Griekenland

Rechter oordeelt dat extreemrechts Gouden Dageraad een criminele organisatie is

Demonstranten bij de rechtbank in Athene.Beeld Getty Images

Het extreem-rechtse Gouden Dageraad is een criminele organisatie, en de partijtop vormt de leiding daarvan. Met die uitspraak van een driekoppige rechtbank woensdag in Athene komt een eind aan de grootste politieke rechtszaak van de afgelopen decennia in Griekenland. Die draaide voor een groot deel om de vraag hoeveel vrijheid een democratisch gekozen partij zich kan veroorloven. De rechters zien zeven van de achttien voormalige parlementariërs die terecht stonden als leiders van de organisatie. Daarop staat maximaal 15 jaar cel; de elf anderen kunnen maximaal 10 jaar krijgen voor lidmaatschap van de organisatie. De komende dagen maken de rechters de strafmaat bekend.

Naast de 17 ex-parlementariërs stonden nog 51 andere partijleden terecht. Zij werden woensdag vrijwel allemaal veroordeeld in drie andere zaken die de rechters tegelijkertijd behandelden: poging tot moord op drie Egyptische vissers, een aanval op leden van een communistische vakbond en de moord op de anti-fascistische rapper Pavlos Fyssas in 2013.

Gouden Dageraad werd berucht tijdens de hoogtijdagen van de financiële crisis in Griekenland die duurde van 2008 tot 2015. De economie kromp met een kwart en Grieken verloren massaal hun baan en inkomen. Gouden Dageraad deelde voedsel uit aan de nieuwe armen en bood sociale bijstand. Tegelijkertijd gaf het linkse Grieken en vooral migranten de schuld van de teloorgang. De organisatie schuwde het geweld bepaald niet. Knokploegen trokken er vooral ’s avonds op uit om buitenlanders te intimideren, of erger. Eerder al werden partijleden schuldig bevonden aan de dood van een Pakistaan in Athene in 2013.

Een democratisch gekozen partij geniet veel vrijheden

De dood van Fyssas, die na een ruzie met messteken om het leven kwam, was de aanleiding voor de rechtszaak. Tot die tijd kon Gouden Dageraad min of meer ongehinderd zijn gang gaan met het zaaien van haat en het intimideren en bedreigen van tegenstanders en migranten. Een democratisch gekozen partij geniet veel vrijheden, was daarbij het devies. De extreem-rechtse parlementariërs schoven geregeld aan in debatten op tv, en sommigen werden zelfs als sterren behandeld. In 2015, toen het voltallige leiderschap al was aangeklaagd, behaalde Gouden Dageraad ruim zes procent van de stemmen, en werd het de derde partij van het land. Volgens schattingen kon ze rekenen op de helft van de stemmen onder politieagenten van het hoofdbureau in Athene. Onder andere dankzij een mediaboycot en het wegvallen van overheidsfinanciering haalde de partij net geen zetel in de parlementsverkiezingen van vorig jaar.

De rechters hebben Gouden Dageraad nu dus als criminele organisatie bestempeld, en houden de leiders daarmee verantwoordelijk voor de misdaden die de leden gepleegd hebben. Het stond allerminst vast dat dat zou gebeuren. De openbaar aanklager had enkele weken terug laten weten dat dat niet viel te bewijzen. De politie was gisteren dan ook massaal aanwezig bij de rechtbank, waar zich zo’n 20.000 tegenstanders van Gouden Dageraad hadden verzameld. Vermoedelijk was het tot rellen gekomen als de uitspraak anders was uitgevallen, maar nu barstte de menigte uit in gejuich bij het horen van het oordeel. Premier Kyriakos Mitsotakis reageerde tevreden en sprak van het bewijs van de kracht van het parlementair systeem en de scheiding der machten. “De democratie heeft vandaag gewonnen. Het is aan ons om ervoor te zorgen dat die elke dag wint”, zei hij. Leider van de linkse oppositiepartij Syriza en voormalig premier Alexis Tsipras meent dat het de aanhoudende druk van links Griekenland is geweest die de rechters tot dit oordeel hebben gedwongen.

Dat Gouden Dageraad nu op de knieën is gedwongen, betekent overigens niet dat extreem-rechts is verdwenen uit de Griekse politiek. Griekse Oplossing, met tien leden vertegenwoordigd in het parlement in Athene, was de enige partij die zich voor het oordeel niet uitsprak voor een veroordeling. Ook die partij houdt er extreem-rechtse denkbeelden op na, maar onthoudt zich van geweld.

Lees ook:

‘Gouden Dageraad is onmiskenbaar een nazistische organisatie’

Is de Griekse extreem-rechtse partij Gouden Dageraad een criminele organisatie of niet? Onderzoeksjournalist Dimitris Psarras voorspelde bij het begin van het proces in 2015 al dat het op een veroordeling zou uitdraaien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden