Economische sancties

Russische banken uit Swift verbannen, mogelijk grote internationale economische gevolgen

EU-buitenlandchef Josep Borrell vraagt de aandacht van de ministers van buitenlandse zaken, vrijdag in Brussel.  Beeld AP
EU-buitenlandchef Josep Borrell vraagt de aandacht van de ministers van buitenlandse zaken, vrijdag in Brussel.Beeld AP

De EU straft Poetin en zijn kompanen keihard, drie keer dit weekeinde. Ook geeft Brussel voor het eerst aanvalswapens aan een bondgenoot.

Romana Abels

Nog nooit is het eerder gebeurd, maar de Europese Unie stuurt aanvalswapens naar Oekraïne. “Dit is een keerpunt” in de geschiedenis, zei Europees Commissaris Ursula von der Leyen zondagavond.

De Europese Unie stapelde afgelopen weekeinde strafmaatregel op strafmaatregel. Die waren gericht op banken, op oligarchen, op Poetin zelf, zijn minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov en hun web van rijke Russen.

Maar nog nooit ging Brussel zo ver als zondag, toen het bepaalde dat Oekraïne wapens krijgt. Zelfs wapens die lidstaten al eerder naar Oekraïne verscheepten, zullen door Brussel zullen worden betaald.

Geen Russische vliegtuigen meer

De EU bepaalde tegelijkertijd dat het luchtruim voor Russen gesloten wordt. Ieder vliegtuig dat eigendom is van een Rus, in Rusland staat geregistreerd of door Rusland wordt gecontroleerd mag boven Europa niet meer vliegen. “Dat betekent dus ook privéjets van oligarchen”, zei Von der Leyen.

Meteen nam Brussel nog een stap die nooit eerder werd gezet: het is van plan twee Russische televisiezenders te verbieden. De staatszenders Spoetnik en Russia Today verspreiden al jaren Russische propaganda in Europa.

“Deze zenders zullen dan niet langer in staat zijn om hun leugens te verspreiden en Poetins oorlog te rechtvaardigen”, aldus Von der Leyen. EU-buitenlandchef Josep Borrell zei dat de stap nodig was omdat Rusland via deze zenders ‘de geesten van de mensen wil overmeesteren’.

In het nieuwste sanctiepakket wordt ook de Wit-Russische president Alexandr Loekasjenko aangepakt. Hij is, in de woorden van Von der Leyen ‘de andere agressor in deze oorlog’. Wit-Rusland zal zijn belangrijkste exportproducten, zoals tabak, hout, cement en staal, niet meer kwijt kunnen in de Europese Unie.

Volledig afsluiten hangt boven de markt

Maar nog altijd blijft een volledig afsluiten van de Russische bankensector boven de markt hangen. Op zaterdagavond besloot de EU al wel een aantal banken van het systeem uit te sluiten. Ingewijden zeggen dat een complete afsluiting niet lang op zich zal laten wachten. Dat kan grote gevolgen hebben voor de internationale economie en voor de levering van gas aan Europa.

Het Westen aarzelde vorige week nog om Rusland te weren uit Swift, zoals het systeem voor internationaal betalingsverkeer heet, maar ziet nu bijna geen andere mogelijkheden meer. Het afsluiten van Rusland van het internationaal betalingsverkeer geldt als zeer risicovol en kan grote invloed hebben op de internationale economie.

Burgers en kleine bedrijven kunnen, als Rusland wordt afgekoppeld, ook geen geld meer overmaken naar familie, vrienden en zakenpartners in Rusland. Dat was de reden waarom bijvoorbeeld Duitsland eerder zei te aarzelen over de rigoureuze strafmaatregel. Ook lopen betalingen voor olie en gas via het Swift-systeem.

Tegoeden van Russische centrale bank bevroren

Swift verstuurt beveiligde berichten tussen meer dan 11.000 financiële instellingen en bedrijven. Het is van cruciaal belang voor het mondiale financiële systeem. Als het systeem voor een heel land niet toegankelijk is, kan dat aanzienlijke economische schade aanrichten.

Het is overigens maar de vraag hoe snel het technisch daadwerkelijk mogelijk is om de Russische banken van het Swift-systeem af te koppelen. Het zou gaan om een oud systeem dat heel ingewikkeld is. Welke Russische banken afgelopen weekeinde al wel werden afgesneden, is niet bekendgemaakt.

Wel werden ook tegoeden van Russische centrale bank bevroren, zodat Poetin de bijna 560 miljard euro aan deviezenreserves van die bank niet kan gebruiken om de invasie in Oekraïne te financieren en de dalende roebel te ondersteunen. Volgens EU-buitenlandchef Josep Borrell zal Rusland door de sancties steeds verder geïsoleerd raken. Het land kan een enorme inflatie verwachten.

Lees ook:

Het Westen treft maatregelen tegen Rusland, maar de zwaarste sanctie wordt nog niet ingezet

‘Het leiderschap van Rusland wordt ongenadig hard geraakt’, zegt premier Rutte in Brussel. De zwaarst mogelijke sanctie – Rusland afkoppelen van het mondiale betalingsverkeer – blijft nog op de plank.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden