ReportageSancties

Russische kaasmaker ziet in oorlog ‘nieuwe zakelijke mogelijkheden’

Zakenman Oleg Sirota begon in 2015 al een kaasmakerij na de Europese sancties vanwege Russische annexatie van de Krim een jaar eerder.  Nu gaat hij in graan. Beeld Reuters
Zakenman Oleg Sirota begon in 2015 al een kaasmakerij na de Europese sancties vanwege Russische annexatie van de Krim een jaar eerder. Nu gaat hij in graan.Beeld Reuters

De Russische zakenman Oleg Sirota ziet de westerse sancties vooral als kans. Na succes met zijn ‘Europese’ kazen stort hij zich nu op graanverbouw. “Graan is net als olie: het verkoopt zichzelf”.

Jarron Kamphorst

Op de akkers in het dorpje Doebrovskoje even ten westen van Moskou steekt nog geen spriet boven de grond uit. In het veld staat enkel een metershoge stellage met de tekst ‘syr’, Russisch voor kaas, waar een paar kraaien keurig op een rij op uitrusten. Aan de rand van de akker liggen verder een paar gebouwen waar een lichte zweem van koemelk vanaf wasemt die zich in de lucht vermengt met de geur van dorre aarde. Voor de rest is er vooral heel veel niets, zoals wel vaker in het Russische achterland.

Toch verzekert agrarisch ondernemer Oleg Sirota dat het hier binnenkort vol staat met graanplanten. “Eerder dit jaar hebben we hier en iets verderop 150 hectare grond ingezaaid met tarwe”, vertelt de 34-jarige Rus terwijl hij vanaf zijn terrein naar de omringende velden wijst. “De graanprijzen gaan dit jaar door het dak vanwege de situatie in Oekraïne. Daardoor is graan inmiddels net als olie: het verkoopt zichzelf”.

Voor een buitenstaander klinkt het wat cynisch, maar de opmerking typeert Sirota als geen ander. De geboren en getogen Moskoviet is een rasechte opportunist. Iemand die ergens een gat ziet en er meteen induikt om het op te vullen. Mede daarom is Sirota vermoedelijk ook een van de weinige Russen die sancties als een kans ziet en niet zozeer als een obstakel. “Nieuwe sancties betekenen nieuwe zakelijke mogelijkheden”.

Na de Europese sancties zag hij een niche

Sirota spreekt uit ervaring. In 2015 begon hij zijn eigen kaasmakerij onder de naam Roesskiy Parmesan, een bedrijf dat zich specialiseerde in het vervaardigen van ‘Europese’ kazen. Niet geheel toevallig opende Sirota zijn bedrijf precies één jaar nadat president Poetin een embargo afkondigde op Europese zuivelproducten als reactie op de sancties die Brussel instelde naar aanleiding van de illegale Russische annexatie van de Krim in 2014. Het bleek een schot in de roos. In een land dat vóór de tegensancties gewend was tonnen Europese kaas per jaar te verorberen, ontstond plots een niche.

“Het was de mooiste dag uit mijn leven”, memoreert Sirota het moment van de opening terwijl hij tussen metershoge stellages staat waar in totaal 260 ton aan kaaswielen ligt te rusten. In het vertrek hangt de geur van gras en verse melk, al ruikt Sirota in de opslag vermoedelijk vooral harde knaken. “Zeven jaar geleden begon ik hier met een tank waar maar vijftig liter melk inging. Er stonden honderd koeien in de wei. Inmiddels verwerken we hier veertig ton melk per dag, afkomstig van meer dan 1500 koeien. Dat levert jaarlijks ruim 1,5 miljoen kilo kaas op”.

Zakenman en kaasmaker Oleg Sirota op zijn bedrijf in Dubrovskoje, buiten Moskou.  Beeld Reuters
Zakenman en kaasmaker Oleg Sirota op zijn bedrijf in Dubrovskoje, buiten Moskou.Beeld Reuters

Een speciale Poetin-kaas van zeven kilo

Het bedrijf is inderdaad enorm. Naast de twee opslagruimtes ligt de fabriek waar personeel in witte pakken onafgebroken bezig is vloeibare kaas in mallen te gieten en een ketel met kolkende melk en een capaciteit van 72.000 liter draaiende houdt. Voor de ruiten van de kaasmakerij houdt met regelmaat een groep bezoekers stil die van een gids met microfoontje voor de mond uitleg krijgt over het productieproces van de tien verschillende ‘Europese’ kazen die Sirota en consorten maken. Aan het einde van de rondleiding kunnen gegadigden voor zo’n 1800 roebel per kilo, circa 30 euro, een stuk kaas voor thuis kopen.

Het kaasavontuur heeft voormalig IT-specialist Sirota kortom geen windeieren gelegd. “En dat allemaal dankzij de tegensancties die Poetin acht jaar geleden instelde. Daar ben ik hem enorm dankbaar voor”. Die dankbaarheid steekt Sirota ook niet onder stoelen of banken. In een van de opslagruimtes ligt al een paar jaar een kaaswiel à zeven kilo te wachten met daarop de tekst ‘V. V. Poetin’. “Ik heb het hem meermaals geprobeerd aan te bieden, maar met weinig succes”.

Het is ook zeker niet de enige manier waarop Sirota zijn vaderlandsliefde etaleert. Naast de speciale Poetin-kaas wapperen buiten op het terrein ook de Russische vlag en die van ‘Novorossiya’, of Nieuw Rusland, een controversieel begrip uit de tsarentijd, dat destijds de naam was voor grote delen van Zuid- en Oost-Oekraïne, een gebied dat Moskou momenteel gedeeltelijk bezet. Daarnaast organiseert Sirota elk jaar het “Cheese, Feast, Peace”-festival, een evenement waar Russische kaasmakers hun producten verkopen en dat elke zomer tienduizenden bezoekers trekt die er onder meer de verkiezing van de ‘beste Russische kaas’ van het jaar bijwonen.

‘Binnenkort hoop ik nog duizend hectare graan aan te planten’

Sirota omschrijft zichzelf dan ook als een echte patriot. Al lijkt zijn patriottisme, op zijn minst voor een deel, ook een pr-strategie. Zeker voor wie bedenkt dat de kaasmaker in 2011 nog met een spandoek in het centrum van Moskou stond om samen met tienduizenden mededemonstranten het vertrek van Poetin te eisen.

“Sinds 2011 is er veel veranderd”, verdedigt hij zijn draai. “De regering doet tegenwoordig veel meer om ondernemers te helpen. Daarom heb ik mijn spandoek ritueel verbrand toen ik mijn bedrijf begon”. Bovendien heeft hij dankzij diezelfde regering nu weer een nieuwe zakelijke activiteit erbij, voegt hij eraan toe. “Ik heb nu al spijt dat ik maar 150 hectare graan heb gezaaid. Binnenkort hoop ik nog eens duizend hectare aan te planten”.

Dat hij die toekomstige inkomstenbron te danken heeft aan de ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne en al het leed dat daarbij komt kijken, ontgaat hem niet. “Vrienden van mij wonen in Oekraïne. Een van hen heeft in het zuiden een landbouwbedrijf en dat is compleet kapot geschoten. Maar maakt dat het immoreel om hier nu graan te verbouwen? Dat vind ik niet”.

Sancties doen minder pijn dan eerder gedacht

De buitenlandse handelssancties lijken de Russische economie minder hard te raken dan eerder gedacht. Zo berekende het IMF in april nog dat het Russische bruto binnenlands product dit jaar met 8,5 procent zou krimpen, maar in oktober stelde het IMF die inschatting bij naar naar 3,4 procent. Ook de inflatie daalde van bijna 18 procent op jaarbasis in april naar een kleine 14 procent nu.

Deze meevallers zijn onder meer te danken aan de hoge energieprijzen, waar olie- en gasexporteur Rusland van profiteert, en de verhoogde vraag naar roebels die dat tot gevolg heeft. Sinds de oorlog steeg de roebel 29 procent in waarde ten opzichte van de dollar.

Toch doen de sancties wel degelijk pijn. Zo vertrokken er naar schatting ruim duizend internationale bedrijven uit Rusland. Daarnaast schat het IMF dat de Russische export dit jaar met ruim 17 procent afneemt ten opzichte van 2021. Ook de import keldert met meer dan 25 procent.

Lees ook:

Russische bedrijven moeten om de sancties heen werken

‘Parallelle import’, ‘importsubstitutie’ en ‘zakelijke heroriëntatie’. Die toverwoorden moeten de gevolgen van de westerse sancties op de Russische economie doen vergeten. Op bezoek bij vier Russische bedrijven.

Vertrek McDonald’s uit Rusland tekent verziekte relatie met Westen

McDonald’s verkocht al zijn fastfoodrestaurants in Rusland aan een lokale zakenman, die er onder de naam ‘Lekker, punt uit’ identieke restaurants van maakt. ‘Ons doel is dat gasten geen verschil in kwaliteit of sfeer merken.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden