Israël

Rellen rond bomenplantproject zaaien onrust in verdeelde Israëlische coalitie

De Israëlische politie zette bij Sawa onder andere traangas en rubberen kogels in tegen de demonstranten. Beeld Reuters
De Israëlische politie zette bij Sawa onder andere traangas en rubberen kogels in tegen de demonstranten.Beeld Reuters

Demonstraties in de Negev deze week legden opnieuw de kwetsbaarheid van Israëls coalitie bloot. Binnen de regering, die nu een half jaar aan de macht is, is de verdeeldheid groot.

Isabel Bolle

Onder stevige politiebewaking begonnen gele bulldozers maandag met het graven van geulen waar jonge boompjes in geplant konden worden. Het was de aftrap van een nieuw bomenplantproject van de Israëlische Landautoriteit – een overheidsinstantie die verantwoordelijk is voor al het grondgebied in handen van de staat – in de buurt van het dorpje Sawa, in de zuidelijke Negev-woestijn. De Landautoriteit plantte de bomen in samenspraak met het Joods Nationaal Fonds (JNF), dat zich onder andere bezighoudt met het bebossen van stukken land in Israël.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

De zware beveiliging die de bomenplanters vergezelde – politie te paard, quad bikes en drones – verraadde al vrees voor onrust. En die kwam er. Lokale Arabische bedoeïenen die in Sawa en de omliggende regio wonen kwamen op de werkzaamheden af; sommige gooiden stenen naar de veiligheidstroepen ter plekke, die traangas, rubberen kogels en flitsgranaten richting de demonstranten schoten. Volgens lokale media raakten zo twee politieagenten en drie demonstranten gewond, en werden tientallen demonstranten gearresteerd.

Het is de zoveelste confrontatie in het gebied: de bomenplanters claimen dat ze enkel land dat in handen is van de staat willen cultiveren, terwijl de bedoeïenen zeggen dat hun op deze manier land ontnomen wordt dat ze gebruiken voor het laten grazen van hun vee. Ook vrezen ze dat dit slechts een eerste stap is om hen te verdrijven uit hun dorpen die door Israël niet gezien worden als legaal. Doel daarvan zou zijn hen uiteindelijk te hervestigen in steden waar een seminomadisch bestaan verloren zou gaan.

Tijdelijk afgewend

Het project zorgt niet alleen voor onrust ter plekke, de laatste dagen heeft het ook zijn sporen nagelaten binnen Israëls huidige coalitie, die uit maar liefst acht partijen bestaat – van links tot uiterst rechts. Want hoewel het conflict in de Negev rondom het bomenplanten regelmatig oplaait, zijn de bedoeïenen voor het eerst in decennia vertegenwoordigd binnen de regering, in de vorm van de Verenigde Arabische Lijst (Val) van Mansour Abbas.

Tijdens de vorige verkiezingen waren 46 procent van de Val-stemmers bedoeïenen uit de Negev, en Abbas kan het zich daarom niet permitteren om niet voor zijn kiezers op te komen. Laat hij dat na, dan zit de Verenigde Lijst – een coalitie van vier Arabische partijen in de oppositie – klaar om zich op te werpen als beschermer van de Negev.

Abbas heeft met zijn Val slechts vier zetels, maar veel macht; zonder zijn steun heeft premier Naftali Bennett geen meerderheid in de Knesset, het Israëlische parlement. De beslissing was dan ook snel gemaakt: de Val maakte woensdag bekend dat ze alle stemmingen in de Knesset zou boycotten, totdat het bomenplanten zou worden stopgezet. Nog dezelfde dag maakte de regering bekend dat dat inderdaad per direct zou gebeuren. Een volwaardige politieke crisis lijkt voorlopig afgewend.

Niet de eerste ruzie

Hoewel Israëls lappendekencoalitie al een half jaar aan de macht is en een van de belangrijkste hordes van een nieuwe regering – het goedkeuren van de begroting – heeft genomen, blijft het een koorddans om iedereen bij elkaar te houden. De politieke crisis van deze week was zeker niet de eerste. Mogelijk vragen sommige coalitiepartners zich af of het wel zo’n goed idee was om Abbas bij hun club te betrekken; in bijna elke interne ruzie van de afgelopen maanden speelde de Val een hoofdrol.

Zo kwamen Abbas en de minister van binnenlandse zaken Ayelet Shaked vorig jaar hard in botsing over het verlengen van een omstreden wet waardoor Palestijnen uit Gaza en de bezette Westoever geen Israëlisch burgerschap krijgen – of in Israël kunnen wonen – wanneer ze met een Israëlische burger trouwen. En een nieuwe wet die het mogelijk maakt voor bedoeïenen die in ‘niet-erkende dorpen’ wonen om hun huizen aan te sluiten op het elektriciteitsnet, leidde in december opnieuw tot hoogoplopende ruzie.

Volgende crisis ligt op de loer

In beide gevallen werden uiteindelijk door beide partijen concessies gedaan in het belang van de regeringseenheid, net zoals dat deze week gebeurde. Niet iedereen komt er daarbij zonder kleerscheuren vanaf. Voor premier Bennett betekent elke concessie aan Abbas ook een teleurstelling voor zijn eigen rechts-nationalistische achterban, waar rechtse partijen in de oppositie, zoals Likud, van hopen te profiteren.

Voor nu lijkt de crisis afgewend, maar in een coalitie met zulke uiteenlopende standpunten ligt de volgende alweer op de loer. Als de coalitie de eindstreep wil halen zal het nog enkele jaren de gelederen gesloten moeten houden. De volgende verkiezingen staan pas gepland voor 2025.

Lees ook:

De nieuwe Israëlische regering bereikt haar eerste doel: Bibi is weg

Er is een nieuwe Israëlische regering, eentje zónder Benjamin Netanyahu. Hoe lang deze nieuwe regering het zal volhouden is nog de vraag.

Voor het eerst is een islamistische partij onderdeel van een Israëlische regering

Er is een nieuwe regering in Israël. En het is de eerste Israëlische coalitie ooit met een islamistische partij – Ra’am.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden