AnalyseOorlog in Oekraïne

Rusland zegt zich terug te trekken uit Cherson, Kiev waarschuwt voor valstrik

Gedeporteerde inwoners uit de regio Cherson stappen uit in Dzjankoj, een stad in de door Rusland bezette Krim.  Beeld Reuters
Gedeporteerde inwoners uit de regio Cherson stappen uit in Dzjankoj, een stad in de door Rusland bezette Krim.Beeld Reuters

Rusland zal zich terugtrekken uit een groot deel van de Oekraïense regio Cherson, zegt een Russische bestuurder. Eerst zien, dan geloven, zegt Oekraïne.

Eric Brassem

Het zou een zoveelste nederlaag zijn voor Rusland en een opsteker voor Oekraïne. “Hoogstwaarschijnlijk zullen onze eenheden vertrekken naar de oostoever van de Dnjepr”, zei Kirill Stremoesov, een door Rusland aangestelde bestuurder van de regio en gelijknamige stad Cherson, gisteren tegen een Russische nieuwssite.

De regio Cherson, die doorsneden wordt door de Dnjepr, geldt als militaire springplank naar de Krim. Er waren al weken geruchten en aanwijzingen dat Rusland zich zou terugtrekken uit het westelijke deel. De stad Cherson heeft ook groot psychologisch belang: het is de enige grote stad die de Russen al een week na de inval op 24 februari ongeschonden konden veroveren.

Begin vorige maand pakte Oekraïne al een groot gebied in het noordwesten van de regio terug. Sindsdien putte het Oekraïense leger de Russen uit door hun aanvoerlijnen te bestoken. Dat lijkt effect te hebben gehad, wat zou pleiten voor een Russische terugtrekking.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Het Russische leger leek ook te rekenen op een groot Oekraïens offensief. Het verplaatst en versterkt al enige tijd zijn troepen ten oosten van de Dnjepr, waar ze zich ingraven. Het pro-Russische regiobestuur is verhuisd van Cherson-stad naar het 100 kilometer zuidelijker gelegen Skadovsk.

Ontvolking

De stad Cherson is inmiddels grotendeels ontvolkt. Het pro-Russische bestuur gelastte twee weken geleden de ontruiming van een groot gebied ten westen van de Dnjepr. Tienduizenden burgers zijn gedeporteerd naar Rusland of naar bezet gebied. Dinsdag kregen ook zo’n 70.000 inwoners ten oosten van de Dnjepr bevel hun biezen te pakken.

Rusland voert daarvoor humanitaire motieven aan. Oekraïne zou de Kachovka-stuwdam in de Dnjepr, in door Rusland bezet gebied, willen opblazen, en zo een groot gebied blank zetten. Die aantijging ontbeert logica, want Oekraïne zou niets opschieten met zo’n verwoestende actie. Volgens Kiev is Rusland zelf van plan de dam op te blazen en dat Oekraïne in de schoenen te schuiven.

Zelfs als Rusland de dam intact laat, heeft de ontvolking ‘zin’. Oekraïense partizanen, die achter de frontlinie spioneren en aanslagen plegen op pro-Russische bestuurders, kunnen zich niet meer onder de inwoners verschuilen.

The New York Times onthulde onlangs dat de Russische militaire top vorige maand heeft vergaderd over de eventuele inzet van kernwapens in Oekraïne. Welke scenario’s zij bespraken, is onbekend. Verlies van de Krim zal zeker voorbij zijn gekomen. Een militaire nederlaag in Cherson wellicht ook.

Smoes

Mogelijk is de verzonnen dreiging van een vloedgolf slechts een Russische smoes om zich zonder smadelijke nederlaag terug te trekken naar de oostoever. Opblazen kan daarna altijd nog. Kiev waarschuwt dat de aangekondigde terugtrekking ook een valstrik van de Russen kan zijn. “Om de indruk te wekken dat dorpen zijn verlaten, dat het veilig is om ze te betreden, terwijl ze zich voorbereiden op straatgevechten”, aldus de Oekraïense militaire woordvoerder Natalja Hoemenjoek.

Oekraïne heeft Rusland op veel plekken in het defensief gedrongen. Alleen bij het noordelijker gelegen Bachmoet valt Rusland al wekenlang aan, onder aanvoering van het Wagner-huurlingenleger. Maar die manschappen, onder wie veel veroordeelde misdadigers aan wie kwijtschelding van straf is beloofd, lijken weinig te vorderen en veel te sneuvelen. Moskou probeert door inzet van meer troepen de strijd te keren, of die op zijn minst zo lang mogelijk te rekken. Poetin zal hopen dat toenemende onrust in het Westen door brandstoftekorten en inflatie zal leiden tot afnemende solidariteit, en minder steun aan Oekraïne.

Kanonnenvoer

Rusland zegt dat het de ‘gedeeltelijke mobilisatie’ van 300.000 mannen, die president Poetin in september per decreet gelastte, heeft voltooid. Zo’n 82.000 van deze opgeroepen reservisten zijn al aan het vechten in Oekraïne, aldus de Russische minister van defensie Sergej Sjojgoe. Maar volgens berichten op Russische sociale media worden er nog steeds mannen geronseld.

Militaire analisten zijn het erover eens dat veel van de rekruten weinig meer dan kanonnenvoer zijn. Legio filmpjes op sociale media tonen morrende rekruten die ongetraind en slecht bewapend worden ingezet, voor zover het Oekraïense leger ze niet al gedood heeft of krijgsgevangen gemaakt.

Rusland kan op termijn zijn uitgeputte strijdkrachten niet alleen met reservisten, maar ook met verse dienstplichtigen aanvullen. Vanaf deze week wordt een nieuwe lichting opgeroepen van 120.000 man. Zij hoeven niet naar Oekraïne, verzekeren de autoriteiten. Maar volgens de regels mogen ze na vier maanden training wel naar krijgsgebied worden gestuurd. Ook de staat van beleg, die geldt in bepaalde Russische gebieden en in alle bezette Oekraïense gebieden, laat alle beperkingen op krijgsplicht vervallen.

Lees ook:

Oekraïne wint terrein, maar deze militairen brengen daarvoor een groot offer

In de zuidelijke provincie Cherson wint het Oekraïense leger terrein terug op de Russen. Maar daarvoor brengen de militairen een groot offer.‘Deze jongens gaven alles wat ze hebben: hun leven.’

Meedogenloze Russische commandant moet het tij in Oekraïne keren

President Poetin heeft generaal Soerovikin benoemd tot commandant van de Russische troepen in Oekraïne. De 56-jarige militair is een ijzervreter.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden