PakistanVaccinhandel

Rijke Pakistanen tasten diep in de buidel voor een commerciële coronaprik

Een inwoner van Karachi krijgt het Russische Spoetnik V-vaccin toegediend in een privékliniek. Beeld EPA
Een inwoner van Karachi krijgt het Russische Spoetnik V-vaccin toegediend in een privékliniek.Beeld EPA

Rijke Pakistani kunnen zich nu met commercieel geïmporteerde coronavaccins laten inenten. Critici vrezen tweedeling en corruptie.

Ruim drie uur bedroeg de wachttijd bij sommige prikpunten in de Pakistaanse stad Karachi afgelopen weekend. In de rijen buiten stonden met name jonge, rijke inwoners van de zuidelijke miljoenenstad. Want hoewel het nationale vaccinatieprogramma van Pakistan momenteel alleen voorziet in gratis vaccins van het Chinese Sinopharm voor zorgmedewerkers en Pakistanen van 50 jaar of ouder, is het sinds kort ook voor inwoners buiten die groepen mogelijk om zich te laten inenten.

Pakistan is namelijk het eerste land ter wereld dat inenting tegen Covid-19 met particulier geïmporteerde en verkochte vaccins toestaat. Net als talloze andere landen kampt Pakistan met leveringsproblemen van de felbegeerde entstoffen, waardoor de prikcampagne van de overheid langzaam op gang komt. Daarom besloot de regering in Islamabad vorige maand de import van Covid-19-vaccins door bedrijven toe te staan.

Het Pakistaanse farmaceutische bedrijf Ali Gohar Pharmaceutical (AGP) liet er geen gras over groeien en plaatste direct een bestelling voor 50.000 stuks van het Russische Spoetnik V-vaccin. Vorige week kwam die eerste levering aan en afgelopen weekend verdwenen die doses vrijwel allemaal in de armen van inwoners van Karachi.

Prijs vaccins torenhoog

Beter gezegd: in de armen van welgestelde inwoners van Karachi. Want nu commerciële bedrijven naar hartenlust vaccins mogen importeren en verkopen, is de prijs van die vaccins onderhevig aan de grillen van de vrije markt. En dat werd meteen duidelijk: een dubbele dosis van het Spoetnik-vaccin ging in Karachi over de toonbank voor 12.000 roepie, ongeveer 65 euro. Een klein fortuin in een land waar het reële maandinkomen in 2018 volgens de VN nog rond de 20.000 roepie lag (circa 110 euro).

Onomstreden is de particuliere import en verkoop van coronavaccins dan ook allerminst. Voordat de Russische vaccins in Pakistan arriveerden, riep de Pakistaanse tak van Transparency International (TI) premier Imran Khan op de plannen te schrappen. De organisatie die wereldwijd strijdt tegen corruptie meent dat de uitbesteding grote risico’s met zich meebrengt.

“Allereerst ontstaat er op deze manier een tweeledige samenleving”, zegt een woordvoerder van de organisatie aan de telefoon vanuit Karachi. “Enerzijds is er een kleine rijke elite die het zich kan veroorloven een particulier vaccin te kopen en anderzijds is er de grote arme massa die gewoon op zijn beurt moet wachten volgens het vaccinatieprogramma van de regering.”

‘Kans op corruptie aanzienlijk’

Pakistan heeft met het besluit volgens TI bovendien maling aan de internationale afspraken voor vaccinatie tegen het coronavirus. “Regeringen wereldwijd kopen vaccins in en stellen die gratis ter beschikking aan hun burgers om hen te beschermen. Dat is de verantwoordelijkheid van de staat, niet van particuliere bedrijven.”

Bovendien veroorzaakt de particuliere import en verkoop volgens TI nog een probleem. “Het werkt corruptie in hand, want regeringsvaccins kunnen worden doorverkocht aan private bedrijven.” In een land met een bedenkelijke reputatie op het gebied van corruptie is de kans daarop volgens de organisatie aanzienlijk. “Ga maar na. Particuliere bedrijven verkopen het Spoetnik-vaccin voor een veelvoud van de gangbare prijs. Dat biedt corrupte ambtenaren een enorm potentieel.”

Toch benadrukt de Pakistaanse regering dat de particuliere import en verkoop van vaccins dient om groepen te bereiken die via het nationale vaccinatieprogramma momenteel nog buiten de boot vallen. In een verklaring schrijft de regering dat ze “zich in blijft zetten om covid te bestrijden met alle mogelijke middelen die haar ter beschikking staan”, inclusief de inzet van particuliere bedrijven.

‘Enorme winsten’

Ook werkt de regering aan een tariefplafond dat de commerciële prijs voor een dubbele dosis Spoetnik op circa 8500 roepie (47 euro) moet vastleggen. “Een doekje voor het bloeden”, meent TI. “Ook voor die prijs is een vaccin voor het gros van de bevolking nog altijd onbetaalbaar, is er nog altijd genoeg ruimte voor corruptie, kunnen bedrijven nog altijd enorme winsten maken ten koste van de volksgezondheid en gaat de regering voorbij aan haar plicht om vaccins gratis en aan iedereen te verstrekken.”

Daarnaast is het nog maar afwachten of – zeker gezien de mondiale schaarste – bestellingen van nationale regeringen voorrang krijgen op private bestellingen.

Overigens kijken diverse landen met interesse naar de ontwikkelingen in Pakistan. Zo meldde Channel News Asia vorige maand dat Indonesië ruim 20 miljoen doses van het Moderna- en Sinopharm-vacccin heeft besteld voor een privaat vaccinatieprogramma. Ook in de Filipijnen gaan stemmen op om particuliere import en verkoop toe te staan, net als in Libanon, India, Thailand en Brazilië.

Lees ook:

Moeten we de productie van coronavaccins wel aan commerciële farmaceuten overlaten?

Rijke landen vochten elkaar deze week de tent uit om schaarse coronavaccins, arme landen vallen voorlopig helemaal buiten de boot. Kunnen we de productie van vaccins wel helemaal aan private bedrijven overlaten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden