Afghanistan

Rust en vrede in Afghanistan zijn nog ver weg, ook na vertrek Amerikanen

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

De Amerikanen en hun bondgenoten vertrekken uit Afghanistan. Maar wat betekent dat voor de toekomst van het land?

Zonder aanwezigheid van Amerikaanse militairen of hun Navo-bondgenoten is de toekomst van Afghanistan straks aan de Afghanen zelf. Dat biedt kansen, maar ook grote risico’s op het oplaaien van conflicten en onderdrukking van bevolkingsgroepen. De radicaal-islamitische strijders van de Taliban hebben straks geen tegenstand meer van buitenlandse militairen. En zij hoeven zich aan geen enkele voorwaarde te houden, de Amerikanen gaan toch wel weg.

Afghanistan kan na de terugtrekking twee kanten op: stabiliteit, met onvermijdelijk een belangrijke rol voor de Taliban, of een bloedig nieuw conflict. Volgens Tamim Asey, voorzitter van het Instituut voor oorlog- en vredestudies in Kaboel, kan de nieuwe onzekerheid in het beste geval een prikkel zijn voor de Afghaanse partijen om nu eindelijk tot een akkoord te komen. Maar als dat niet lukt, dreigt ‘een bloedige burgeroorlog in Syrische stijl’, zo zegt Asey tegen de BBC. In de afgelopen achttien jaar sneuvelden al tienduizenden militairen en vielen nog eens tienduizenden burgerslachtoffers.

Andere analisten zijn nog somberder. Zij vrezen dat de combinatie waar de Amerikanen voor hebben gekozen, een vertrek met een harde datum maar zonder voorwaarden, de Taliban in de kaart speelt. De strijders kunnen nu rustig afwachten en daarna inzetten op verdere machtsuitbreiding, zonder buitenlandse inmenging. “Ik wou dat president Biden als voorwaarde had gesteld dat alle partijen niemand zouden doden tussen mei en september”, zegt Orzala Nemat, directeur van de Afghaanse denktank Areu.

Maar helemaal zonder buitenlandse inmenging zal Afghanistan ook straks niet zijn. Amerikaanse geheime diensten zullen operaties blijven uitvoeren, verwachten analisten. En ook China, Rusland, Pakistan en Iran zullen onder de radar een rol blijven spelen op het Afghaanse strijdtoneel.

Stugge opstelling Taliban

Het is de vraag of de Taliban veel inzet zullen tonen aan de onderhandelingstafel. Op 24 april staat er in Istanbul nieuw overleg op de agenda, onder leiding van Turkije, Qatar en de Verenigde Naties. Maar de verwachting is dat de strijders zich stug zullen opstellen, met als argument dat de Amerikanen zich niet aan de afspraken houden: die hadden onder president Trump immers toegezegd dat ze al op 1 mei weg zouden zijn.

Ondertussen dreigen de gevechten weer op te laaien, zoals vaak gebeurt in het voorjaar. De regering onder leiding van president Ashraf Ghani kan nauwelijks tegen de Taliban op, dat lukt alleen met hulp van krijgsheren in de verschillende regio’s van het land. Die zijn bepaald niet populair bij de bevolking, ook vanwege wijdverbreide corruptie.

Voor een deel van de Afghanen biedt winst voor de Taliban in ieder geval enige rust en orde, voor een ander deel is dit juist een schrikbeeld. Met name in de steden vrezen veel vrouwen, hoogopgeleiden en alleenstaanden voor het terugdraaien van vrijheden. Maar ook op het platteland kan een nieuwe periode van Taliban-bestuur grote gevolgen hebben, zo staan de strijders geen onderwijs voor meisjes toe na de lagere school. Daarmee lijkt het risico groot dat de Afghaanse bevolking straks, na twintig jaar Amerikaanse aanwezigheid, terug bij af is.

Lees ook:

VS beëindigen de oorlog zonder doel, die maar bleef voortsudderen

Na twintig jaar durven de Verenigde Staten dan eindelijk de oorlog te beëindigen die al zo lang voortsudderde dat in Washington inmiddels niemand meer kon uitleggen met welk doel hij eigenlijk nog gevoerd werd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden