Oorlog in Oekraïne

Rusland plant annexatie Oekraïense provincies binnen een week

Oekraïense soldaten bij Izjoem, dat onlangs op het Russische leger is heroverd. De plannen op de 'referenda' volgen op grote successen van het Oekraïense leger in Oost-Oekraïne.  Beeld AP
Oekraïense soldaten bij Izjoem, dat onlangs op het Russische leger is heroverd. De plannen op de 'referenda' volgen op grote successen van het Oekraïense leger in Oost-Oekraïne.Beeld AP

Het Kremlin zet een grote stap op de escalatieladder in Oekraïne. De veroverde delen van Oekraïne moeten liefst binnen een week onderdeel van Rusland worden.

Eric Brassem

De door Rusland aangestelde bestuurders van de Oekraïense provincies Donetsk, Loegansk, Zaporizja en Cherson willen vanaf vrijdag tot uiterlijk volgende week dinsdag ‘referenda’ houden over aansluiting bij Rusland.

De logica achter dit plan is dat de - voorspelbare - uitslag deze gebieden, die zo’n 15 procent van het Oekraïense grondgebied beslaan, in de ogen van Moskou tot Russisch grondgebied maakt. En in die redenering zou het Oekraïense leger dus niet meer strijden tegen het Russische leger in Oekraïne, maar zou het Rusland zelf aanvallen.

Opmaat naar algehele mobilisatie?

Dmitri Medvedev, de oud-president en vicevoorzitter van de veiligheidsraad van Rusland, spelde het dinsdag zelf uit in een bericht op Telegram over de betekenis van de 'referenda’: ‘Aantasting van Russisch grondgebied is een misdaad die toestaat om alle middelen van zelfverdediging aan te wenden.’

Een aanval op ‘Russisch grondgebied’ maakt volgens de Russische doctrine inzet van kernwapens mogelijk. Dat verholen dreigement heeft Moskou vanaf het begin van de grootschalige invasie in februari geuit, en wordt met een annexatie weer kracht bijgezet.

De annexatie van het Oekraïense gebied kan ook een opmaat vormen voor algehele mobilisatie in Rusland. Voor die drastische maatregel is president Poetin tot dusverre teruggeschrokken, omdat hij zich daarmee vermoedelijk niet populair maakt. Bovendien plaatsen militair analisten vraagtekens bij Ruslands capaciteit om op die manier snel meer inzetbare strijdkrachten op de been te brengen. Maar een teken dat het Kremlin dat toch overweegt is dat het parlement er dinsdag nog snel een wet doorheen jaste die hogere straffen stelt op desertie.

Laat op de avond sprak sprak Andrej Kartapolov, de voorzitter van de defensiecommissie van het parlement tegen dat er nu al een algehele mobilisatie komt. Wel zei hij dat ‘op sommige plekken’ de staat van beleg wordt afgekondigd.

‘Onderdeel van een verenigd land’

Voor Oekraïne verandert er niets aan de situatie in de door Rusland bezette gebieden, wat de uitkomst van de ‘schijnreferenda’ ook zal zijn, zei minister van buitenlandse zaken Dmitro Koeleba. Hij benadrukt dat Oekraïne door zal gaan met het bevrijden van het land, ongeacht of Rusland de gebieden annexeert na afloop van de referenda. Kiev ziet het plan als een Russische poging om het initiatief terug te winnen na de nederlagen in de provincie Charkov van de afgelopen tijd.

Ook het Westen zal de ‘fictieve referendums’ niet als legitiem accepteren, zei de Duitse bondskanselier Scholz in de marge van de vergadering van de Algemene Raad van de Verenigde Naties. “Dit is allemaal niet meer dan een poging om de imperialistische agressie een jasje te geven.” Ook de nationale veiligheidsadviseur van het Witte Huis, Jake Sullivan, veroordeelde het ‘schijnreferendum’.

In veel van de provincies waar Rusland de volksraadplegingen wil houden wordt nog gevochten, Donetsk is voor een groot deel nog in handen van Oekraïne. De meeste inwoners van de door Rusland bezette delen zijn hun woonplaatsen ontvlucht.

Het wachten was dinsdag op een aangekondigd gezamenlijk tv-optreden van Poetin en zijn minister van defensie, Sergej Sjojgoe. Maar dat werd eerst anderhalf uur uitgesteld, en daarna verdween de aankondiging. ‘Ga maar naar bed’, tweette de hoofdredacteur van staatspropagandzender RT, Margarita Simonjan even voor half tien Nederlandse tijd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden