om de Schotten opnieuw te vragen of ze zich van het Verenigd Koninkrijk willen afscheiden. 

Ze had niet door dat de camera van Sky News nog op haar gericht stond. Maar Nicola Sturgeon, de leider van de SNP, juichte alsof Schotland wereldkampioen voetbal was geworden. De SNP had op dat moment zelfs de zetel van Jo Swinson afgenomen, waarmee ook de leider van de Liberaal Democraten haar plek in het Lagerhuis verloor. En zo kleurde de ene na de andere Schotse zetel SNP-geel. In totaal haalden de nationalisten 48 van de 59 Schotse zetels. Sturgeon kon haar geluk niet op.

Schotland liet een heel ander beeld zien dan Engeland en Wales, waar de Conservatieven de ene na de andere zetel binnenhaalden. Zeven Schotse Tories verloren hun zetel ten koste van de SNP. “Ik accepteer, tot mijn spijt, dat Johnson nu een mandaat heeft voor brexit. Maar hij heeft met deze uitslag zeker geen mandaat om Schotland ook uit de EU te trekken”, zei Sturgeon in een speech in Edinburgh nadat de uitslag bekend was geworden.

En dat is voor de Schotse nationalisten een gegronde reden om opnieuw een referendum over Schotse onafhankelijkheid af te dwingen. In 2014 mislukte hun eerste poging om onafhankelijk te worden. Toen stemde 55 procent van de Schotten tegen. Toenmalig SNP-leider Alex Salmond zei na die nederlaag dat dat referendum maar ‘eens per generatie’ mogelijk was. De strijd was verloren, wilde hij maar zeggen. Helaas.

Doelpalen verschoven, spelregels veranderd

Door brexit ligt het speelveld nu zo overhoop, meent Sturgeon, dat een nieuwe volksraadpleging op z’n plaats is. De doelpalen zijn verschoven, de spelregels veranderd. Van de Schotten stemden in 2016 immers 62 procent tégen brexit. 

Probleem voor de SNP is echter dat het Britse parlement in Londen toestemming moet geven voor een referendum. En gezien de enorme meerderheid die Johnson donderdag haalde, ligt het lot van zo’n referendum in handen van de premier. Johnson heeft meerdere keren gezegd niet open te staan voor een nieuw referendum, daarbij altijd de woorden van de voormalige SNP-voorman Salmond herhalend: jullie kregen je kans in 2014, nu moet er zeker een generatie overheen voor er weer een mogelijkheid komt.

Maar daar legt Sturgeon zich niet bij neer. “Die keuze mag niet aan de premier zijn, zeker niet omdat hij zo ongelooflijk hard verloren heeft in Schotland. De Schotten hebben deze regering afgewezen en ze verdienen de keuze om over hun eigen lot te beslissen. Dus moet het Schotse parlement erover beslissen en niet het parlement in Westminster.”

Sturgeon beloofde volgende week met een gedetailleerd plan te komen, waarmee ze de vereiste toestemming voor een nieuw referendum denkt te omzeilen. Wellicht dat ze het via de rechter zal proberen voor elkaar te krijgen, al is onduidelijk of zo’n zaak überhaupt kans van slagen heeft. Ook speculeren sommigen over een onwettig referendum, zoals de Catalanen dat vorig jaar organiseerden. 

De verkiezingsuitslag van donderdag heeft de basis gelegd voor een nieuwe, harde strijd tussen de SNP en de Tories en tussen Schotland en de rest van Groot-Brittannië. En met maar liefst 80 procent van alle Schotse zetels, hebben de Schotse nationalisten de wind in de rug. 

“Er is nooit een belangrijker en urgenter moment geweest om de Schotten weer de keuze te geven over hun eigen toekomst. Westminster heeft ons drie jaar lang genegeerd. Bij deze verkiezingen heeft Schotland gezegd: genoeg is genoeg”, zei Sturgeon met een vurige blik in de ogen. De Schotse nationalisten slijpen de messen. 

Lees ook: 

Schotland doet er alles aan om juist ín de EU te blijven

Terwijl het Verenigd Koninkrijk uit alle macht de EU probeert te verlaten, probeert Schotland juist ín de Europese Unie te blijven. Dat betekent dat het moet losbreken van Engeland.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden