Oorlog in OekraïneWinter

Rusland zet het sterkste wapen in: de winterkou

Een verkoopster van vlees verlicht haar stal op een markt in Kiev met een kaars tijdens stroomuitval.  Beeld AP
Een verkoopster van vlees verlicht haar stal op een markt in Kiev met een kaars tijdens stroomuitval.Beeld AP

Na anderhalve maand van gerichte bombardementen is Rusland erin geslaagd het Oekraïense elektriciteitsnet grotendeels plat te leggen. Winterkou is een Russisch wapen dat miljoenen Oekraïners bedreigt.

Eric Brassem

Woensdag was het weer raak in diverse Oekraïense steden: een Russische bommenregen trof elektriciteitsvoorzieningen in onder meer Kiev, Vinnitsa en Lviv. Delen van de hoofdstad zaten gistermiddag zonder stroom, in Lviv was de stroomuitval compleet. Ook in buurland Moldavië, met zijn aan Oekraïne gekoppelde elektriciteitsnet, viel gisteren tijdelijk de helft van het elektriciteitsnet uit.

Teams van reparateurs werken dag en nacht om de schade van wekenlange bommencampagnes te herstellen. Maar de schade is ‘kolossaal’, legt de directeur van elektriciteitsbedrijf Ukrenergo uit aan de Washington Post: sommige knooppunten zijn al vijf keer gebombardeerd. Ook gasvoorzieningen zijn mikpunt van Russische bommen. Groot probleem is dat ‘s lands grootste kerncentrale in Zaporizja, normaal goed voor 20 procent van de Oekraïense stroomvoorziening, door de Russen is bezet en afgekoppeld.

Onoverwinnelijkheidscentra

Kiev wil overal in het land ‘onoverwinnelijkheidscentra’ opzetten. Daarin kunnen inwoners zich gratis en de klok rond opwarmen, accu’s en telefoons opladen, het internet op en medicijnen krijgen. De autoriteiten zijn begonnen met de evacuatie van inwoners die weg willen uit Cherson. De Zuid-Oekraïense stad werd onlangs bevrijd, maar voor hun vertrek hebben de Russen elektriciteits- en watervoorzieningen verwoest.

“Voor miljoenen Oekraïners dreigt een levensbedreigende situatie”, waarschuwt de directeur van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Temperaturen in het land liggen nu al rond het vriespunt, en wintertemperaturen van min 20 graden zijn normaal. Honderden Oekraïense ziekenhuizen kampen met gebrek aan elektriciteit, verwarming, water en brandstof. Vaak zijn medische centra zelf ook doelwit: in de Zuid-Oekraïense stad Vilniansk kwam in de nacht van dinsdag op woensdag een twee dagen oude baby om toen een bom viel op de kraamafdeling van een ziekenhuis.

‘Allemaal de schuld van Kiev’

Rusland trekt zich niets aan van de groeiende stroom van internationale veroordelingen van zijn oorlogsstrategie. Die komt neer op het terroriseren van inwoners in de hoop het land te demoraliseren en vluchtelingenstromen richting West-Europa op gang te brengen, in de hoop de druk op Kiev en Europa op te voeren. Dat de Oekraïense bevolking lijdt onder bombardementen is de schuld van Kiev, dat weigert met ons te onderhandelen, zei Kremlinwoordvoerder Peskov vorige week.

Het Europese parlement heeft Rusland gisteren bestempeld als een ‘staat die terrorisme sponsort’. Dat stempel heeft vooral symbolische waarde, na de sancties die de EU al tegen het land heeft getroffen. Diverse nationale parlementen, bijvoorbeeld in de Baltische staten, Polen en Tsjechië hebben al eerder Rusland als terroristische staat aangemerkt, en ook de parlementaire assemblee van de Navo ging daartoe deze week over.

Vorige maand veroordeelde ook de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen de bommencampagne in krachtige bewoordingen. “Ruslands aanvallen op civiele infrastructuur, vooral elektriciteit, zijn oorlogsmisdaden. Mannen, vrouwen en kinderen van water, stroom en verwarming afsnijden met de winter op komst, dat zijn daden van pure terreur.”

Dagelijks achtduizend geïmporteerde generatoren

De Europese Unie heeft miljoenen euro’s ter beschikking gesteld om Oekraïne te helpen met het herstel van zijn voorzieningen. Uit een fonds met ruim 25 miljoen euro wordt Oekraïne voorzien van de apparatuur en materialen waar het om vraagt. Oekraïne importeert volgens Kiev nu dagelijks achtduizend generatoren.

Het ligt in de bedoeling om zowel Oekraïne als Moldavië aan het Europese netwerk te koppelen om stroomuitval op te vangen, maar dat werk zal pas in de loop van volgend jaar klaar zijn. Voor volgend jaar plant de EU een hulppakket van 18 miljard euro, maar het Rusland-gezinde Hongarije ligt dwars.

Kiev vraagt ook om meer westerse luchtafweersystemen. Die worden toegezegd, maar kunnen nooit volledige bescherming bieden. Oekraïne lijkt het huidige tempo en de omvang van de verwoestingen door aanvallen met raketten en drones niet te kunnen bijbenen - enig lichtpuntje is dat Rusland door zijn voorraden heen lijkt te raken.

Lees ook:

Geen stroom? Dan maar een boom in de eigen tuin omhakken om het warm te krijgen

Als gevolg van Russische aanslagen met raketten en drones op de energievoorziening zitten miljoenen Oekraïners dagelijks uren zonder elektriciteit.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden