Europese top

Rutte krijgt steun bij harde botsing met Orbán

Voordat hij naar Brussel ging, opende demissionair premier Mark Rutte donderdag het nieuwe gebouw van het Nederlandse consulaat in Antwerpen. 
 Beeld Belga
Voordat hij naar Brussel ging, opende demissionair premier Mark Rutte donderdag het nieuwe gebouw van het Nederlandse consulaat in Antwerpen.Beeld Belga

De meeste EU-regeringsleiders zijn fel over de Hongaarse wet die kinderen moet ‘beschermen’ tegen lhbti+-informatie. Premier Viktor Orbán wijst kritiek van de hand.

De Europese top in Brussel, die vooral over andere dingen zou gaan, is donderdagavond uitgelopen op een rechtstreekse en bittere confrontatie over homorechten tussen Nederland, gesteund door diverse andere landen, en Hongarije. Aanleiding is de nieuwe Hongaarse wet over seksuele voorlichting, met daarin een verbod op informatie over homoseksualiteit of een andere ‘afwijking van de eigen identiteit die overeenkomt met het geslacht bij geboorte’.

Veel EU-leiders waren bij aankomst in Brussel kritisch over de nieuwe Hongaarse wet, maar premier Mark Rutte spande de kroon. Hij zei dat Hongarije ófwel de grondrechten moet respecteren die bij het EU-lidmaatschap horen, ófwel moet vertrekken uit de EU door het EU-artikel 50 te activeren. “Voor mij hebben ze daar dan niets meer te zoeken.” Hij noemde zijn Hongaarse ambtgenoot Viktor Orbán ‘schaamteloos’. Artikel 50 is het verdragsartikel dat de Britten gebruikten voor hun brexit.

'Politieke chantage’

Orbán heeft nog niet gereageerd op de uitlatingen van Rutte. De Nederlandse premier denkt dat de klemmende oproep van zoveel premiers en staatshoofden niet veel heeft teweeggebracht bij zijn Hongaarse collega. “Uiteindelijk zal de Europese Commissie verder gaan met de procedure tegen Hongarije om het land te dwingen zich aan de EU-regels te houden”, verzekert hij.

De Hongaarse minister van justitie, Judit Varga, liet vanuit Boedapest wel snel van zich horen. “De verklaring van Rutte is slechts een nieuwe aflevering van de politieke chantageserie”, schreef ze op Twitter. “Hongarije wil niet uit de EU. Integendeel, we willen haar redden van hypocrieten.”

Op Facebook reageerde Varga op Ruttes opmerking van die middag dat hij Hongarije ‘op de knieën’ wilde krijgen en de wet wil laten intrekken. “Oude koloniale arrogantie”, aldus de minister. “Zolang ik leef, vecht ik uit alle macht om ervoor te zorgen dat Hongaren nooit voor Rutte of een andere kolonisator hoeven te knielen. De leider van Nederland heeft zich verwijderd van beschaafde mensen.”

Geen informatie over homoseksualiteit of geslachtsverandering

De kwestie houdt de gemoederen al twee weken bezig. De wet is woensdag bekrachtigd door de Hongaarse president János Áder. Voortaan mogen kinderen onder de 18 jaar niet worden geconfronteerd met informatie over onder meer homoseksualiteit of geslachtsverandering, ook niet in (jeugd)films. Scholen of maatschappelijke organisaties mogen geen seksuele voorlichting meer geven. Dat is vanaf nu het alleenrecht van de ouders: in Hongarije per definitie een moeder en een vader.

Rechten van kinderen en hun ouders

Volgens Orbán is er van discriminatie geen sprake omdat de wet niets zegt over de seksuele voorkeur van volwassenen. “Ik ben een vrijheidsstrijder, dat was ik ook tijdens het communistische regime”, zei de premier. “Ik verdedig de rechten van de homoseksuele jongens. Deze wet gaat daar ook helemaal niet over. Die gaat over de rechten van kinderen en hun ouders.”

Onvoldoende steun voor Merkels voorstel voor EU-top met Poetin

Het voorstel van de Duitse bondskanselier Angela Merkel om een EU-top met de Russische president Vladimir Poetin te houden, wordt door de meerderheid van de EU-leiders niet gesteund. Volgens premier Mark Rutte kan een bijeenkomst op het hoogste niveau misschien in de toekomst plaatsvinden, maar eerst moet Moskou stoppen met acties die tegen Europa zijn gericht, stappen zetten op het gebied van mensenrechten, de Krim vrijgeven en meewerken in de rechtszaak over het neerhalen van de MH17.

Merkel zelf zei na afloop van de eerste dag van de Brusselse top dat de discussie over de betrekkingen met Rusland “erg uitgebreid” was geweest, maar dat ze had gehoopt op een “moedigere stap”. “We konden het niet eens worden over een ontmoeting op leidersniveau, maar het is belangrijk voor mij dat er dialoog blijft en we eraan werken.”

MH17

Conflicten met Rusland kunnen het best worden opgelost door met elkaar te spreken, vindt Merkel, gesteund door de leiders van Frankrijk, Italië en Oostenrijk. Ze verwijst daarbij naar de top van Poetin en de Amerikaanse president Joe Biden vorige week in Genève. Rutte zegt de kern van hun argument te begrijpen: “Je kunt het niet aan Biden overlaten. Dat als hij in Europa is en met Poetin spreekt: kun je misschien dit en dit voor ons ook even meenemen.” Maar voor een top met Poetin persoonlijk past Rutte: “Ik zal zelf niet deelnemen”. Toen een journalist de weglopende premier vroeg waarom niet, draaide die zich om en zei: “MH17”.

Brussel gaat mogelijkheden bekijken om meer met Rusland samen te werken op het gebied van bijvoorbeeld klimaat en volksgezondheid. Tegelijkertijd vragen de EU-leiders de EU-buitenlandchef om te onderzoeken welke economische sancties ze Rusland eventueel zouden kunnen opleggen.

Lees ook:

Brussel en Boedapest roepen ‘schande’ naar elkaar

Verontwaardiging over Hongaarse lhbti+-wetten overschaduwt de komende EU-top. De Europese Commissie zint op maatregelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden