Parlementsverkiezingen

Rechts blok wint in Zweden, premier Andersson stapt op

Premier Magdalena Andersson.  Beeld AP
Premier Magdalena Andersson.Beeld AP

Keerpunt in de Zweedse politiek: de rechtse partijen hebben de verkiezingen van afgelopen zondag gewonnen.

Redactie Trouw

Zweden neemt afscheid van zijn decennia lang gevoerde immigranten-vriendelijke beleid. De Zweedse sociaal-democratische premier, Magdalena Andersson, heeft woensdag haar nederlaag geaccepteerd. Het rechtse blok heeft de verkiezingen nipt gewonnen, zo blijkt na telling van 99,9 procent van de stemmen.

Het rechtse blok - bestaande uit de uiterst rechtse Zweden Democraten, de conservatieve Gematigde Uniepartij, de christendemocraten en de liberalen - gaat nu een regering vormen.

Andersson, die vorig jaar de eerste vrouwelijke premier van Zweden werd en haar land richting het Navo-lidmaatschap gevoerd heeft, zei dat uit de voorlopige resultaten blijkt dat het rechtse blok heeft gewonnen. “Ik zal daarom morgen de parlementsleider vragen om van mijn functie te worden ontheven”, zei Andersson woensdag.

Extreemrechtse partij

Het rechtse blok leek op basis van de exitpolls na de verkiezingen van zondag op een voorsprong van één zetel af te stevenen. Nu bijna alle stemmen geteld zijn, blijken de vier rechtse partijen echter op 176 zetels in het 349 zetels tellende parlement uit te komen, tegen 173 voor de centrumlinkse partijen, volgens de laatste cijfers van de Zweedse verkiezingsautoriteit.

Het resultaat moet de komende dagen nog officieel bevestigd worden, maar de nog niet getelde stemmen kunnen de uitslag niet meer veranderen.

“Nu is het afgelopen met het mislukte sociaal-democratische beleid dat het land acht jaar lang de verkeerde richting heeft opgestuurd", zei de leider van de Zweden Democraten, Jimmie Akesson. "Het is tijd om de veiligheid, welvaart en cohesie weer op te bouwen.”

De verkiezingen markeren een keerpunt in de Zweedse politiek. De anti-immigratiepartij Zweden Democraten, met wortels in het neo-nazisme, werd door alle grote partijen gemeden toen ze in 2010 voor het eerst in het parlement kwam. Nu heeft de partij met 20,6 procent van de stemmen de conservatieve Gematigde Uniepartij van partijleider Ulf Kristersson afgelost als grootste rechtse partij. Dat betekent dat Zweden Democraten hoe dan ook grote invloed gaat uitoefenen op het regeringsbeleid.

Ulf Kristersson (L), leider van de conservatieve Gematigde Uniepartij en Jimmie Akesson, leider van de Zweden Democraten. Beeld AFP
Ulf Kristersson (L), leider van de conservatieve Gematigde Uniepartij en Jimmie Akesson, leider van de Zweden Democraten.Beeld AFP

Bendegeweld en energieprijzen

De verkiezingscampagne in Zweden werd dit jaar gedomineerd door nieuws over toenemende schietpartijen van bendes, immigratie- en integratieproblemen en stijgende elektriciteitsprijzen. Dat zijn thema’s die vermoedelijk in het voordeel hebben gewerkt van uiterst rechts.

De kabinetsformatie moet nog beginnen en zal naar verwachting lastig worden. Na de verkiezingen van 2018 duurde de formatie vijf maanden. De coalitie zal hoe dan ook wankel worden.

Het is nog lang niet gezegd dat Akesson ook premier wordt. Hij zou namelijk vanwege de uiterst rechtse standpunten van zijn partij niet de steun van de andere rechtse partijen krijgen om dat ambt te bekleden. Kristersson van de Gematigde Uniepartij verklaarde na het opstappen van Andersson dan ook: “Nu begin ik met het vormen van een nieuwe regering.”

Lees ook:

Extreem-rechtse partij zorgt voor aardverschuiving in Zweedse politiek

De extreemrechtse partij Zweden Democraten is de grote winnaar bij de Zweedse parlementsverkiezingen. De definitieve uitslag is nog niet bekend, maar zeker is dat het land een ruk naar rechts maakt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden