Zuid-Afrika

Ryanair schaft discriminerende taaltoets een week na invoering weer af

Ryanair-CEO Michael O’Leary maakt bekend dat Ryanair stopt met de Afrikaanse vragenlijst. 
 Beeld Belga
Ryanair-CEO Michael O’Leary maakt bekend dat Ryanair stopt met de Afrikaanse vragenlijst.Beeld Belga

De topman van Ryanair schafte een discriminerende taaltoets voor Zuid-Afrikaanse reizigers af zonder uit te leggen waarom die was ingevoerd.

Freek Dijkstra

Ryanairs controversiële taaltest voor mensen uit Zuid-Afrika is iets meer dan een week na de introductie ervan weer afgeschaft. De Ierse luchtvaartmaatschappij kreeg hevige kritiek op de taaltest, waarmee reizigers uit Zuid-Afrika moesten bewijzen de Zuid-Afrikaanse nationaliteit te bezitten.

De vragen op het formulier waren uitsluitend in het Afrikaans, een taal met haar oorsprong in het Nederlands, die slechts 12 procent van de bevolking als moedertaal heeft en historisch geldt als de taal van apartheid. De vragenlijst was bedoeld om mensen met valse paspoorten op te sporen, maar Ryanair stelt nu dat de effectiviteit van de taaltest beperkt blijkt.

Op het formulier stonden vragen als ‘Wat is Suid-Afrika se amptlike geldeenheid?’ en ‘Aan watter kant van die pad moet ’n mens bestuur in Suid-Afrika?’ Passagiers die de vragen niet in het Afrikaans konden beantwoorden, mochten niet meevliegen maar kregen wel hun geld terug. Ryanair verdedigde de plotseling ingevoerde maatregel met de bewering dat er in toenemende mate frauduleuze Zuid-Afrikaanse paspoorten werden gebruikt om naar het Verenigd Koninkrijk te vliegen. Met de taaltest wilde Ryanair boetes voor het vervoeren van reizigers met valse paspoorten voorkomen.

Taal van het apartheidsregime

De keuze voor een exclusief Afrikaanse vragenlijst was in Zuid-Afrika, dat maar liefst elf officiële talen kent, bijzonder controversieel door de verbondenheid van het Afrikaans met het apartheidsregime. Zo waren de teksten op de beruchte borden die aangaven welke gebouwen alleen door witte, en welke alleen door zwarte mensen gebruikt mochten worden, in het Afrikaans geschreven. In 1976 werden bij protesten tegen het invoeren van Afrikaans als verplichte taal op scholen meer dan 170 mensen gedood door de politie, voornamelijk zwarte Zuid-Afrikaanse kinderen. De geschiedenis van de taal maakte de vragenlijst van Ryanair voor veel Zuid-Afrikanen aanstootgevend.

Ook bij de afschaffing van het beleid werd door Ryanair-CEO Michael O’Leary niet ingegaan op de motieven voor de taalkeuze. Zowel de historische lading van de keuze als het feit dat er Zuid-Afrikanen zijn die geen Afrikaans spreken, bleven onbenoemd door de CEO, die bekendstaat om zijn laconieke omgang met de controverses die hij geregeld veroorzaakt. Hoewel de luchtvaartmaatschappij de maatregel afgelopen week nog verdedigde, stelde O’Leary gisteren dat de taaltest werd afgeschaft omdat deze ‘nergens op sloeg’, refererend aan het gemak waarmee alle passagiers de taaltest invulden. Daarnaast vond Ryanair de taaltoets achteraf toch ook ‘ongepast’.

Lees ook:

‘Afrikaanders zijn het slachtoffer geworden van hun eigen apartheid.

In de aanloop naar zijn afscheid als Trouw-correspondent in Zuid-Afrika schreef Niels Posthumus een boek waarin hij de rol van de Nederlanders in dat land onderzocht.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden