SITE artikel column Bas den hond blauw Beeld Trouw
SITE artikel column Bas den hond blauwBeeld Trouw

ColumnBas den Hond

Ruzie in het onderzoek naar de bestorming van het Capitool

Bas den Hond

Met nog maar een ruime maand te gaan voordat de Democraten de macht verliezen in het Huis van Afgevaardigden is de commissie die de bestorming van het Capitool onderzoekt, bezig aan een eindsprint.

Halverwege december wil die commissie haar eindrapport publiceren en toelichten in een laatste, openbare zitting. Maar intern lopen de spanningen hoog op over wat er precies in dat rapport moet staan.

Vijftien huidige en voormalige medewerkers hebben – anoniem – tegen de Washington Post geklaagd dat alle aandacht lijkt uit te gaan naar de rol van ex-president Donald Trump bij de gebeurtenissen van 6 januari 2021. Aanhangers van hem doorbraken toen het politiekordon, richtten vernielingen aan in de zetel van het Congres en uitten bedreigingen aan het adres van voorzitter Nancy Pelosi en vice-president Mike Pence. Er vielen doden en gewonden. Het zorgde voor kort uitstel – maar niet het door Trump gehoopte afstel – van de officiële bevestiging van Joe Bidens overwinning bij de presidentsverkiezingen van november 2020.

Het werk van de commissie richtte zich lang niet alleen op Trump. De medewerkers waren verdeeld in groepen die allemaal een eigen onderwerp kregen. ‘Team Goud’ richtte zich op Trump, ‘Team Blauw’ op de rol van de inlichtingendiensten en politie, ‘Team Groen’ op geldstromen rond de groepen die actief waren bij de aanval, en ‘Team Paars’ op de rol van specifieke extremistische groepen als de Proud Boys en Oath Keepers.

Presidentiële ambities van Liz Cheney

Tijdens een vergadering begin november kregen de medewerkers te horen dat het eindrapport voornamelijk zou bestaan uit werk van Team Goud. Van de andere teams zouden hoogstens informatie en conclusies in aanhangsels terechtkomen.

Volgens de boze medewerkers is de vice-voorzitter van de commissie, Liz Cheney, daar de schuld van. De Republikeinse afgevaardigde, die door haar deelname in de commissie haar plek in de Republikeinse fractieleiding in het Huis van Afgevaardigden verspeelde en zelfs haar zetel verloor, zou het rapport helemaal over Trump willen laten gaan. Volgens sommigen heeft dat alles te maken met haar veronderstelde ambitie om in 2024 een gooi te doen naar de Republikeinse nominatie voor de presidentsverkiezingen.

Woordvoerders van de commissie en van Cheney zelf sloegen vinnig terug.

Volgens die van Cheney, Jeremy Adler, hadden sommige teams ‘ondermaats werk’ geleverd, dat ‘linkse vooroordelen weerspiegelt’. En in een zin die inderdaad wel heel goed past bij iemand die kandidaat is in een verkiezing: “Ze zal geen verhaal onderschrijven dat suggereert dat Republikeinen inherent racistisch zijn, of politiemensen belastert, of suggereert dat elke Amerikaan die gelooft dat God Amerika heeft gezegend, iemand is die naar witte overheersing streeft.”

Lafaards

De woordvoerder van de commissie, Tim Mulvey, liet weten dat het ‘historische, onpartijdige feitenrelaas’ van de commissie ‘niet zal worden veranderd vanwege een handjevol ontevreden medewerkers, die niet op de hoogte zijn van veel aspecten van het werk van de commissie.’ Lafaards vond hij hen trouwens ook, en daarmee ‘helpen ze Donald Trump en anderen die verantwoordelijk zijn voor het geweld van 6 januari.’

Andere bronnen van de Washington Post namen het – ook anoniem – op voor de commissie. Een betrokkene – een staflid of misschien wel een commissielid – verwees naar het rapport dat speciaal aanklager Robert Mueller in 2019 uitbracht over mogelijke samenzwering van Trump of zijn medewerkers met Rusland tijdens de verkiezingen van 2016. “Ze waren op weg naar een slechtere versie van het Mueller-rapport, dat niemand echt las, en dat had Cheney in de gaten.”

Wat er wel of niet in het rapport komt te staan, de commissie hoopt dat het zal leiden tot concrete maatregelen om het Capitool beter te beschermen, en tot wetgeving die het in de toekomst moeilijker moet maken voor het Congres om de uitslag van de presidentsverkiezingen aan te vechten of zelfs te veranderen.

Maar helemaal definitief zal het rapport niet kunnen zijn. Nog steeds worden er getuigen ondervraagd en documenten onderzocht. En de belangrijkste getuige, Donald Trump zelf, heeft zich nog niet gemeld voor een ondervraging, ook al heeft hij daar een dagvaarding voor ontvangen. Als eenmaal een Republikein de voorzittershamer van het Huis van Afgevaardigden heeft overgenomen, zal aan het bestaan van de commissie een einde komen en is die dagvaarding niet eens meer geldig.

Hoe verder na de machtswissel?

Hoe moet het dan verder? Voor de Republikeinen is het duidelijk: ze zullen zich verdiepen in de door de commissie verzamelde documenten en daaruit alle informatie openbaar maken die een gunstiger licht werpt op het doen en laten van Donald Trump en andere Republikeinen rond de bestorming van het Capitool. Dat zal leiden tot de conclusie dat de commissie – die uit zeven Democraten en slechts twee dissidente Republikeinen bestond – partijdig was.

De Democraten in het Huis zullen daar machteloos bij moeten toekijken. Maar, zo suggereerden Democratisch blogger Bill Palmer en voormalig landsadvocaat Neal Katyall, nu de macht in de Senaat zeker in handen blijft van de Democraten, zou het onderzoek daar kunnen worden overgenomen.

Website Newsweek bekeek de praktische en juridische mogelijkheden en concludeerden dat het idee uitvoerbaar is. Formeel kan de commissie haar opdracht niet doorgeven, maar ze kan wel alle documenten en opgenomen getuigenverklaringen overdragen aan een commissie van de Senaat. Indien nodig zou het Huis van Afgevaardigden daar komende maand, wanneer de Democraten nog steeds de meerderheid hebben, officieel toestemming voor kunnen geven.

Als die Senaatscommissie dan verder wil gaan met het onderzoek, zou die ook het personeel over kunnen nemen. Na een maandje of wat inwerken van nieuwe commissieleden kan dan ook een nieuwe dagvaarding aan Donald Trump de deur uit.

Lees ook:

Congres krijgt alsnog belastingaangiften van Trump

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft bepaald dat Donald Trump opening van zaken moet geven over zijn belastingen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden