Showproces?

Rusland straft vermeend terreurnetwerk snoeihard

Een steunbetuiging aan hoofdverdachte Dmitri Ptsjelintsev.Beeld Alexander Shcherbak/TASS

Zeven mannen zijn veroordeeld tot hoge straffen wegens geplande terreur. Een showproces, zegt de familie.

“Achttien jaar strafkolonie met verzwaard regime.” Uiterlijk onbewogen hoort Dmitri Ptsjelintsev, staand in een glazen kooi in de rechtszaal, het over hem gevelde vonnis aan. Zes medeverdachten krijgen kortere straffen opgelegd, van zes tot zestien jaar. De aanwezige familieleden en sympathisanten uiten luidkeels hun woede over de vonnissen. Psjelintsevs moeder Svetlana steekt haar vuist omhoog, als steunbetuiging aan haar zoon.

Plaats van handeling is de militaire rechtbank in de Russische provinciestad Penza. De zeven veroordeelde mannen zijn volgens de rechter leden van een terroristische organisatie, die zou opereren onder de naam ‘Netwerk’ en aanslagen zou hebben beraamd tijdens de presidentsverkiezingen en het wereldkampioenschap voetbal in Rusland. Geschokte familie, vrienden en critici verwijzen dat naar het rijk der fabelen en zien een opvallende gelijkenis met showprocessen uit de Stalintijd.

“Ze zouden de situatie in het land hebben willen destabiliseren, massale onrust uitlokken, een revolutie ontketenen en de bestaande staatsstructuur omverwerpen”, verzucht Svetlana Ptsjelintseva kort voor de uitspraak. Haar nu 27-jarige zoon Dmitri werd in 2017 gearresteerd en bestempeld tot leider van de groep, maar concrete bewijzen voor zijn schuld zijn er niet, een motief evenmin, zegt Ptsjelintseva.

De verdachten in de zaak, die ook heeft geleid tot enkele arrestaties in St. Petersburg, kenden elkaar niet allemaal. Onder hen waren dierenbeschermers, een loodgieter en een kok, sommigen deden aan liefdadigheid, een enkeling stond bekend als anti-fascist. Dmitri Ptsjelintsev was – met officiële vergunning – schietinstructeur, en beoefende in zijn vrije tijd met andere gedaagden het schietspel airsoft. 

 Moeders bundelen krachten

“Op een niet nader vastgesteld tijdstip, onder niet vastgestelde omstandigheden, op een niet vastgestelde plaats, zouden zij gepland hebben iets te gaan plannen. Niets concreets dus”, zegt Ptsjelintseva. Volgens haar en andere ouders van de gedaagden zijn hun zoons gemarteld om bekentenissen af te dwingen. Dat lukte in sommige gevallen, maar de meesten hebben hun woorden later weer ingetrokken, ook Dmitri Ptsjelintsev.

“Toen onze zoon voor het eerst zijn bekentenis introk kwamen medewerkers van [de veiligheidsdienst] FSB de volgende dag bij hem en hebben ze hem opnieuw gemarteld. Dat gebeurde in een afzonderlijk gebouw op het terrein van de gevangenis, in een speciale cel. Ze maakten draden aan zijn tenen vast en gaven stroomstoten.” Ptsjelintseva vertelt dat haar zoon ook is afgetuigd en aan zijn benen opgehangen. Er is geen onderzoek gedaan naar deze claims van marteling. De ouders van Ptsjelintsev geloven stellig dat de geruchtmakende zaak is verzonnen om te demonstreren hoe alert de veiligheidsdiensten wel niet waren in de aanloop naar de presidentsverkiezingen en het WK voetbal.

Eind vorig jaar hebben de moeders van de verdachten in deze en vergelijkbare strafzaken de krachten gebundeld. Zo is er het geruchtmakende proces tegen een groep jongeren die wordt verdacht van extremisme, waarin een provocateur van de veiligheidsdienst een centrale rol speelt. Of de zaak tegen de islamitische Hizb ut-Tahrir, die in Rusland te boek staat als terroristische organisatie. Tegen leden van die groep zijn gevangenisstraffen tot 25 jaar geëist.

Lees ook:

Nadja Tolokonnikova (Pussy Riot) zat twee jaar in een Russisch strafkamp

Pussy Riot-icoon Nadja Tolokonnikova hoopt honderd jaar na de Oktoberrevolutie het protest in Rusland nieuw leven in te blazen. In haar boek ‘Zo begin je een revolutie’ geeft ze een voorzetje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden