Oekraïne

Russische militaire opbouw drijft spanning op rond Zwarte Zee

De Russische president Vladimir Poetin bezoekt de kruiser Maarschalk Oestinov in de Zwarte Zee-haven Sebastopol. Beeld via REUTERS
De Russische president Vladimir Poetin bezoekt de kruiser Maarschalk Oestinov in de Zwarte Zee-haven Sebastopol.Beeld via REUTERS

De Zwarte Zee is een brandpunt aan het worden in de rivaliteit tussen Rusland en het Westen.

De spanning op en rond de Zwarte Zee loopt op. De Britse krant Sunday Times meldde zondag dat het Verenigd Koninkrijk twee marineschepen naar de Zwarte Zee stuurt. Volgens de krant gaat het om een fregat en een torpedobootjager met luchtafweerraketten, die komende maand vanuit de Middellandse Zee naar de Zwarte Zee zullen varen. F35-straaljagers en helikopters zullen op het Britse vliegdekschip HMS Queen Elisabeth klaarstaan om de schepen te ondersteunen in geval van Russische agressie. Het vliegdekschip zelf mag op grond van een verdrag niet door de Bosporus en blijft op de Middellandse Zee.

Groot-Brittannië wil hiermee zijn solidariteit tonen met Oekraïne en zijn westerse medestanders tegenover buurland Rusland. “Het VK en onze internationale bondgenoten zijn onwrikbaar in onze steun voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne”, aldus de Britse regering in de Sunday Times.

Rusland heeft tienduizenden militairen samengetrokken

De Zwarte Zee is een brandpunt aan het worden in de rivaliteit tussen Rusland aan de ene kant en Oekraïne en westerse landen aan de andere kant. De Britse marine-inzet komt te midden van oplaaiende schermutselingen in het oosten van Oekraïne tussen regeringsmilitairen en pro-Russische rebellen. Bovendien heeft Rusland de afgelopen weken tienduizenden militairen met tanks, pantservoertuigen en geschut samengetrokken bij de zuidwestgrens met Oekraïne en op het schiereiland de Krim. Ook zijn een tiental kleine marineschepen en twee forse landingsboten naar het zeegebied gestuurd. En op korte termijn volgen nog twee van deze landingsboten, waarmee tanks en pantserwagens aan land kunnen worden gebracht voor amfibische operaties vanaf zee. De Russen hebben verder aangekondigd dat enkele delen van de Zwarte Zee een half jaar lang zullen worden afgesloten voor buitenlandse marineschepen.

De regio rond de Zwarte Zee. Beeld Louman & Friso
De regio rond de Zwarte Zee.Beeld Louman & Friso

De Russische troepenconcentratie is de grootste sinds 2014, toen de Russen de Krim annexeerden, die toen nog bij Oekraïne hoorde. Wat deze keer de intenties van Moskou zijn, is nog onduidelijk. Mogelijk wil de Russische president Vladimir Poetin een kuststrook bezetten tussen de Krim en de Oekraïense regio Donetsk, waar pro-Russische rebellen de dienst uitmaken. Maar het is ook mogelijk dat Poetin alleen een signaal van kracht wil afgeven, om de Oekraïeners duidelijk te maken dat ze niet te veel toenadering moeten zoeken tot het Westen. Volgens Moskou gaat het slechts om een oefening ‘als antwoord op groeiende Navo-druk’.

Europese Unie, Navo en de VS hebben gealarmeerd gereageerd

De spanning werd afgelopen weekend verder vergroot door de kortstondige arrestatie van een Oekraïense diplomaat zaterdag in de Russische stad Sint-Petersburg. Volgens de Russische veiligheidsdienst FSB werd de medewerker van het Oekraïense consulaat op heterdaad betrapt toen hij van een Rus geheime informatie probeerde te krijgen uit Russische databases en zal hij worden uitgezet. De Oekraïense regering ontkende dat de medewerker van het consulaat in Sint-Petersburg iets had misdaan en kondigde op haar beurt de uitzetting aan van een Russische diplomaat. Volgens Kiev is de arrestatie ‘een provocatie’.

De Europese Unie, de Navo en de Verenigde Staten hebben gealarmeerd gereageerd op de Russische troepenopbouw. “Het baart grote zorgen”, aldus generaal Tod Wolters, commandant van de Amerikaanse troepen in Europa.

Westerse leiders hopen vooralsnog met een combinatie van weerstand en verzoening de situatie te de-escaleren. Zo kondigde de Amerikaanse president Joe Biden afgelopen week nieuwe sancties aan tegen onder meer Russische individuen en banken – iets waarop de Russen reageerden met de uitzetting van tien Amerikaanse diplomaten. Ook gaan zo’n duizend Navo-militairen, onder wie Amerikanen, deze zomer oefenen in Oekraïne, in de hoop de Russen af te schrikken.

Maar tegelijk nodigde Biden Poetin deze week ook uit voor topoverleg. Bovendien cancelde de Amerikaanse marine de geplande vaart van twee oorlogsschepen naar de Zwarte Zee. Biden zei donderdag te hopen op een ‘stabiele en voorspelbare’ relatie met Moskou.

Lees ook:

Oekraïne dreigt met aanschaf kernwapens als het geen Navo-lid mag worden

Oekraïne dreigt met de aanschaf van kernwapens als het geen lid mag worden van de Navo. Het land ziet anders geen andere mogelijkheid zichzelf te verdedigen tegen Rusland, zegt de Oekraïense ambassadeur in Berlijn. “Hoe kunnen we anders onze verdediging garanderen?”, aldus Andri Melnyk bij het radiostation Deutschlandfunk.

Oekraïne: 80.000 Russische militairen samengetrokken aan de grens

Het lukt de Oekraïense president niet zijn Russische collega Vladimir Poetin aan de telefoon te krijgen over de escalatie van het conflict in Oost-Oekraïne.

De militaire oefening van Poetin komt voort uit een eeuwenoud schrikbeeld in Rusland

Meeliftend op de opkomst van China en gebruikmakend van de vermeende verzwakking van het Westen, is Rusland assertiever geworden, schrijft columnist Rob de Wijk. Die assertiviteit wordt gevoed door de eeuwenlange angst voor een invasie vanuit het westen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden