Covid-19

Rusland claimt eerste vaccin tegen corona, ‘een Spoetnikmoment’

Beeld ANP

De Russen zeggen al in oktober op grote schaal te kunnen gaan vaccineren en spreken van een ‘Spoetnik-moment’. In wetenschappelijke kring doet het nieuws wenkbrauwen fronsen.

Twee Russische instituten zeggen dat Rusland al komend najaar kan beginnen met grootschalige vaccinatie tegen het coronavirus. Beide instellingen zijn onafhankelijk van elkaar sinds het begin van het jaar bezig met het ontwikkelen en testen van een vaccin.

Volgens de Russische minister van volksgezondheid Michail Moerasjko komen mensen uit risicogroepen als artsen en leraren het eerst in aanmerking voor inenting; inzet van het vaccin op grotere schaal zou vanaf oktober mogelijk zijn. Het inenten van mensen uit risicogroepen moet parallel lopen aan het afsluiten van de zogeheten derde testfase in het onderzoek. Rusland verwacht het vaccin in de komende weken te kunnen registreren. Vaccinatie zal niet worden verplicht, aldus het ministerie.

In medisch-wetenschappelijke kring heeft het nieuws uit Rusland de nodige wenkbrauwen doen fronsen. Rusland is later dan veel andere landen begonnen met onderzoek, en de ontwikkeling van een werkend vaccin op zo korte termijn zou een doorbraak zijn. De hoofdsponsor van het onderzoek bij het aan het ministerie van volksgezondheid gelieerde Gamaleja-instituut spreekt tegen de Amerikaanse televisiezender CNN zelfs triomfantelijk van ‘een Spoetnikmoment’, verwijzend naar de eerste kunstmaan die de Sovjet-Unie in 1957 lanceerde, waarmee het land de wedloop naar de ruimte won.

Wedloop

Ditmaal is sprake van een wedloop om de productie van een vaccin dat de mensheid moet beschermen tegen het coronavirus, en niet alleen tussen verschillende landen. Binnen Rusland gaat de race tussen het Moskouse Gamaleja-centrum en onderzoeksinstituut Vector in Novosibirsk. Het Gamaleja-centrum meldde als eerste een doorbraak, een dag later gevolgd door Vector. Rusland zegt al maanden monter op de goede weg te zijn. In mei benadrukte president Poetin dat de Russische rechten op het te ontwikkelen vaccin goed moesten worden vastgelegd, en al een maand later sprak vicepremier Tatjana Golikova de overtuiging uit dat de massaproductie van het coronavaccin in september zou beginnen.

De resultaten van beide onderzoeken zijn nog niet gepubliceerd, en tot die tijd is het voor buitenlandse experts lastig om de verrichtingen van hun Russische collega’s op waarde te schatten. Denis Loginov, als adjunct-directeur van het Gamaleja-centrum direct betrokken bij het onderzoek, zei in juli tegen de Russische nieuwssite Meduza dat het vaccin al in februari ‘in twee weken’ is ontwikkeld, waarna het eerst is getest op apen en andere dieren en vervolgens op een groep van 76 vrijwilligers, onder hen militairen maar ook wetenschappers, inclusief Loginov en zelfs de directeur van het Gamaleja-centrum, Aleksandr Ginzboerg. Die vrijwilligers zullen nog zeker een half jaar na inenting worden gevolgd.

De reacties op het vaccin waren volgens de onderzoekers gunstig bij zowel dieren als mensen. Afgezien van verhoging of lichte pijn op de plek van de injectie was geen sprake van noemenswaardige bijwerkingen. De langetermijneffecten van het vaccin zijn evenwel niet bekend, net zomin als de duur van de immuniteit die het zou verschaffen. Loginov is optimistisch en verklaart het succes van zijn team door de ervaring met het ontwikkelen van een vaccin tegen Ebola en tegen een ander coronavirus, het MERS-virus.

Lees ook:

Russen pogen coronavaccin te hacken

Russische hackers proberen gegevens te stelen van onderzoekers die werken aan een vaccin tegen het coronavirus. Dat zeggen Britse, Amerikaanse en Canadese overheden.

Medici verbazen zich: Rusland houdt toch overwinningsparade, ondanks het coronavirus

De Dag van de Overwinning werd gevierd in Moskou, ook al waart het coronavirus er nog steeds rond.

Nergens ter wereld stierven naar verhouding zoveel medici als in Rusland. Hoe kan dat?

Ook in andere landen is de tol onder medisch personeel hoog, maar afgezet tegen het totaal aantal besmettingen zijn nergens ter wereld zoveel medici overleden als in Rusland. Vooral in kleinere regionale ziekenhuizen ontbreken vaak beschermingsmiddelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden