AnalyseImpeachmentproces

Republikeinse politici hebben genoeg van Trump, maar durven een snelle breuk niet aan

null Beeld AFP
Beeld AFP

Donald Trump gaat niet de geschiedenis in als een veroordeeld politiek misdadiger. Dankzij de stemmen van 43 Republikeinen sprak de Senaat hem zaterdag vrij van opruiing tegen de staat. Maar toen de hamer gevallen was, liet hun aanvoerder Mitch McConnell wel weten hoe hij over Trump dacht.

De meute die op 6 januari het Capitool bestormde, jacht maakte op de voorzitter van het Huis, Nancy Pelosi en buiten alvast een galg oprichtte voor vicepresident Mike Pence ‘deed dat omdat ze gevoed waren met uitzinnige onwaarheden door de machtigste man op aarde – omdat die boos was omdat hij een verkiezing verloren had’, aldus McConnell.

De Republikeinse fractieleider legde daarna uit waarom hij toch niet het ‘schuldig’ had uitgesproken, zoals vijftig Democraten en zeven Republikeinen wel hadden gedaan; een meerderheid, maar niet de vereiste twee derde. Hij vindt het tegen de grondwet indruisen om een afzettingsprocedure tegen een president door te zetten, nadat diens termijn al is afgelopen.

Hij had daar ‘diep over nagedacht’, zei McConnell, en hij wist zich gesteund door wat ‘de eerste grote staatsrechtgeleerde van ons land,’ Joseph Story (1779-1845) over het onderwerp had geschreven.

Maar voor hetzelfde geld had McConnell zich kunnen beroepen op de overgrote meerderheid van de juristen uit de 21ste eeuw die zich over het onderwerp uitlieten. Die vonden dat het best kon. Of op de goedkeuring die de Senaat er zelf aan hechtte, afgelopen dinsdag, met instemming van alle Democraten en zes Republikeinen.

En hij had, zei een woedende Nancy Pelosi zaterdag, er eind vorige maand voor kunnen zorgen dat het impeachmentproces zijn beslag kreeg, voor Donald Trumps termijn was afgelopen. Zijn fractie had toen immers nog de meerderheid. Dat had, in het geval van een veroordeling, Trumps presidentschap maar met een paar dagen bekort. Maar daarna had de Senaat hem van verdere politieke of andere hoge functies in Washington kunnen uitsluiten.

Volgens McConnell was zo veel haast in de praktijk niet mogelijk. Maar het kwam hem vermoedelijk ook niet slecht uit.

Mitch McConnell na afloop van het impeachmentproces. Beeld EPA
Mitch McConnell na afloop van het impeachmentproces.Beeld EPA

Dat het proces pas plaatsvond na het aantreden van Joe Biden als president op 20 januari, gaf hem en veel van zijn fractiegenoten een argument om Trump niet abrupt van het politieke toneel te verwijderen. Tegelijkertijd kunnen ze hem de komende tijd naar eigen inzicht bekritiseren, puttend uit het feitenmateriaal dat de aanklagers van het Huis van Afgevaardigden tijdens het proces hebben gepresenteerd.

Dat deden die onder andere in de vorm van videocompilaties die de senatoren nog eens doordringend confronteerden met het geweld dat in hun eigen gebouw had gewoed, en waarvan ze bijna slachtoffer waren geworden, terwijl hun president voor de tv zat en lange tijd weigerde de demonstranten tot rust te manen.

Van de leider is de afgelopen weken weinig vernomen

De woede daarover is ook bij de Republikeinen groot. Een geheime stemming over veroordeling van Trump, zei politiek adviseur Rick Wilson tegen website Politico, zou een veroordeling hebben opgeleverd van tachtig om twintig stemmen, zo schatte hij in. Heel anders dan de 57 om 43 die er zaterdag werden geteld. Dat een openbare stemming zo veel meer Republikeinse steun voor de ex-president laat zien, bewijst volgens hem dat Trump voorlopig nog de leider is van de partij.

Van die leider is de afgelopen weken weinig vernomen. Voor een deel komt dat door zijn verbanning van Twitter. Daardoor kon hij het verloop van het impeachmentproces niet van minuut tot minuut van commentaar voorzien. Maar ook na zijn vrijspraak was de reactie on-Trumpiaans gedempt. Geen triomfantelijke toespraak, geen opgewonden gesteggel met journalisten, maar een schriftelijke verklaring, in een email aan zijn aanhangers.

Die waren net als hij een slachtoffer van het hele proces, vond hij. “Het is treurig dat we in een tijd leven waarin één politieke partij in Amerika een vrijbrief krijgt om het recht zwart te maken, de politie te belasteren, meutes aan te moedigen, relschoppers vrij te pleiten en het recht om te vormen tot een wapen voor politieke wraak, en alle mensen en standpunten waarmee ze het niet eens zijn te vervolgen, op zwarte lijsten te zetten, uit te sluiten en te onderdrukken.”

Vermoedelijk zou het McConnell, en een groot aantal andere Republikeinse Congresleden, een lief ding waard zijn als Trump zich verder in Florida bezighoudt met golf en het redden van zijn gehavende zakenimperium. Trumps aanhang binnen de partij, die een snelle afrekening met hun held niet zou pikken, kan misschien wel zoetjes aan met de gedachte vertrouwd worden gemaakt dat het tijdperk-Trump voorbij is. Zodat tegen de tijd dat hij weer presidentskandidaat kan worden, in 2024, dat idee niet zoveel geestdrift meer wekt.

Een nagalmend impeachmentproces kan daarbij helpen. En anders wel, zei Mitch McConnell bijna troostend in zijn toespraak, een proces voor de strafrechter of een civiele zaak voor schadevergoeding.

Donald Trump zelf heeft zich met dat scenario nog niet verzoend. “We hebben nog veel werk voor de boeg”, schrijft hij aan het eind van zijn verklaring. “En we zullen spoedig voor de dag komen met een visie voor een stralende en onbegrensde toekomst van Amerika.”

Lees ook:

Kunnen de VS tenminste democratisch beslissen over de regels van de democratie?

In het impeachment-proces tegen ex-president Donald Trump is een bescheiden heldenrol weggelegd voor de staat Georgia. Het bracht nog eens verkiezingsdirecteur Gabriel Sterling in de herinnering, een Republikein, die een woedende persconferentie gaf over de vele leugens die de ronde deden over de vermeende fraude bij de presidentsverkiezingen daar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden