Verzoeningspoging

Rusland verdeelt de wereldleiders op ‘moeilijkste G20-top ooit’

De Russische buitenlandminister Sergej Lavrov arriveert in Bali.  Beeld REUTERS
De Russische buitenlandminister Sergej Lavrov arriveert in Bali.Beeld REUTERS

Op de volgens Indonesië ‘moeilijkste G20-top ooit’ zoekt het gastland naar verzoening tussen het Westen en Rusland. De kans van slagen is bijzonder klein.

Anne ter Rele

Even leek het erop dat de Russische buitenlandminister Sergej Lavrov de G20-top op Bali, die vandaag begint, aan zich voorbij moest laten gaan. Maandagochtend meldde persbureau AP dat de minister met hartproblemen naar het ziekenhuis was gebracht, kort na zijn aankomst op het Indonesische eiland.

De G20 is een club van 19 landen plus de EU, die samen 80 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product vertegenwoordigen. De grote afwezige op de top is de Russische president Vladimir Poetin, die volgens het Kremlin te druk is voor een bezoek. Vermoed wordt dat ook zijn slechte relatie met het Westen een rol speelt.

Ruslands aanwezigheid op de top is controversieel. Westerse landen willen een blok vormen tegen Moskou: zo zou de EU ‘al het mogelijke’ doen om Rusland te isoleren, volgens de Britse krant The Telegraph. Zelfs het Verenigd Koninkrijk, dat normaal niet zo houdt van gezamenlijke Europese buitenlandpolitiek, heeft zich aangesloten bij het Europese front.

Het is een flinke opgave voor gastland Indonesië, dat juist zoekt naar toenadering met Rusland. De Indonesische president Joko Widodo, meestal Jokowi genoemd, riep dit weekend westerse leiders op te stoppen met de felle kritiek op Rusland.

Indonesië, de huidige G20-voorzitter, heeft een ambitieus doel: het publiceren van een gezamenlijke verklaring aan het einde van de top, waaronder ook Rusland haar handtekening kan zetten. Volgens de nieuwssite Politico oefenen Indonesische diplomaten flinke druk uit op westerse landen om ‘flexibiliteit te tonen’.

Economische kijk op het conflict

Het onderhouden van economische banden met zowel Rusland als Oekraïne is belangrijk voor Indonesië, dat met 275 miljoen inwoners de zeventiende economie ter wereld is. In 2050 hoopt het land de vierde economie ter wereld te worden, na China, India en de VS.

Oekraïne is bovendien de op een na grootste graanproducent voor de Indonesische markt, maar Rusland belemmert sinds begin dit jaar de export van graan en mest. De oorlog leidde al tot schaarste aan instant noodles in Indonesische winkeltjes. Het land vreest een fikse stijging van voedselprijzen.

De pragmatische Widodo bezocht deze zomer daarom zowel Oekraïne als Rusland, kort na elkaar. “Indonesië wil dat deze oorlog snel eindigt”, zei Jokowi toen. “De keten van voedsel, mest en energie moet onmiddellijk hersteld worden. ”

Onthouding van stemming

Ook veel andere groeiende economieën onderhouden het liefst goede banden met zowel de EU als Rusland en zien het niet zitten zich fel uit te spreken. Een maand geleden onthielden G20-landen India, China en Zuid-Afrika zich van stemming toen de Verenigde Naties besloten over afkeuring van de invasie in Oekraïne. Ook Saudi-Arabië en Brazilië zijn voorzichtig.

Die neutraliteit kan het bereiken van een gezamenlijke verklaring lastig maken. Vooral China zou daarin geen directe kritiek op Rusland accepteren.

Eén verzoeningspoging is al mislukt: het verzamelen van alle wereldleiders voor de ‘G20-familiefoto’, die traditioneel op de eerste dag wordt gemaakt. Meerdere westerse leiders weigerden die foto, met name omdat ze niet met Lavrov in één frame willen staan.

Want ondanks berichten over zijn hartproblemen lijkt Lavrov er gewoon bij te zijn. Hij deed het bericht over zijn ziekenhuisbezoek af als ‘onzin’. Maandagochtend poogde Lavrov zijn goede gezondheid te bewijzen met een foto van hem op Bali, gehuld in een T-shirt van de Amerikaanse kunstenaar Jean-Michel Basquiat en een korte broek.

Biden: Geen conflict met China

De Amerikaanse president Joe Biden en de Chinese leider Xi Jinping spraken maandag, aan de vooravond van de G20 op Bali, bijna drie uur lang met elkaar. Het overleg ging onder meer over Taiwan, de mensenrechten in China, klimaatmaatregelen en de oorlog in Oekraïne.

Naar de ontmoeting werd uitgekeken vanwege de grote spanning tussen de twee wereldmachten. China was boos vanwege het bezoek van voorzitter Nancy Pelosi van het Huis van Afgevaardigden aan Taiwan in augustus. De VS hebben strikte beperkingen opgelegd aan de export van technologie naar China.

Biden uitte na het gesprek geen harde woorden. “We concurreren krachtig, maar ik ben niet uit op een conflict.” Over de oorlog in Oekraïne zei Biden dat Xi en hij het eens zijn dat het gebruik van kernwapens, of daarmee dreigen, ‘volkomen onacceptabel’ is. Het overleg over klimaatmaatregelen tussen de twee landen, dat stillag sinds Pelosi’s bezoek aan Taiwan, wordt hervat.

Xi herhaalde het grote belang van de kwestie-Taiwan. Volgens Peking zijn alle middelen geoorloofd om het eiland voor de kust onder Chinees gezag te brengen. Xi sprak van ‘een rode lijn’, maar Biden zei niet te verwachten dat een Chinese invasie van Taiwan op handen is.

Afgesproken is dat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Antony Blinken naar Peking gaat voor verder overleg.

Lees ook:

Poetin is terug op het wereldtoneel, dankzij China, Brazilië, India en Zuid-Afrika

Rusland deed afgelopen juni mee aan een top van zogenoemde Brics-landen, waarvan China gastland is. Poetin laat zien dat hij minder geïsoleerd is dan het Westen zou willen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden