Moord Khashoggi

Saudische premier (en kroonprins) moet vrijuit gaan, oordeelt Washington

Kroonprins Mohammed bin Salman werd in september ook tot premier benoemd, een positie die hem nieuwe privileges geeft.  Beeld AP
Kroonprins Mohammed bin Salman werd in september ook tot premier benoemd, een positie die hem nieuwe privileges geeft.Beeld AP

Is de Saudische kroonprins onschendbaar in rechtszaken over de moord op journalist Jamal Khashoggi? De Amerikaanse regering vindt van wel.

Isabel Bolle

De regering van Biden wil dat de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman immuniteit verleend wordt in een rechtszaak die tegen hem en andere Saudische functionarissen is aangespannen voor de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi.

De Turkse verloofde van de journalist, Hatice Cengiz, en mensenrechtenorganisatie Democracy for the Arab World Now (Dawn), waarvan Khashoggi medeoprichter was, hebben de zaak twee jaar geleden aangespannen bij een rechtbank in Washington DC, waar Khashoggi woonde.

De journalist werd in 2018 op gruwelijke wijze vermoord in het Saudische consulaat in Istanbul, zo was te horen op geluidsopnames in handen van de Turkse inlichtingendienst. Zijn lichaam is nooit gevonden. Door het besluit van de Amerikaanse regering is de kans groot dat de rechtszaak geseponeerd wordt.

De rechtbank had het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken gevraagd om een oordeel te geven over de kwestie. Dat was geen verplichting, maar het ministerie deed dat toch.

De regeringsleider is onschendbaar

In zijn verklaring wekt het ministerie de indruk dat het niet onder zijn oordeel over Bin Salmans immuniteit uitkwam. In september is hij benoemd tot premier van Saudi-Arabië. Daarmee is Bin Salman ‘de huidige regeringsleider, en derhalve onschendbaar’, meldt het ministerie de rechtbank. De titel van kroonprins gaf hem dat privilege niet.

Met dit oordeel is het overigens nog geen uitgemaakte zaak of de kroonprins immuniteit geniet in de VS; dat besluit ligt nu bij de rechter. Juridische experts verwachten dat de rechtbank tot dezelfde conclusie komt.

“Het zal voor de regering vast een moeilijk besluit zijn geweest”, zegt voormalig jurist op het ministerie van buitenlandse zaken John Bellinger III in The Washington Post. Maar volgens hem was de conclusie onontkoombaar.

Niettemin zorgt het besluit voor woedende reacties. “Vandaag is Jamal opnieuw gestorven”, twitterde Cengiz toen het nieuws bekend werd. Ook Sarah Leah Whitson, directeur van Dawn, is niet te spreken over de stellingname van Bidens regering. “Het is meer dan ironisch dat president Biden eigenhandig garandeert dat Bin Salman aan verantwoording kan ontsnappen, terwijl het president Biden was die aan het Amerikaanse volk beloofd heeft dat hij alles zou doen om hem te laten boeten”, laat ze weten in een verklaring.

Biden beloofde Bin Salman hard aan te pakken

In zijn campagne voor het presidentschap beloofde Biden dat hij Bin Salman hard zou aanpakken. Hij zei niet alleen Saudi-Arabië als een paria te zullen behandelen, maar betwijfelde ook niet aan hoe Khashoggi aan zijn eind was gekomen. “Ik denk dat het regelrechte moord was”, zei hij op een campagne-evenement in 2019. “En daar moeten gevolgen aan vastzitten.”

Sinds zijn verkiezing is Bidens toon een stuk milder geworden; hoewel hij beloofde mensenrechten ‘centraal te stellen’ in zijn buitenlandbeleid, lijkt hij beducht om de verhoudingen met een strategische – en olierijke – partner te schaden.

Het ministerie van buitenlandse zaken benadrukt ondertussen dat de bereidheid om Bin Salman onschendbaarheid te verlenen geen strategische keuze is, en dat het de moord op Khashoggi nog altijd ‘ondubbelzinnig veroordeelt’.

Lees ook:

Biden en Bin Salman herpakken hun relatie (met een boks)

President Biden sluit zijn reis aan het Midden-Oosten af met een bezoek aan Saudi-Arabië. Hij verwacht dat Saudi-Arabië de oliekraan verder openzet, hoewel de Saudische leiders geen concrete toezeggingen deden.

Biden waarschuwt Saudi-Arabië voor ‘consequenties’ na verlagen olieproductie

President Biden zegt de relatie met Saudi-Arabië te willen herzien, na de keuze van de Opec+ -landen om de olieproductie met 2 miljoen vaten te verlagen. Bidens bezoek afgelopen zomer aan Saudi-Arabië blijkt een regelrechte mislukking.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden