Syrië

Rusland doet handjeklap met Turkije over grenzen Noord-Syrië

De Turkse president Erdogan (links) ontmoette dinsdag zij Russische ambtgenoot Poetin. Beeld EPA

De Russische en Turkse presidenten Poetin en Erdogan hebben een verdeelplan gemaakt voor Noord-Syrië. Syriërs zelf zijn er niet bij betrokken.

Vanuit het Russische kustplaatsje Sotsji aan de Zwarte Zee bepaalden dinsdag de Russische president Poetin en zijn Turkse collega Erdogan hoe Noord-Syrië verdeeld gaat worden. Dat deed denken aan hoe dat begin twintigste eeuw ging, toen met één pennestreek koloniale gebieden werden verdeeld. De Turkse president toonde aan het begin van het gesprek met Poetin een bewerkte kaart van Syrië, waarin een nieuwe grens te zien was.

Zonder de aanwezigheid van Syriërs besloten de twee leiders dat de Koerdische strijders zich moeten terugtrekken tot 30 kilometer van de Turks-Syrische grens. Zij krijgen daarvoor 150 uur de tijd. Turkije en Rusland hebben ook afgesproken dat zij gezamenlijk zullen patrouilleren in Noord-Syrië. Moskou en Ankara spraken af dat de Koerdische strijders niet meer terugkeren naar het grensgebied.

Wapenstilstand

De Amerikanen, die van oudsher over alle belangrijke zaken in het Midden-Oosten meebeslissen, zijn met hun terugtrekking uit delen van Noord-Syrië ook hun invloed kwijtgeraakt. De VS hadden vorige week nog wel een wapenstilstand bereikt tussen Turkije en de Koerden, maar aan die afspraak is Erdogan niet meer gebonden. De VS en Turkije hadden alleen afgesproken dat er vijf dagen een wapenstilstand zou zijn. Die deal liep af op hetzelfde moment dat Rusland en Turkije hun nieuwe deal beklonken.

Koerdische strijders meldden dinsdag dat zij aan hun verplichtingen hebben voldaan wat betreft de Turks-Amerikaanse overeenkomst: ze hebben zich teruggetrokken uit de gebieden waar werd gevochten voordat het ultimatum van vijf dagen afliep. Die terugtrekking heeft weinig zin gehad, nu Rusland en Turkije hebben afgesproken dat de Koerdische strijders zich nog verder zuidwaarts moeten verplaatsen.

Erdogan erkent Assad

Opmerkelijk aan de Russisch-Turkse deal is dat Poetin ermee instemt dat Turkije in delen van Noord-Syrië blijft, maar ook dat Erdogan voor het eerst in jaren het gezag van president Assad erkent. Erdogan steunt de opstandelingen in de strijd tegen Assad, maar nu stemt hij er expliciet mee in dat het Syrische leger terugkeert naar de grens.

In de deal staat ook dat op den duur alle buitenlandse militairen , dus ook de Turkse en Russische, Syrië moeten verlaten. De Syrische president Assad was eerder op de dag niet te spreken over de Turkse aanwezigheid in Noord-Syrië. Hij noemde president Erdogan “een dief, die fabrieken, tarwe en brandstof steelt, en tegenwoordig zich ook vergrijpt aan andermans grondgebied”. Hij zei een ‘volksverzet’ te steunen tegen de Turkse invasiemacht.

Het Syrische leger is ondertussen begonnen met de voorbereidingen van een nieuw offensief in de westelijke provincie Idlib. Nu veel opstandelingen uit die provincie door Turkije worden ingezet voor de invasie van Noord-Syrië, is Idlib minder bewaakt. Assad zal van die kans gebruik maken om de aanval te openen.

Erdogan: Turkije heeft recht op nucleair wapen

De Turkse president Erdogan wil dat zijn land niet alleen een regionale macht wordt, maar ook een nucleaire macht. In september liet hij tijdens een partijbijeenkomst weten dat Turkije recht heeft op nucleaire wapens. “Sommige landen hebben raketten met kernkoppen, en niet een of twee. Maar wij kunnen ze niet hebben. Dit kan ik niet accepteren.”

Hij noemde Israël, ‘bijna onze buurman’. Dat intimideert volgens Erdogan andere landen met het bezit van kernwapens. “Niemand kan ze wat maken.”

Mede door zijn uitspraken en de verzuurde relatie tussen het Westen en Turkije, maken westerse landen zich zorgen over de nucleaire aspiraties van Erdogan.

Die zorgen hebben ook betrekking op de nucleaire wapens die de VS in Turkije hebben gestationeerd. De Amerikanen hebben kernwapens liggen op de Turkse luchtmachtbasis Incirlik in Zuid-Turkije. De Amerikaanse president Trump zei vorige week dat hij er ‘zeker’ van is dat de wapens veilig zijn opgeborgen.

Analisten denken niet dat Turkije de beschikking krijgt over de Amerikaanse wapens. Wel vrezen ze dat, als Amerika overgaat tot het verplaatsen van de kernwapens, Turkije zal overgaan tot het ontwikkelen van een kernwapenprogramma.

Lees ook:
Rusland is lachende derde in Noord-Syrië

Terwijl de VS en Turkije met elkaar blijven ruziën over Syrië, zet Rusland de twee landen buitenspel

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden