CoronavirusRusland

Rusland kan de pandemie niet aan, vooral door wantrouwen tegen overheid

Medewerkers van het Russische federale orgaan voor noodsituaties ontsmetten een treinstation in Moskou. Beeld EPA
Medewerkers van het Russische federale orgaan voor noodsituaties ontsmetten een treinstation in Moskou.Beeld EPA

Donderdag gaat in Moskou een verplichte ‘verlofperiode’ van start om de hevigste coronagolf tot nog toe te breken. De maatregel lijkt vooral symptoombestrijding.

Jarron Kamphorst

Ze duiken steeds meer op in het Moskouse straatbeeld: vrouwen en mannen gehuld in gele overalls en gasmaskers met op hun rug een container met transparante vloeistof en in hun hand een zwarte stofzuigerslang waarmee ze het desinfecterende spul in de rondte sproeien. De apocalyptische types van het Russische federale orgaan voor noodsituaties vertonen zich voornamelijk op de drukke knooppunten van de hoofdstad zoals metro- en treinstations, grote pleinen en winkelcentra.

In zekere zin symboliseren ze de pandemiepaniek die Rusland momenteel in zijn greep heeft. Want net als elders in Europa grijpt ook in Rusland het coronavirus weer om zich heen nu de dagen langzaam kouder worden en Russen weer massaal naar binnen trekken om de lange winter het hoofd te bieden. Het leidt in Rusland deze maand tot de grootste besmettingsgolf sinds het begin van de pandemie. Vrijwel elke dag sneuvelt er een record.

Eerder regel dan uitzondering

Neem een dag als woensdag waarop de autoriteiten 36.582 nieuwe Covid-19-besmettingen en 1123 doden registreerden. Nog nooit eerder kwamen er binnen 24 uur zoveel mensen om het leven door het virus. Bovendien zijn zulke cijfers de afgelopen weken eerder regel dan uitzondering. Dinsdag ging het om 36.446 besmettingen en 1106 sterfgevallen, een dag eerder was de verhouding 37.930 en 1069.

Daarmee komt het totaal aantal Russische sterfgevallen door het coronavirus inmiddels uit op 233.898, het hoogste aantal in Europa. En dat zijn nog maar de officiële cijfers; algemeen wordt aangenomen dat ze een zware onderschatting zijn van de werkelijkheid. Zo berekende The Moscow Times op basis van statistieken van Rosstat, het Russische CBS, dat de oversterfte sinds het uitbreken van de pandemie inmiddels ver boven de 660.000 ligt.

Hoewel Moskou en andere grote steden over speciaal omgebouwde covid-klinieken beschikken die de druk nog enigszins kunnen opvangen, kraakt het zorgsysteem elders in het land in zijn voegen. Zoals op de geannexeerde Krim waar ziekenhuizen noodgedwongen patiënten op de gangen moeten leggen en waar de autoriteiten van de regionale hoofdstad Simferopol nu mobiele koelinstallaties willen aanschaffen omdat de mortuaria vol liggen.

De situatie is dan ook reden tot grote zorg voor de Russische autoriteiten die vorige week een zogeheten betaalde ‘verlofweek’ afkondigden. Vanaf 30 oktober moeten alle niet-essentiële bedrijven minimaal één week dicht. In Moskou gaan de restricties donderdag al in.

Lage vaccinatiegraad

Met de verplichte verlofweek hoopt het Kremlin de explosieve toename van coronagevallen een halt toe te roepen. Al is dat vermoedelijk tegen beter weten in. Het werkelijke probleem is immers de lage vaccinatiegraad. Tot nu toe is slechts een kleine dertig procent van alle 145 miljoen Russen volledig gevaccineerd.

Redenen voor de lage vaccinatiegraad zijn voornamelijk te zoeken in een diepgeworteld wantrouwen jegens de overheid. Ook bleef een goede overheidscampagne uit om burgers over te halen een naald in hun arm te zetten. De focus lag eerder op het propageren van het in Rusland ontwikkelde Spoetnik-vaccin en het afkammen van zijn westerse concurrenten. Van een werkelijk goed georganiseerde pr-campagne waarbij influencers, bekende Russen en populaire politici op radio en televisie vertellen hoe een vaccin het land uit de pandemie kan leiden, was geen sprake.

Sowieso was er de afgelopen maanden sprake van een spervuur aan gemengde signalen vanuit de overheid, die in eerste instantie de gevaren van het virus bagatelliseerde, om vervolgens de ‘overwinning’ op het virus uit te roepen, en daarna weer iedereen massaal aan te sporen een prik te halen. Bovendien durven de autoriteiten zich niet aan een strikte lockdown of verplichte thuisisolatie te wagen. De laatste keer ze dat probeerden, eind maart 2020, zakten de populariteitscijfers van de regering als een kaartenhuis in elkaar. Om diezelfde reden zal verplichte vaccinatie ook niet op de tekentafel aan het Rode Plein liggen.

En dus blijft het bij een halfbakken tussenoplossing. Wat dat betreft staan de wandelende gele pakken die hun containers met desinfectiespray op de straten van Moskou leegsproeien nog het meest symbool voor het onvermogen en de onmacht van de Russische regering. Aan de oppervlakte haalt het wellicht iets uit, maar dat het onderliggende probleem ermee verdwijnt, lijkt uitgesloten.

Lees ook:

Protest tegen ‘gedwongen vaccinaties’ in Rusland. ‘Straks mag je je huis niet meer uit’

Nu het aantal coronabesmettingen in Moskou snel stijgt, voeren de autoriteiten de vaccinatiedruk op. ‘Poetin had beloofd dat vaccinatie vrijwillig zou zijn.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden