Oorlog in OekraïneGraanbevoorrading

Rusland: Hongersnood is schuld van Oekraïne en het Westen

Een vrachtschip in de haven van Sulina in Roemenië. Beeld Getty Images
Een vrachtschip in de haven van Sulina in Roemenië.Beeld Getty Images

Rusland speelt de vermoorde onschuld. Stijgende graanprijzen, hongersnood? Dat is de schuld van het Westen en Oekraïne.

Eric Brassem

Twee miljoen ton. Zoveel graan kan Oekraïne maximaal maandelijks exporteren, zo maakte Kiev dinsdag bekend. Dat lijkt een hoop, maar dat is slechts een derde van wat voor de oorlog normaal was.

En dat is een ramp voor Oekraïne. De silo’s, waarin nu 20 à 25 miljoen ton ligt, raken onherroepelijk overvol als in de herfst enige tientallen miljoenen ton nieuwe oogst van het veld komt. Bovendien pakt die beperkte graanexport veel duurder uit dan normaal, omdat Oekraïne de havens aan de Zwarte Zee en de Zee van Azov niet kan gebruiken.

Jawel hoor, liet Moskou dinsdag weten: we hebben Marioepol en Berdjansk – havens die Rusland heeft ingenomen – weer klaar gemaakt voor gebruik.

Zelfs als dat klopt, na alle verwoestingen, is gebruik van die havens geen optie, zegt Michel Rademakers, adjunct-directeur van de Haagse denktank HCSS. “Eerst zou een boer zijn graan door vijandelijk gebied moeten zien te krijgen. En dan moet hij het overdragen aan de Russen? Het gaat om grote bedragen.”

Eerst sancties intrekken

Alternatieven zijn ook weinig aanlokkelijk. De Baltische staten stellen hun havens graag open voor Oekraïne. Maar het vervoer zou liefst per trein moeten, door Wit-Rusland. Deze bondgenoot van Moskou zal intrekking van de westerse sancties eisen. En die prijs is Kiev te hoog.

Via Poolse havens kan het graan wel weg. Maar omdat het West-Europese spoor smaller is dan het Oekraïense, is aanvoer per trein niet erg economisch. Datzelfde geldt voor transport per vrachtwagen. Oekraïne exporteert zijn graan ook over de weg naar de plaatsen Reni en Izmail, en vandaar over de Donau naar de Roemeense haven Constanta.

Maar veel meer opties heeft Oekraïne niet. De voornaamste havenstad, Odessa, is geblokkeerd door Russische schepen, al moeten die afstand bewaren vanwege de dreiging van Oekraïense anti-scheepsraketten. Ook twee kleinere havens, Tsjornomorsk en Joezjne, zitten dicht.

Verzekeringspremies voor schepen zijn niet alleen onbetaalbaar wegens het risico van bewuste beschieting door Russische schepen. Ook zeemijnen vormen een bedreiging voor de scheepvaart, net als treffers bij vergissing. Vorige week bombardeerde Rusland nog, al dan niet per abuis, de graanterminal van Mykolaiv.

Weg met die Oekraïense mijnen

Maar volgens Rusland zijn toch echt Oekraïne en het Westen verantwoordelijk voor de gestegen graanprijzen. Om scheepsverkeer weer mogelijk te maken, moet Oekraïne de mijnen voor zijn kust opruimen, vindt het Kremlin – al liggen die daar om een Russische landing te voorkomen.

Rusland is bereid om westerse schepen doorgang te verlenen, zei president Poetin vorige week tegen de bezoekende voorzitter van de Afrikaanse Unie, Macky Sall. Sall herhaalde tegenover de pers een verwijt dat uit de Russische koker kwam: westerse sancties belemmeren de uitvoer van graan, ook al valt graanexport niet onder westerse sancties. Rademakers: “Hooguit kunnen zich problemen voordoen met betalingen naar Russische banken, bijvoorbeeld door tussenhandelaren.”

Rusland en Turkije overleggen woensdag verder over ideeën voor een veilige scheepscorridor. Volgens Kremlinwoordvoerder Peskov moet de Russische marine schepen dan wel controleren op wapens, en ze begeleiden. Internationale legitimering voor de Russische marine als grensbewaker: precies wat Oekraïne niet zal willen.

Lees ook:

Veilige ‘corridors’ in de Zwarte Zee moeten voedselcrisis voorkomen

Gaat de graanschuur van de wereld weer open? Dankzij diplomatiek overleg komen er mogelijk binnenkort ‘voedselcorridors’ over de Zwarte Zee, om onder meer graan het land uit te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden