Gasleiding

Rusland neemt een van de meest drastische economische stappen tot nu toe: Polen en Bulgarije krijgen geen gas meer

Het logo van Gazprom.  Beeld REUTERS
Het logo van Gazprom.Beeld REUTERS

Het Kremlin voert zijn dreigementen uit om landen die niet in roebels betalen af te sluiten van gas. Na Polen krijgt nu ook Bulgarije vanaf woensdag geen Russisch gas meer. Wacht meer landen dat lot?

Wendelmoet Boersema

Polen en eerder al Bulgarije hebben de actie van het Russische staatsgasbedrijf Gazprom bevestigd. Het is een van de meest drastische economische stappen tot nu toe. Rusland kondigde in maart aan dat ‘onvriendelijke landen’ hun gasrekening in roebels moesten gaan betalen. Onvriendelijk slaat volgens het Kremlin op landen die militaire en politieke steun geven aan Oekraïne. Tot die landen behoren alle lidstaten van de Europese Unie.

“Eenzijdige chantage is onacceptabel”, aldus de Bulgaarse premier Kiril Petkov. Bulgarije bekijkt daarom wat het met de huidige gascontracten met Gazprom zal doen, inclusief de doorlevering van Russisch gas aan Servië en Hongarije. Bulgarije ontvangt het Russisch gas via een pijpleiding en heeft naar eigen zeggen altijd op tijd betaald.

De EU zint op een gezamenlijke actie

Rusland wil op deze manier ook de westerse sancties naar aanleiding van de Russische inval in Oekraïne vergelden. Dat maakt vooral de landen zenuwachtig die nog voor een zeer groot deel afhankelijk zijn van Russisch gas, zoals Finland of Hongarije.

De EU zint ook op een gezamenlijke reactie, aldus de voorzitter van de Europese commissie Ursula von der Leyen, die de stap van Gazprom alvast ‘onacceptabel’ noemt. Voor de oorlog in Oekraïne nam de EU als geheel 40 procent van haar gas af bij de Russen, maar de onderlinge verschillen zijn groot.

Nederland geldt in de ogen van de Russen inmiddels ook als onvriendelijk land. Minister Rob Jetten van klimaat en energie kondigde vorige week aan dat Nederland voor het einde van het jaar wil stoppen met de import van Russisch gas. Dat was tot voor kort goed voor 15 procent van het totaal.

De helft van het gas uit Rusland

De Poolse minister van klimaat zegt dat Polen zich geen zorgen hoeven te maken dat ze zonder gas komen te zitten. “In feite zijn we al jaren onafhankelijk van Rusland, we hebben genoeg reserves”, schrijft zij op Twitter. Polen koopt gas via een nieuwe pijpleiding uit Noorwegen, maar ook uit Duitsland, wat technisch gezien wel Russisch gas kan zijn. In feite kwam voor de oorlog nog de helft van het gas uit Rusland. Als een van de eerste lidstaten stelde Polen in maart dat het voor het einde van dit jaar met de import van alle Russische energie wil stoppen.

Russisch gas komt langs verschillende routes Europa binnen. Sinds 2011 is er de rechtstreekse megapijp van Rusland naar Duitsland, de Nord Stream 1. Al sinds de Koude Oorlog stroomt er gas via Oekraïne en Slowakije Europa binnen, later ook via Wit-Rusland en Polen. Via de Turkstream in de Zwarte Zee loopt er een route via Turkije en Griekenland Europa binnen.

Langer openlaten van kolencentrales

Bulgarije ontvangt 90 procent van zijn gas via deze Turkstream, middels een tienjarig contract met Gazprom dat eind dit jaar sowieso zou aflopen. Het land zal alles op alles moeten zetten om alternatieven te vinden, zoals vloeibaar gas via Griekse en Turkse havens.

Bulgarije is dus niet de enige die andere leveranciers zoekt. Bijna alle EU-lidstaten zoeken alternatieven in de vorm van duurzame energie, vloeibaar gas, het langer open laten van kolencentrales en besparing op gasverbruik. Hongarije laat weten dat de gasstroom via Bulgarije op dit moment nog ononderbroken is. Ook Duitsland zegt dat de toevoer via de Nord Stream nog loopt.

De gasprijs op de wereldmarkt piekte na het besluit van Gazprom meteen met een stijging van 24 procent.

Lees ook:

Om zich los te maken van Rusland aast Europa op gas uit mediterrane regio

De Italiaanse premier Mario Draghi vloog eerder deze maand persoonlijk naar Algiers om de deal te sluiten.

Afhankelijk van gas uit Rusland, ja dat zijn we. Het goede nieuws: er zijn alternatieven

Europa is sterk afhankelijk van gas uit Rusland. Maar de EU kan, als ze wil, die afhankelijkheid snel verminderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden