DubbelinterviewNederland en Egypte

Salma Elrouby is deze ramadan in Delft, haar ouders thuis in Caïro. Naar Egypte reizen is nu geen optie

Dinsdag begint de ramadan, Salma is zich alvast aan het voorbereiden. Beeld Inge van Mill
Dinsdag begint de ramadan, Salma is zich alvast aan het voorbereiden.Beeld Inge van Mill

De Egyptische familie Elrouby viert ramadan dit jaar, zoals veel families, op afstand. Dochter Salma, die in Nederland studeert, blijft vanwege het coronavirus hier. ‘Het is wat het is.’ Een dubbelinterview.

Salma Elrouby in Delft

Als Salma Elrouby (27) opendoet en de witte stoep ziet, steekt ze even haar hoofd om de hoek van de deur om naar de molen te kijken aan het einde van de straat. Ook besneeuwd. “Ha, nu kunnen we ook op een witte ramadan hopen”, zegt ze jolig, terwijl ze langs de met veelkleurige slingers en blauwe plastic lantaarntjes versierde trapleuning van haar Delftse studentenhuis omhoog klimt.

Ze spoedt zich terug naar de keuken, waar de frituur walmt, om te zorgen dat de Egyptische lekkernij die ze bakt niet aanbrandt. Ter voorbereiding op de ramadan maakt Salma vanochtend atayef, vrij vertaald: dubbelgevouwen poffertjes met roomvulling.

Salma Elrouby is aan het bakken als voorbereiding op de ramadan. Beeld Inge van Mill
Salma Elrouby is aan het bakken als voorbereiding op de ramadan.Beeld Inge van Mill

Een voor een vouwt, vult, frituurt en karamelliseert ze de deegbuideltjes. Al smaken ze heerlijk, Salma is toch lichtelijk gefrustreerd omdat ze niet zo knapperig zijn geworden als die van haar moeder in Caïro. “Die zijn veel, veel lekkerder.” De net afgestudeerde masterstudent woningmarktmanagement aan de Technische Universiteit Delft vult de rest van de dag met een voor haar alledaagse bezigheid: sollicitatiebrieven schrijven en versturen. En, zegt ze cynisch grappend: “afwijzingsbrieven doorlezen”.

In haar slaapkamer neemt ze plaats op het bed, dicht tegen de kachel aan. Naar haar ouders in Egypte gaan voor de ramadan was geen optie, zegt ze. Begin dit jaar was ze er even op bezoek, en zij en haar moeder kregen corona. Dus piekert ze er niet over om weer te gaan. “De schaamte en schuld waren eigenlijk zwaarder dan de fysieke verschijnselen.”

Koran uitgelezen

Vorig jaar was het mooi weer tijdens de ramadan in Nederland, en ook al viel die samen met de lockdown, zo kon ze toch buiten iftars houden met vrienden. Ze schreef haar scriptie af en las de hele Koran uit, dus van verveling was geen sprake. Bovendien had ze van de lockdown niet zoveel last, omdat de verhuizing naar Nederland met een vergelijkbare stilte was gekomen. “In Caïro is veel geluid, en er zijn altijd en overal mensen om je heen. Op een normale dag ontmoet ik daar op zijn minst twintig mensen. Hier moet ik echt mijn best doen om mensen te zien.”

Salma is als student in Europa meer gaan nadenken over de ramadan, zegt ze. “In Egypte doe je gewoon wat iedereen doet, maar hier moet ik dingen soms uitleggen.” Dat vindt ze alleen maar leuk. Een Italiaanse vriendin doet aan yoga, dan probeert ze naar vergelijkingen te zoeken in de islamitische en boeddhistische traditie.

“Het is een beetje als met goede voornemens, die hier met nieuwjaar gemaakt worden. Maar mensen nemen het met ramadan echt heel serieus, dat is best een uitdaging. Een vriendin gaat dit jaar twéé keer de Koran uitlezen, dus dan komt de lat nog weer hoger te liggen.” Salma trekt een verontschuldigend gezicht. “Ik denk niet dat ik daar aan ga meedoen.”

Salma Elrouby in haar studentenkamer in Delft.  Beeld Inge van Mill
Salma Elrouby in haar studentenkamer in Delft.Beeld Inge van Mill

Ze gaat wel weer meer bidden dan normaal, zegt ze. “Je neemt alle zwaarte van het afgelopen jaar mee in de ramadan. Ik wil niet het woord ‘zonden’ gebruiken, daar hou ik niet van, dus ik zeg: ‘fouten’. Daar vraag je vergeving voor in gebed, en je neemt je voor om in alles je best te doen. Het is een kans om weer licht en fris te worden.”

Ook ziet ze ernaar uit om veel te appen, bellen en videobellen met haar familie, aangezien ze daar in Egypte tijd voor hebben: het werk ligt tijdens de vastenmaand goeddeels stil. Haar vader belt steevast ’s avonds laat, en dan voeren ze een lang gesprek over economie en politiek. Haar moeder belt op een gemiddelde dag in de ramadan wel zo’n honderd keer, zegt Salma, over ditjes en datjes. “Nu ik erover nadenk: als ik deze maand al een baan zou hebben gehad, dan had dat niet gekund. Dus zijn al die afwijzingen tot nu toe misschien toch ergens goed voor.”

Salma’s ouders vasten zoals altijd in Caïro: ‘We nodigen geen mensen uit, we willen geen enkel risico lopen’

Khaled Elrouby en zijn vrouw Samaa El-Dib, de ouders van dochter Salma die in Nederland woont, controleren de fanous, de ramadanlamp die tijdens de vasten hun balkon versiert. Beeld René Clement
Khaled Elrouby en zijn vrouw Samaa El-Dib, de ouders van dochter Salma die in Nederland woont, controleren de fanous, de ramadanlamp die tijdens de vasten hun balkon versiert.Beeld René Clement

Khaled Elrouby en Samaa El-Dib in Caïro

Gold vorig jaar in Egypte tijdens de ramadan nog een avondklok, dit jaar kunnen Egyptenaren weer met vrienden en familie aan de iftar zitten. Khaled Elrouby en Samaa El-Dib doen vanwege corona nog wel voorzichtig: ‘We nodigen geen mensen uit, we willen geen enkel risico lopen’.

“We zijn eigenlijk iets te vroeg met het plaatsen van de versiering”, zegt Khaled Elrouby terwijl hij de grote ramadanlamp, de fanous, op de balustrade plaatst. “Kijk, alleen die buren aan de overkant hebben hun balkon al versierd”, wijzend naar de overkant waar aan een balkon slingers met lampjes in rood en groen knipperen.

Met ijzerdraad heeft Elrouby de fanous vastgezet aan de reling om de stevige wind op de achtste verdieping de baas te blijven. “Als de ramadan straks écht begint, hebben alle mensen in de buurt een lamp voor het raam.” Binnen ziet hun huis er spic en span uit. “Voordat de ramadan begint, wil ik het huis altijd helemaal schoon hebben”, vertelt Samaa El-Dib, de vrouw des huizes.

De ramadan is voor veel moslims in Egypte hun favoriete tijd van het jaar, en de meeste Egyptenaren kijken dit keer nóg meer uit naar deze periode van vasten. Vorig jaar gold een avondklok om de verspreiding van Covid-19 tegen te gaan, wat in de praktijk betekende dat er na de iftar, de maaltijd waarmee bij zonsondergang het vasten wordt verbroken, nog nét tijd was voor een snel kopje thee en je daarna als een speer naar huis moest. Nu kunnen Egyptenaren weer zoals ze gewend zijn bij familie en vrienden tot diep in de nacht samen in een theehuis zitten of bij elkaar over de vloer komen om naar ramadanseries te kijken.

Bruiloften met 500 gasten

Wat betreft coronabesmettingen komt Egypte er relatief goed vanaf. Op bepaalde plaatsen geldt een mondkapjesplicht, maar los daarvan lijkt het virus in Egypte niet meer te bestaan. Mensen begroeten elkaar met twee zoenen op de wang, schudden handen en bruiloften met vijfhonderd gasten zijn weer terug van weggeweest.

Oudere mensen zoals Elrouby en zijn vrouw El-Dib houden er nog wel rekening mee en komen niet meer bij andere mensen over de vloer. “We nodigen geen mensen uit, we willen geen enkel risico lopen”, vertelt Elrouby. Dat is lastig, zeker omdat de zussen van El-Dib in hetzelfde gebouw wonen. “Twee jaar geleden heb ik tijdens de ramadan slechts twee keer thuis de iftar gegeten, alle andere keren werd ik uitgenodigd bij familie of door zakenrelaties.”

De ‘fanous’ hangt, nu nog de slingers. Beeld René Clement
De ‘fanous’ hangt, nu nog de slingers.Beeld René Clement

De familie weet wat het virus kan aanrichten: vorige maand was dochter Salma op bezoek vanuit Nederland, en bij haar ouders raakte zij samen met haar moeder besmet met het virus. Haar vader Elrouby verbleef zo veel mogelijk in het andere gedeelte van het appartement, en ontsprong zo de dans. “Je moet oppassen hoor, ik heb zelf gezien wat corona met mensen kan doen”, geeft Elrouby als advies, terwijl hij eerder de journalist en fotograaf met een uitgestoken hand verwelkomde bij de voordeur. Daarin is hij zeker geen uitzondering: religieuze leiders en president Al-Sisi dragen mondkapjes, maar schudden handen en vermijden fysiek contact niet.

Dat het sociale aspect van de ramadan dit jaar weer ontbreekt, deert het echtpaar niet al te veel. “Het is vooral iets van de jongere generatie die buiten in cafés met vrienden zit”, vertelt El-Dib. “Vroeger was dat sociale aspect niet aanwezig, wij brachten de ramadan alleen met familie door. Door corona voelt deze ramadan weer zoals vroeger: je brengt veel tijd met jezelf door.”

Ook digitaal de ramadan samen met hun dochter in Nederland beleven, is met het geografische verschil lastig. Rond half zeven gaat in Egypte de zon onder, terwijl Salma in Nederland pas veel later mag eten. En dan woont hun oudste zoon Mostafa in Dubai. Demonstratief houdt El-Dib haar handen in de lucht: “Wat kunnen we eraan doen? Het is zoals het is. Hopelijk kunnen we de ramadan volgend jaar weer samen doorbrengen.”

Lees ook:

Vasten is gezond, vooral voor wie het langer volhoudt

Vasten is goed voor de gezondheid, het zuivert vooral de lever. Maar het effect op de lange termijn valt tegen.

Vasten in Caïro: ‘Door corona voelt deze ramadan weer zoals vroeger: je brengt veel tijd met jezelf door’

Gold vorig jaar in Egypte tijdens de ramadan nog een avondklok, dit jaar kunnen Egyptenaren weer met vrienden en familie aan de iftar zitten. Khaled El-Rouby en Samaa El-Dib doen vanwege corona nog wel voorzichtig: ‘We nodigen geen mensen uit, we willen geen enkel risico lopen’.

Een virtuele iftarmaaltijd en alle tijd voor liefdadigheid; de ramadan wordt anders dit jaar

Het wordt een rare vastenmaand, zonder familiebezoek en moskeebezoek. Maar het coronavirus heeft ook een bitterzoet voordeel: er is meer liefdadigheid te doen.

Vier jonge moslims over de ramadan: ‘Je reinigt telkens je ziel’

Bij de ramadan, die dezer dagen begint, denk je aan niet-eten en wel-eten. Nog veel meer is het een periode van bezinning. Vier jonge moslims vertellen over hun beleving van de vastenmaand en klinken daarbij als moderne hippies. Deel een van een tweeluik: de voorbereiding.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden