Nord Stream-lek

Rusland, de CIA, of toch Oekraïne? Wie er baat heeft bij een kapotte Nord Stream – en waarom

Een werknemer bij een stapel pijpen bij een Nordstream-faciliteit op Rügen, in Duitsland.  Beeld Getty Images
Een werknemer bij een stapel pijpen bij een Nordstream-faciliteit op Rügen, in Duitsland.Beeld Getty Images

Het lijdt geen twijfel dat de pijpleidingen van Nord Stream I en II moedwillig zijn opgeblazen. De vragen zijn alleen – door wie en waarom?

Eric Brassem

Geen expert twijfelt er meer aan dat er maar één verklaring is voor de geregistreerde explosies en breuken in drie van de vier gasleidingen op de bodem van de zee: sabotage. Duitsland, Denemarken en Zweden onderzoeken wie erachter kan zitten.

Oekraïne weet het zeker: hier is sprake van ‘een terroristische aanval, gepland door Rusland, een daad van agressie tegen de EU’, tweette Michailo Podoljak, adviseur van de Oekraïense president Zelenski. ‘Rusland wil de economische situatie in Europa destabiliseren en pal voor de winter paniek zaaien.’

Ook Polen meent dat Rusland erachter zit, al stelde de Poolse premier Mateusz Morawiecki het iets minder hard. Het is geen toeval dat de explosies plaatsvonden tijdens de opening van een directe pijplijn met Noorwegen, wat Polen veel onafhankelijker maakt van Russisch gas. “De Baltische pijplijn is het tegenovergestelde van wat in Poetins plannen paste, het tegenovergestelde van Nord Stream I en II”, zei de premier. Hij sprak van een “daad die waarschijnlijk de volgende fase in de escalatie van de toestand in Oekraïne markeert”.

Duitsland: schade Nord Stream kan onherstelbaar worden

De Duitse veiligheidsdiensten denken dat de schade aan de gaspijpleidingen Nord Stream 1 en 2 in de Oostzee onherstelbaar kan worden als de lekken niet snel worden gedicht. Dat meldde de krant Tagesspiegel. Door de lekken komen namelijk grote hoeveelheden zout zeewater in de pijpleidingen waardoor corrosie ontstaat.

‘Nogal voorspelbaar’ om Rusland te verdenken

Qui, moi? Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov wierp de aantijgingen woensdag van zich af. Het is ‘nogal voorspelbaar, en voorspelbaar stom’, om Rusland te verdenken, al ons dure gas stroomt nu zomaar de lucht in, zei hij. “Dit is een groot probleem voor ons.”

Peskov wees er fijntjes op dat Amerikaanse bedrijven veel geld verdienen aan gasleveranties sinds Rusland door ‘technische problemen’ geen gas meer pompt door Nord Stream I. Daarmee voedde hij het idee dat Amerika het politieke en economische eigenbelang heeft gediend met zijn verzet tegen Nord Stream II. Dat project werd na de grootscheepse invasie in Oekraïne stopgezet.

Op Twitter wordt lustig een interview gedeeld dat de Amerikaanse president Biden twee weken voor die invasie gaf aan tv-station ABC. “Als Rusland [Oekraïne] binnenvalt, dan zal er geen Nord Stream II meer zijn. Wij zullen dat beëindigen”, zei Biden. Op de vraag hoe dan, aangezien Duitsland aan de knoppen van die pijpleiding zit, antwoordde de president ontwijkend: “Ik beloof u, we zullen in staat zijn dat te doen”. Biden moet zich verantwoorden voor die uitspraak, eist Maria Zacharova, woordvoerder van het Russische ministerie van buitenlandse zaken.

Een Deens marineschip in de haven van het eiland Bornholm.  Beeld ANP / EPA
Een Deens marineschip in de haven van het eiland Bornholm.Beeld ANP / EPA

Waarschuwing: al jullie leidingen zijn kwetsbaar

Het verhaal dat de CIA erachter zit, zal het bij Rusland-aanhangers goed doen. Andere vragen hoeven voor hen niet meer gesteld te worden, zoals waarom dat nu nog in Amerika’s straatje zou passen, of waarom Washington zou riskeren dat bondgenoten als Duitsland, Zweden en Denemarken erachter zouden komen. Het lijkt ook een kwestie van tijd, dat Moskou Oekraïne als schuldige aanwijst. Dat land heeft er alle belang bij dat het Russische gas over zijn grondgebied wordt vervoerd en niet eromheen via Nord Stream I & II, dus...

Rusland mag al die aantijgingen aan zijn adres voorspelbaar noemen, maar heeft zijn reputatie van agressor tegen. Het heeft bovendien de middelen en de motieven. Als Nord Stream I eruit ligt, kan Moskou zich beroepen op overmacht in geval van vorderingen voor niet-geleverd gas. De aanslag vergroot de Europese politieke zenuwen over hoge energieprijzen. Wraakneming voor de Noorse gasleiding is een mogelijk motief, maar ook het afgeven van de waarschuwing: al jullie leidingen, voor gas maar ook voor internetverkeer, zijn kwetsbaar.

Lees ook:

Lek in gaspijp Nord Stream is ‘het allerlaatste dat het klimaat kan gebruiken’

Experts noemen de lekkages uit de gaspijpleiding Nord Stream, tussen Rusland en Europa, een milieuramp. ‘Dit is een klap voor het klimaat.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden